News
Լրահոս
News
Երեքշաբթի
Նոյեմբեր 30
Տեսնել լրահոսը

Մանվել Թեւեքելյանը 9 տարեկան էր, երբ Թուրքիայի Հին Մալաթիա (այժմ՝ Բաթալգազի) քաղաքում սկսեցին վտարել ու սպանել հայերին: Նրա ընտանիքը բաղկացած էր 16 անդամից, բայց միայն հինգը փրկվեցին Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցած Հայոց ցեղասպանությունից. Ինքը՝Մանվելը եւ իր եղբայրներն ու քույրերը: Երկար տարիների դժվարություններից ու զրկանքներից հետո նրանցից երկուսը հաստատվեցին Խորհրդային Հայաստանում, մնացածը տեղափոխվեցին ԱՄՆ:

NEWS.am-ի թղթակցի հետ զրույցում Մանվելի թոռնուհին՝ Անժել Թեւեքելյանը պատմեց իր ընտանիքի պատմությունը:

Նրա խոսքով՝ 1915 թվականի հունիսին հայերը սկսեցին վտարվել Հին Մալաթիայից: Բազմաթիվ տղամարդիկ ձերբակալվեցին, այդ թվում՝Գեւորգ եւ Սարգիս Թեւեքելյանները՝ Անժելի մեծ պապերը: Երբ հայտնի դարձավ, որ նրանց սպանել են, տոհմի կանայք որոշեցին իրենց երեխաների հետ լքել հայրենի երկիրը: Բայց՝ոչ բոլորը: Նրանք լսել էին, որ թուրքերը բռնաբարել եւ խոշտանգել են հայ աղջիկներին, ուստի որոշվեց 20-ամյա Հռիփսիմեին եւ 15-ամյա Հեղինեին թողնել թուրք հարեւանների ընտանիքներում որպես ծառա: Նրանք, բարեբախտաբար, ազնիվ մարդիկ էին, խոստացան հոգ տանել աղջիկների մասին եւ կատարեցին իրենց խոստումը. աղջիկները փրկվեցին Ցեղասպանությունից:

Ավագ կանայք տղա երեխաների հետ միասին փախան: Նրանցից շատերը ճանապարհին մահացան, իսկ Ալմալողլուի տարածքում 9-ամյա Մանվելն արդեն մենակ էր: Փողոցում լացող երեխային գտել եւ իր մոտ էր կանչել մի մարդ, ով որպես թուրք պաշտոնյա էր ներկայացել Նա երեխային տարել էր իր տուն եւ կերակրել: Եվ որոշ ժամանակ Մանվելն ապրում էր նրա տանը, մինչեւ փետրվարի մի ցուրտ առավոտ քաղաքում որոնումներ սկսվեցին. նրանք հայեր էին փնտրում տեղացիների տներում:

Մանվելին հասցրեցին թաքցնել ջրհորի մեջ, եւ նրան չգտան: Սակայն երեխան ստիպված էր 12 ժամ նստել ջրհորի մեջ, որոնք իրեն մի ամբողջ հավերժություն էին թվում: Նարն այնտեղից սառած դուրս բերեցին, հազիվ կենդանի, սկսեցին օղիով տրորել վերջույթները՝փորձելով ուշքի բերել: Սակայն հայ երեխային տանը թողնելն արդեն վտանգավոր էր, եւ պաշտոնյան նրան տարավ ամերիկյան որբանոց: Հրաժեշտ տալով նրան՝տղամարդն ասաց Մանվելին. «Մի՛ մոռացիր ինձ քո աղոթքներում, տղա՛ս: Փաստորեն, ես իմ հավատքից հրաժարված հայ եմ»:

Մանկատնից Մանվելը տեղափոխվեց Սիրիա, այնտեղից՝Եգիպտոս: Այնտեղ նա հանդիպեց իր քրոջը՝ Հեղինոին: Միասին նրանք հետագայում տեղափոխվեցին Խորհրդային Հայաստան ՝ Լենինական քաղաք, որտեղ բնակություն հաստատեցին: Մանվելը մեծացավ, ամուսնացավ, երեխաներ ունեցավ, հետո թոռնուհուն՝ Անժելին:

Հակոբն ու Հայկազը՝ Մանվելի զարմիկները, ինչպես նաեւ նրանց քույրը՝Հռիփսիմեն, նույնպես փրկվել էին: Նրանք մեկ տարի ապրել են Մալաթիայում, ինչից հետո տեղափոխվել էին Սիրիա, ապա՝ԱՄՆ: Մինչ օրս այնտեղ ապրում են նրանց հետնորդները, եւ նրանցից մեկն այսօր «Հայ Դատ»-ի անդամ է, եւ ուժերի ներածով փորձում է նպաստել Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանության ճանաչմանը:

Անժելի խոսքով՝ իր պապը՝Մանվելը, իրոք չէր սիրում խոսել իր հետ կատարվածի մասին, քանի որ Ցեղասպանությունը, հարազատների կորուստը եւ թափառումները հսկայական հետք էին թողել նրա հոգու մեջ: Բայց նրա պատմությունները, ինչպես եւ Հայկազի եւ Հակոբի հուշերը, հիմք հանդիսացան այն գրքի համար, որը Անժելը գրել է իր ընտանիքի մասին: Գիրքը կոչվում է «Իմ հոգու երկիրը» եւ այն պաշտոնապես լույս է տեսել ապրիլի 21-ին:

«Դա վավերագրական գիրք է եւ պատմում է ոչ միայն ընտանիքի պատմությունը, այլ նաեւ Հին Մալաթիայի բնակիչների սովորույթների, ավանդույթների  եւ կյանքի մասին»,- ասաց Անժելը:

Ընտանիքի պատմությունը ներկայացվել է նաեւ ժամանակավոր ցուցահանդեսի շրջանակներում, որը ապրիլի 21-ին բացվեց Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակը հավերժացնող Ծիծեռնակաբերում: Անժելը եւս աշխատում է այս համալիրում եւ ուսումնասիրում եւ թվայնացնում է Ցեղասպանությունը վերապրածների հիշողություններն ու հուշերը:

«Այս հուշերը մեծ արժեք ունեն, քանի որ պատմում են ոչ միայն Ցեղասպանությունը վերապրած ընտանիքների, այլ նաեւ տարբեր տեղանքների, կենցաղի, շրջապատի մասին: Հեղինակները պատմում են, թե ովքեր են ապրել այս կամ այն փողոցների վրա, ինչ է տեղի ունեցել ցեղասպանությունից առաջ եւ դրա ընթացքում: Այս ամբողջ տեղեկատվությունը շատ կարեւոր է՝ հասկանալու համար, թե ինչ է տեղի ունեցել այդ տարիներին»,- ասաց Անժելը:

 

 

!
Այս նյութը հասանելի է նաև   Русский
Տպել
Կարդացեք նաև
Ամբողջը
Ավստրալիայի խորհրդարանում կքննարկվի երկրի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչման հարցը
Եթե ելույթ ունեցողների մեծ մասը կողմ հանդես գա բանաձևին, ապա...
«Սինոփսիս»-ի նախագահ Չի-Ֆուն Չանը հարգանքի տուրք է մատուցել Ցեղասպանության նահատակների հիշատակին
Չի-Ֆուն Չանը Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակը հավերժացնող հուշակոթողի անմար կրակի մոտ մեկ րոպե…
Մեծ Բրիտանիայում առաջին քայլն արվեց Հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործում. դեռ շատ անելիք կա. Սասունյան
Ահա ներկայացված թիվ 190 58/2 օրինագծի ամբողջական տեքստը՝ «Հայոց ցեղասպանության ճանաչման մասին օրինագիծը» վերնագրով...
Ուկրաինացի պատգամավորներն այցելել են Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր
Երեւանում մեկնարկել են Ուկրաինայի հայերի միության միջոցառումները, որոնց մասնակցելու համար Հայաստան է ժամանել Ուկրաինայից ավելի քան 70 հյուր...
ԱԳ նախարարը Փարիզում հարգանքի տուրք է մատուցել Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին
Արարատ Միրզոյանը Փարիզում Կոմիտաս Վարդապետի հուշարձանի մոտ հարգանքի տուրք է մատուցել…
Համապարփակ զեկույցը բացահայտում է Թուրքիայի լոբբինգի ամբողջական ձախողումը Վաշինգտոնում. Հարութ Սասունյան
Էրդողանի մտերիմ ընկերոջ՝ Թրամփի հեռանալուց հետո, Վաշինգտոնում քաղաքական դաշտն ավելի մռայլ է դարձել Թուրքիայի համար…