News
Լրահոս
News
Շաբաթ
Մարտ 02
Տեսնել լրահոսը

Հայաստանում արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունները տեղի կունենան հաջորդ կիրակի` հունիսի 20-ին: Դրանք կդառնան քաղաքական ուժերի երկար ամիսների առճակատման արդյունքը, որոնք սկսվել են Լեռնային Ղարաբաղի համար պատերազմում ցավալի պարտությունից հետո: Թե՛ գործող իշխանությունը, թե՛ ընդդիմությունը համաձայն են, որ միայն նոր ընտրությունները կարող են լուծել քաղաքական ճգնաժամը:

«Թավշյա հեղափոխությունից» հետո իշխանության համար առաջին պայքար է մտել 26 քաղաքական կուսակցություն եւ դաշինք: Սակայն իրական պայքարը, ինչպես ցույց են տալիս վերջին հարցումների արդյունքները, ծավալվելու է երկու առանցքային դերակատարներ` վարչապետի պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանի («Իմ քայլը») եւ ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի (« Հայաստան») միջեւ: Lenta.ru-ն գրում է ընտրական մրցավազքում «ռուսական գործոնի» դերի մասին, այն մասին, թե ինչպես են ազդելու գալիք ընտրությունները Հայաստանի եւ Ռուսաստանի հարաբերությունների վրա:
Աշխարհաքաղաքական անկայունություն:

Գերիներին վերադարձնելու եւ սահմաններն ապահովելու անպտուղ փորձերի ֆոնին, ընտրություններից մեկ շաբաթ չանցած, Փաշինյանը կոչ արեց խորացնել ռազմական եւ ռազմավարական համագործակցությունը Ռուսաստանի հետ` ի պատասխան «Ադրբեջանի ագրեսիվ քաղաքականության»: Բայց Կրեմլը դեռ հետեւում է իրավիճակի զարգացմանը եւ սպասում է խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներին: Ակնհայտ է, որ ռուսական կողմը Փաշինյանին չորպես ուժեղ եւ համակարգված խաղացող չի դիտարկում, ում հետ կարելի է երկարաժամկետ երկխոսություն կառուցել: Ժամանակը ցույց տվեց, որ դեպի Ռուսաստանը կողմնորոշումը երկրորդ պլան մղվեց Փաշինյանի կառավարման տարիներին, մինչդեռ հազվադեպ ռուսամետ հայտարարությունները կապված էին բացառապես արտաքին քաղաքական մարտահրավերները հաղթահարելու փորձի հետ: Այնուամենայնիվ, չնայած ամեն ինչին, Ռուսաստանը շարունակում է խաղաղարարի դեր խաղալ, մինչդեռ Եվրամիությունն ու Միացյալ Նահանգները փաստացիորեն բացառվում են ԼՂՀ-ի խաղից` չնայած դրան վերադառնալու բոլոր փորձերին: Այդպես, Ելիսեյան պալատում ընդունելով հայկական պատվիրակությանը, Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը կոչ արեց լիցքաթափել եւ վերսկսել երկխոսությունը` պնդելով, որ սահմանի խնդիրները պետք է լուծվեն բանակցությունների միջոցով: Այնուամենայնիվ, նույնիսկ ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը, որի համանախագահներն են ԱՄՆ-ն, Ռուսաստանը եւ Ֆրանսիան, վերջին տարիներին ի վերջո ցույց տվեց իր անկարողությունը ճգնաժամի քաղաքական լուծում գտնելու հարցում: Այս իրավիճակում հենց ռուսական կողմի դիրքորոշումից է կախված, թե որքան արագ Հայաստանը կարող է դուրս գալ քաղաքական փակուղուց եւ վերականգնվել Լեռնային Ղարաբաղի պատերազմից հետո: Ինչպես ճիշտ նշեց ՀՀ առաջին նախագահ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը, խնդրի լուծման բանալին Ռուսաստանի ձեռքում է: Ավելին, պատմությունն ինքնին փաստում է, որ Հայաստանի առաջադեմ զարգացումը կախված է Անդրկովկասի հիմնական խաղաղարար Ռուսաստանի հետ ռազմավարական գործընկերությունից: Ուստի դեպի Ռուսաստան շրջադարձը, որին կարող են աջակցել միլիոնավոր հայեր, արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններից հետո ամենատրամաբանական որոշումն է թվում:

«Ռուսական գործոնն» իրոք գրեթե հիմնական դեր է խաղում Հայաստանում նախընտրական մրցավազքում: Ներքաղաքական մարտերում հայ-ռուսական հարաբերությունների ապագայի թեման կապված է ԼՂՀ հակամարտության վերաբերյալ Ռուսաստանի դիրքորոշման եւ արդեն գոյություն ունեցող աջակցությունից բացի Հայաստանին լրացուցիչ ռազմական օգնություն ցուցաբերելու դժկամության հետ: Դա հիմնականում պայմանավորված է Կրեմլի անվստահությամբ Փաշինյանի նկատմամբ, ով պատանդ դարձավ իր նախապատերազմական քաղաքականության եւ հասարակական տրամադրությունների: Կառուցելով իր դեմոկրատական ​​կերպարը, որը կապված չէ հետխորհրդային էլիտաների հետ` նա ստիպված էր գործել ավելի արմատական, քան ցանկացած ազգայնական, հակառուսական հռետորաբանություն օգտագործելով: Արդյունքում, դա հանգեցրեց Ռուսաստանի ռազմավարական անվստահությանը Հայաստանի ներկայիս կառավարության նկատմամբ:

Դուրս բերել լճացումից

Բնականաբար, մինչև հունիսի 20-ի խորհրդարանական ընտրություններն առաջընթաց ակնկալել Հայաստանի եւ Ադրբեջանի սահմանին իրավիճակի կարգավորման հարցում չարժե ակնկալել: Ստեղծված իրավիճակում հնարավոր կլինի ինչ-որ բան փոխել եւ երկիրը դուրս բերել ներկայիս ընկճախտից միայն քվեարկության արդյունքների ամփոփումից եւ նոր կառավարության ձեւավորումից հետո: Ընտրություններում երկրորդ փուլի հավանականությունը բավականին մեծ է: Այնուամենայնիվ, եթե կուսակցություններից կամ դաշինքներից որեւէ մեկը բավարար քանակի ձայներ չհավաքի, Հայաստանում կարող է կոալիցիա կազմել իշխող կուսակցության դեմ:

Իշխանության համար հիմնական պայքարը ծավալվելու է հենց Փաշինյանի եւ Քոչարյանի քաղաքական բլոկների միջեւ: Gallup International Association-ի հայաստանյան դուստր ընկերության կողմից անցկացված վերջին հետազոտության արդյունքների համաձայն` հարցվածների 23.8 տոկոսը պատրաստ է քվեարկել «Իմ քայլը» դաշինքի օգտին: Մարտին այդ ցուցանիշը մոտ 30 տոկոս էր, բայց այժմ իրավիճակը կտրուկ փոխվել է: «Հայաստան» դաշինքը շարունակում է մեծ պոպուլյարություն վայելել, որի վարկանիշը գարնան սկզբից ի վեր աճել է ավելի քան 15 տոկոսով: Հարցվածների 24.1 տոկոսն արդեն պատրաստ է քվեարկել Քոչարյանի քաղաքական ուժի օգտին: Երկու քաղաքական ուժերից զգալի կերպով հետ է մնում «Պատիվ ունեմ» դաշինքը (7.4 տոկոս)` Ազգային անվտանգության ծառայության նախկին պետ Արթուր Վանեցյանի գլխավորությամբ: Ըստ վերջին տվյալների` նորացված խորհրդարանում հայտնվել հնարավորություն ունի եւս երկու կուսակցություն. «Բարգավաճ Հայաստանը» (3.7 տոկոս)` գործարար Գագիկ Ծառուկյանի գլխավորությամբ, եւ «Լուսավոր Հայաստանը» (3.1 տոկոս)` իրավապաշտպան Էդմոնդ Մարուքյանի գլխավորությամբ:

Հարցումները ցույց են տալիս, որ Փաշինյանն իսկապես ռիսկի է դիմում կորցնել Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրությունները: 2018-ին հետխորհրդային էլիտայի կոռուպցիան դատապարտող թավշյա հեղափոխությամբ իշխանության բերված` նա ինքը հարվածի տակ հայտնվեց`  հրահրելով հասարակության զայրույթը Լեռնային Ղարաբաղում պարտված պատերազմից եւ բարձրաստիճան զինվորականներին Հայաստանի զինված ուժերի գլխավոր շտաբից հեռացնելու որոշումից հետո ՝ մեղադրելով նրանց հեղաշրջում կատարելու ցանկության մեջ: Որպես արդյունք` Փաշինյանը ծայրաստիճան թուլացած է ընտրություններից առաջ, նրա քաղաքական կուրսը բացահայտ վիճարկվում է պետական ​​ապարատի մի մասի, այդ թվում՝ բարձրագույն ռազմական օղակների կողմից:

Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի տնտեսագիտության ինստիտուտի հետազոտող, քաղաքագետ Ալեքսանդր Կարավաեւի կարծիքով` Հայաստանում ռեւանշիստական ​​տրամադրությունները կշարունակեն աճել` անկախ նրանից, թե ով է կհաղթի: Ընդ որում, նա շեշտում է, որ Փաշինյանի հաղթանակն առավել նախընտրելի է Ադրբեջանի համար: «Պարզվեց, որ Փաշինյանը լավ է Ադրբեջանի համար, քանի որ նա իրավիճակը բերեց այն պատերազմի, որում Հայաստանը պարտվեց: Մյուս կողմից, նա արդեն որոշ չափով տանուլ տված խաղաքարտ է Բաքվի համար: Դժվար կլինի նրանից էլի ինչ-որ բան քամել»,- ասաց քաղաքագետը եւ հավելեց, որ Փաշինյանի կայունությունն Ադրբեջանին առավել ձեռնտու է Լեռնային Ղարաբաղում պատերազմը դադարեցնելու համաձայնագրերի իրականացման տեսանկյունից:

Փոփոխությունների սպասումով

Քոչարյանը, ով, ըստ հարցումների, հասարակության աջակցության հարցում արդեն առաջ է Փաշինյանից, հակառակը, պնդում է, որ մի կողմից պետք է կոշտ, պրագմատիկ հարաբերություններ կառուցել Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի հետ եւ մյուս կողմից` կայուն քաղաքական դաշինք` Ռուսաստանի հետ: Ինչպես նշել է ինքը` քաղաքական գործիչը, իր թիմի իշխանության գալու հիմնական նպատակներից են երկրի անվտանգության ապահովումը, տնտեսության վերականգնումը եւ ներքաղաքական լարվածության վերացումը:

Հետաքրքիր են Քոչարյանի վերջին հայտարարությունները: Նա կարծում է, որ Հայաստանն ինքը պետք է լուծի իր խնդիրները եւ քայլեր ձեռնարկի՝ ապահովելու իր սահմանների անվտանգությունը, այլ ոչ միայն օգնություն ակնկալելի դաշնակիցներից: Հենց այդ պատճառով քաղաքական գործիչը խոստացավ լուծել Հայաստանի զինված ուժերի մարտունակության հարցը: Արշավի ընթացքում նա հիշեցրեց, որ 1992-ի օգոստոսին հաշված ամիսների ընթացքում հնարավոր եղավ կամավոր ստորաբաժանումներից կանոնավոր բանակ կազմել, որն էլ դարձավ հաջողության բանալին: Գործող կառավարությունը, կարծում է Քոչարյանը, արեց հակառակը. այն վերադարձավ 1992-ի սկիզբ, ինչն էլ դարձավ Լեռնային Ղարաբաղի պատերազմում պարտության հիմնական պատճառներից մեկը:

Սպառազինությունների կորուստները համալրման համար կպահանջվի երեք տարի. դրանք են մեր ժամկետները

Գործող կառավարությունը` Փաշինյանի գլխավորությամբ, մեղավոր է նաեւ Ադրբեջանի հետ սահմանին ներկայիս սրման մեջ, ընդգծում է Քոչարյանը: Նա կարծում է, որ կառավարությունը ոչինչ չի ձեռնարկել սահմանները ամրապնդելու համար, դիրքեր է տեղակայել  թիկունքում, իսկ այժմ, երբ Ադրբեջանն առաջ է շարժվել, նա «գոռում է ամբողջ աշխարհին» եւ օգնություն է խնդրում: Ընդ որում, Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության (ՀԱՊԿ) գրեթե բոլոր երկրները շատ ավելի լավ հարաբերություններ ունեն դրա անդամ չհանդիսացող Ադրբեջանի հետ, քան Հայաստանի: Այսպես թե այնպես, Քոչարյանին հաջողվեց իր շուրջ համոզիչ քաղաքական թիմ հավաքել, որի կազմում են նրա վաղեմի գործընկերները եւ «Դաշնակցություն» կուսակցության՝ Հայաստանի ամենահին քաղաքական ուժի ներկայացուցիչները: Շեշտադրում է արվել մասնագետների եւ մենեջերների վրա, ովքեր կարող են փոխել Հայաստանի զարգացման վեկտորը. թե՛ արտաքին` Ռուսաստանի հետ սերտ հարաբերությունների կառուցման հետ կապված, թե՛ ներքին` ուղղված Հայաստանի զինված ուժերի բարեփոխումներին եւ տնտեսության բարելավմանը: Հետաքրքրական է, որ Քոչարյանն արդեն հայտարարել է վարչապետի պաշտոնակատարի պարտության դեպքում Փաշինյանի քաղաքական նախագիծը փակելու իրավական հնարավորությունների մասին: Քոչարյանը պատմել է ամերիկացի գործարար Ջորջ Սորոսի «Բաց հասարակություն» հիմնադրամի գործունեության դեմ պայքարելու մտադրության մասին: Նա նշել է, որ կա երկու մոդել. «Կամ արգելելը, կամ նրանք իրենց օտարերկրյա գործակալներ են ճանաչում: Եթե ​​նրանք պատրաստ են հանդես գալ որպես օտարերկրյա գործակալներ, ապա խիստ հսկողության տակ կլինեն: Սա այն մոդելն է, որը կիրառվում է այլ երկրներում»:

Հայաստանի պատմության վերջին տասնամյակներն իսկապես ողբերգական են: Խորհրդային Միության փլուզումից հետո ռազմավարական ուղին հեռու է հաջող լինելուց` չնայած հակառակ զգացողություններին, որոնք երկրում տիրում էին 1994 թվականից` Ադրբեջանի դեմ տարած հաղթանակից հետո: Այս ամենն անցյալում է: Իր զարգացման ներկայիս շրջանում Հայաստանին անհրաժեշտ է քաղաքական իմաստով հույզերից ռազմավարական հաշվարկների անցնել:

Միանգամայն հնարավոր է, որ արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունները հայոց պետականության նոր շրջանի սկիզբ դառնան: Ապագայում Հայաստանը կարող է վերականգնվել ռազմական պարտությունից, բայց միայն` տնտեսական աճի եւ միջազգային ասպարեզում դաշնակցային կապերի հաստատման միջոցով, ինչը միակ միջոցն է Լեռնային Ղարաբաղի տարածքների կորստից: Այնուամենայնիվ, դրա համար անհրաժեշտ է քիչ հավատալ բարձր քաղաքական կարգախոսներին, ավելի քիչ խաղալ հույզերի հետ եւ սովորել նայել ինդ քեզ առանց բարեկեցության ամենավատ թշնամու` ինքնավստահության:

Հայաստանում նախընտրական մրցավազքի վերջին օրերը ծավալվում են ամենաբարդ ներքին եւ միջազգային հակասությունների ֆոնին: Ընտրողների առջեւ պարզապես հարց չէ դրված, թե որ կուսակցությունը կգա իշխանության. կարեւոր է, որպեսզի հունիսի 20-ին հայերն ընտրեն ամենասուր խնդիրների լուծման ուղիները: Կշարունակի՞ արդյոք երկիրը Ռուսաստանի հետ մերձեցման ճանապարհը, ինչպես ցանկանում են Քոչարյանի կողմնակիցները, թե՞ կվերադառնա բազմավեկտոր քաղաքականությանը, որին հավատարիմ էր Փաշինյանը: Ի՞նչ հարաբերություններ կստեղծի Հայաստանը հարեւանների` «ժառանգական թշնամիներ» Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի հետ: Ընտրողներն իրենք կփորձեն պատասխանել այս եւ այլ ցավոտ հարցերին, ովքեր այլ ելք չունեն, քան քվեարկելն ու ընտրել երկրի զարգացման հետագա ուղին: Մյուս տարբերակները, այդ թվում` իշխանափոխությունը փողոցի միջոցով, կարող են միայն սրել քաղաքական ճգնաժամը եւ Հայաստանն անդունդի եզրը տանել: Ի վերջո, այս խորհրդարանական ընտրությունների իրական գինը, որոնք տեղի են ունենում Հայաստանի նորագույն պատմության ամենադժվարին ժամանակահատվածներից մեկում, պետության պահպանումն է:

!
Այս նյութը հասանելի է նաև   Русский
Տպել
Կարդացեք նաև
Ամբողջը
Ալեն Սիմոնյանը չբացառեց, որ 2020-ի պատերազմն սկսվել է Ռուսաստանի ու Ադրբեջանի պայմանավորվածությամբ
Ժողովրդական լեզվով ասած՝ Հայաստանը Թուրքիայից ու Ադրբեջանից ավելի ուժեղ...
Անհայտ կորած 25 զինծառայողների հարազատները մարտ-ապրիլի համար ևս կստանան 300-հազարական  դրամ աջակցությունը
Որոշման նախագծի ընդունման դեպքում շահառու հանդիսացող թվով 25 անհայտ կորած…
44-օրյա պատերազմում 18 զինծառայողի մահվան մեջ մեղադրվող փոխգնդապետի գործով ավելի քան 2.5 տարի տևած քննությունը կվերսկսվի
Գործն արդեն քննության փուլում էր, մոտենում էր ավարտին, սակայն 2023թ․ հուլիսին դատավորի լիազորությունների դադարեցումից…
ԿԽՄԿ պատվիրակությունն Ադրբեջանում մեկ տարում փոխանցել է 1 600 տեղեկություն հայ գերիներից
ԿԽՄԿ-ն անցած տարի իրականացրել է 80 այցելություն գերիների պահման վայրեր...
Սեպտեմբերի 19-ի ռազմական գործողությունների հետևանքով գերության մեջ է հայտնվել 16 անձ
Ադրբեջանը շարունակում է պատանդառության մեջ պահել 23 անձի, որոնցից 16-ը գերության մեջ են հայտնվել սեպտեմբերի 19-ի ռազմական գործողությունների...
44-օրյա պատերազմում վիրավորված Աբիգ Մարգարյանը բուժում կստանա Մոսկվայում. կառավարությունը հատկացրեց 4,2 մլն դրամ
Կառավարությունն իր այսօրվա՝ փետրվարի 23-ի նիստում որոշեց պահուստային…
Ամենաշատ