News
Լրահոս
News
Կիրակի
Մայիս 22
USD
458.98
EUR
485.74
RUB
7.81
Տեսնել լրահոսը

Իր ֆեյսբուքյան էջում Մարուքյանը գրում է հետեւյալը.

Սումգայիթյան ողբերգությանը վերաբերյալ Լեւ Ասկերովի` «Նեզավիսիմայա գազետա»-ում հոդվածի մասին.

Ոչ բոլորը գիտեն, որ «Նեզավիսիմայա գազետա»-յի նշանաբանը հետեւյալն է. «Sine ira et studio», որը լատիներենից թարգմանաբար նշանակում է «առանց զայրույթի եւ կողմնակալության»: Որքան տխուր է գիտակցել, որ լրագրողները հաճախ մոռանում են պատճառը, թե ինչու են որոշել զբաղվել իրենց գործունեությամբ: Հենց նման «օբյեկտիվության ջատագովների» ձեռքին է տեղեկատվությունն իսկական զենք դառնում: Ասկերովի վերջին հոդվածը` «Սումգայիթի ողբերգությունը. ինչի՞ց է սկսվել և ինչպես է դա եղել» ինձ հուշեց, որ «անկախությունից» թերթին մնացել է միայն անունը, իսկ «ան» կողմնակալությոնից` միայն «ան»-երը:

Այս հոդվածի հեղինակը` Լեւ Ասկերովը, իսկական «Բաքվի սուրհանդակ» է դարձել «Նեզավիսիմայա գազետա»-յում (թերթի անվանումը, որում նա գլխավոր խմբագիրն է): Եվ խնդիրն ամենեւին էլ այդպիսի «դեղին» հոդվածի առկայություն մեջ չէ, այլ նրանում, որ այն տարածում են տասնյակ հազարավոր մարդիկ` առանց տեղեկատվության ճշգրտության համար որեւէ պատասխանատվության: Գոյություն ունի կրագրողի հայտնի պարտականությունը, որը նախատեսված է «Զանգվածային լրատվության միջոցների մասին» Ռուսաստանի Դաշնության 49 օրենքի 1-ին մասի 2-րդ կետով` ստուգել տրամադրվող տեղեկատվության ճշգրտությունը:

Իսկ այժմ` ավելի խորքային խնդրի մասին: Սումգայիթյան ողբերգություն: Մենք տասնյակ տեղեկություն ունենք զոհերի քանակի մասին: Ըստ ԽՍՀՄ գլխավոր դատախազության պաշտոնական տվյալների` անկարգությունների հետեւանքով զոհվել է 32 մարդ` 26 հայ եւ 6 ադրբեջանցի: Ֆրանսիացի պատմաբան Կլոդ Մութաֆյանը 32 մարդու մահվան պաշտոնական տվյալները «ծաղրական նվազեցում» է անվանում: The Washington Post-ը 1989 թվականի սեպտեմբերի 6-ին թվագրված հոդվածում գրում է 200 զոհված հայի մասին: Բրիտանացի պատմաբան Քրիստոֆեր Ուոքերը խոսում է զոհերի շատ ավելի մեծ թվի մասին: Ամերիկացի պատմաբան Փիթեր Քենեզը գրում է 90 հայ զոհի եւ հարյուրավոր վիրավորների մասին: Ամերիկացի պատմաբան Զորջ Բերնությանն ու բրիտանացի պատմաբան Զեֆրի Հոսկինգը նշում են հարյուրավոր զոհերի մասին:

Անփոփոխ ու անսասան է միայն մեկ փաստ, որը պաշտոնապես ճանաչվել էր Մոսկվայում ԽՍՀՄ Կենտկոմի Քաղբյուրոյի նիստին. Սումգայիթում զանգվածային ջարդերն ու սպանությունները իրականացվել են ազգային հիմունքներով:

Ըստ էության, Սումգայիթը եւ այն ամբողջ մղձավանջը, որ տեղի ունեցավ 1988-ի փետրվարին, ավելի սարսափելի խնդրի խորհրդանիշ է, քան Լեռնային Ղարաբաղը: Սումգայիթը ուղնուծուծով արտացոլում է Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի հայատյաց տրամադրվածությունը, որն արտահայտվում է ցեղասպանություն գործելու մշտական ձգտումներով: Իսկ ի՞նչ է ցեղասպանությունը: Հատված մեջբերեմ ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի կողմից ընդունված «Ցեղասպանության հանցագործության կանխարգելման եւ դրա համար պատժի մասին» կոնվենցիայից. «Սույն Կոնվենցիայում ցեղասպանությունը նշանակում է հետեւյալ գործողությունները, որոնք կատարվում են` նպատակ ունենալով ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն ոչնչացնել որեւէ ազգային, էթնիկական, ռասայական կամ կրոնական խմբի` ա/  նման խմբի անդամների սպանությունը. բ) նման խմբի անդամներին լուրջ մարմնական կամ հոգեկան վնաս պատճառելը»:

Հայ բնակչությունն ամբողջովին կամ մասնակիորեն ոչնչացնելու հենց այս չիրականացող գործողությունն է այն խնդրի արմատը, որը մենք բոլորս պետք է ներառենք արդիական օրակարգում: Հենց սա է հակամարտության լուծման բանալին: Եթե հայատյացությունը քարոզվում է Ադրբեջանում պետական մակարդակով (ինչպես վկայում են հանցագործությունների կոծկման փաստերը, «գիշերային մարդասպանների» հերոսացման փաստերը, 2016 թվականի քառօրյա պատերազմի վայրագությունների եւ մշակութային ժառանգության ոչնչացման եւ յուրացման փաստերը. ցուցակը կարելի է անվերջ շարունակել), արդյո՞ք կարելի է խոսել այս երկրում հայերի անվտանգության մասին: Հարցը հռետորական է, իսկ դրա պատասխանն այն է, որ միայն Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի ճանաչումը կապահովի մարդկանց անվտանգությունը: Իսկ Լեւ Ասկերովի պատմությունը, ով այդքան հմտորեն ուսումնասիրում էր ԽՍՀՄ ՊԱԿ-ի արխիվները եւ իբր գտել էր «Ադրբեջանի ԽՍՀ ՊԱԿ-ի հակահետախուզական գնդապետ Թոմազ Գեորգիեւիչ Կարիչաձեի զեկուցագիրը», կարծես, հանգուցյալների հիշատակի նկատմամբ մեկ այլ ծաղր եւ էժան քարոզչություն է լինի:

Ես մեջբերում հիշեցի Ֆ. Դոստոեւսկու իմ սիրելի «Ոճիր եւ պատիժ» վեպից. «Եւ ի՞նչն է այստեղ ամենացավալին. ոչ թե այն, որ նրանք ստում են. սուտը միշտ կարելի է ներել. սուտը լավ բան է, քանի որ տանում է դեպի ճշմարտություն: Ո'չ, այն է ցավալի, որ ստում են եւ սկսում հավատալ սեփական ստին»: Եվ ահա եւս մեկ մեջբերում նույն վեպից. «Ոճիրին հաջորդում է պատիժը»:

32 տարի անց մենք հիշում ենք Սումգայիթի ողբերգության զոհերին, գլուխ ենք խոնարհում նրանց առջեւ եւ պատասխանատու հայտարարում, որ մենք թույլ չենք տա, որ դա կրկին տեղի ունենա»:

!
Այս նյութը հասանելի է նաև   Русский
Տպել
Կարդացեք նաև
Ամբողջը
Ճապոնիայի ԱԳ փոխնախարարը կարևորել է ՄԽ համանախագահության դերը ԼՂ հիմնահարցի խաղաղ կարգավորման գործում
Մայիսի 3-ին ՀՀ ԱԳ նախարարի տեղակալ Մնացական Սաֆարյանն ընդունել է Ճապոնիայի ԱԳ ․․․
Արմեն Գևորգյանը ԵԽԽՎ նախագահի հետ հանդիպմանն անդրադարձել է ԼՂ խնդրի շուրջ ստեղծված իրավիճակին
Հանդիպման ընթացքում քննարկում է տեղի ունեցել նաև տարածաշրջանում զարգացումների ․․․
Սերժ Սարգսյանը «Կոնրադ Ադենաուեր» հիմնադրամի պատվիրակությանը ներկայացրել է ՀՀԿ-ի մոտեցումները Արցախի հարցում
Համագործակցության շրջանակներում կողմերը քննարկել են երկկողմ հարաբերությունները և փոխգործակցության ընթացիկ ու նախանշված ծրագրերը...
Անորոշ է Արցախի ինքնանկախ գոյությունը, վտանգված է Հայաստանի ամբողջականությունն ու նույնիսկ անկախությունը. Արամ Ա
Ներկայ հանգրուանին, երբ Հայաստան տկար կացութեան մէջ կը գտնուի, զգոյշ պէտք է ըլլայ ստորագրելու այսպէս կոչուած խաղաղութեան որեւէ համաձայնագիր…
Մենք Արցախի հետ ենք, պատրաստ ենք այլ ծրագրեր իրականացնել Արցախում հանուն Խաղաղության. Վարդանյան
Մենք կարեւորում ենք «Ավրորա» մարդասիրական շարժումը, որը միաժամանակ պահպանում է իր հայկական արմատները…
Անուններ չեմ կարող ասել, բայց Արցախի կարգավիճակի նշաձողն իջեցնելու մասին շատ գործընկերներ են մեզ հետ խոսել․Ա․ Գրիգորյան
Այնպես չէ, որ իրենք ասել են, որ եթե այդ նշաձողը իջեցնեք, այ սրանք են անվտանգության երաշխիքները։ Ադրբեջանի հետ ․․․
Ֆոտոռեպորտաժներ