News
Լրահոս
News
Հինգշաբթի
Հոկտեմբեր 21
Տեսնել լրահոսը

Օրերս հայրենական մաքսային ծառայությունը վերջապես հրապարակեց ընթացիկ տարվա առաջին կիսամյակի արտահանման-ներմուծման մասին տեղեկատվությունը:

Մաքսային ծառայության տեղեկատվության մեջ կա մի ուշագրավ բան` Թուրքիային վերաբերող ցուցանիշները: Բանն այն է, որ Հայաստանի ազգային վիճակագրական ծառայությունը (ԱՎԾ) անցած տարվա նոյեմբերից Թուրքիային այլեւս չի ներառում աշխարհի այն երկրների ցանկում, որոնց հետ մեր երկիրն արտաքին առեւտրային հարաբերություններ ունի: Թե ինչու՝ պարզ չէ: Չէ որ շատերին է հետաքրքրում, թե ինչ է տեղի ունեցել թուրքական պատրաստի ապրանքների ներմուծման վրա էմբարգո կիրառելուց հետո: Այնպես որ, մաքսային ծառայության տվյալները լրացնում են այս բացը:

Նախ նշենք, որ Թուրքիայից ապրանքների ներմուծումը հաշվետու կիսամյակում, նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ, նվազել է 70,3 մլն դոլարով (կամ 3,5 անգամ): Նախկինում այս երկրից Հայաստան ներմուծման կառուցվածքն առանձնանում էր անհավասարակշռության բացակայությամբ:

Թուրքիայից ներմուծման ընդհանուր ծավալում ապրանքների ճնշող մեծամասնության տեսակարար կշիռը նույնիսկ չի հասել 1%-ի: Սա զարմանալի չէ: Ի վերջո, Թուրքիայից ապրանքների փաստացի տեսականին (ըստ քառանիշ ТН ВЭД ծածկագրի) կազմել է ավելի քան 800 անվանում: Անցյալ տարի Թուրքիայից ներմուծման ամենամեծ մասնաբաժինը (6,3%) տրիկոտաժից հագուստինն է եղել: Դրան հաջորդել են ցիտրուսային մրգերը (3,5%):

Դիտարկենք Թուրքիայից ապրանքների ներմուծման տեղաշարժերը` հենց ցիտրուսային մրգերի օրինակով: Դրանց ընտրությունը պատահական չէ: Նախ, ինչպես նշվեց վերեւում, դրանք Թուրքիայից ներմուծման համեմատաբար բարձր մասնաբաժին ունեն: Երկրորդ, այս պտուղները, բացի Թուրքիայից, աճում են նաեւ տարածաշրջանի հարեւան երկրներում: Երրորդ, միայն փորձառու մաքսավորը կարող է արտաքինից որոշել, թե որտեղից են այս նարինջներն ու կիտրոնները` Վրաստանից թե Թուրքիայից:

Անցյալ տարվա առաջին կիսամյակում Հայաստանը ներմուծել է 14,9 հազար տոննա ցիտրուսային միրգ: Այս ցուցանիշի մեջ չորս երկրների (Թուրքիա, Եգիպտոս, Իրան եւ Վրաստան) ընդհանուր բաժինը կազմել է 91%: Բայց առանց Թուրքիայի՝ միայն 35%: Փաստն այն է, որ Հայաստանում ցիտրուսների ներմուծման ընդհանուր ծավալում կեսից ավելին (56%) բաժին է ընկել միայն Թուրքիային:

Հաշվետու կիսամյակում, էմբարգոյի սահմանումից հետո, պատկերը արմատապես փոխվել է: Թուրքիայից ցիտրուսային մրգերի ներմուծումը կազմել է խորհրդանշական 393 տոննա, տարեկան կտրվածքով նվազել է 8,0 հազար տոննայով (կամ 21,4 անգամ):

Մյուս կողմից, կտրուկ աճել է այդ ապրանքների ներմուծումը Եգիպտոսից (3,7 անգամ), Իրանից (1,7 անգամ) եւ Վրաստանից (3,2 անգամ): Ավելացել է նաեւ որոշ այլ երկրներից ներմուծումը: Բացարձակ աճը միայն վերը նշված երեք երկրներում կազմել է ավելի քան 6,8 հազար տոննա, այդ թվում Վրաստանում` 1,8 հազար տոննա: Այս տեղաշարժերի շնորհիվ հաշվետու կիսամյակում ցիտրուսային մրգերի ներմուծումը փոքր-ինչ կրճատվել է`տարեկան կտրվածքով ընդամենը 0,6 հազար տոննայով (կամ 6%-ից պակաս):

Այսպիսով, Թուրքիայի մասով ցիտրուսային ռեսուրսների դեֆիցիտը մեր ներկրողները գրեթե ամբողջությամբ փոխհատուցել են այլ երկրներից ներմուծման կտրուկ աճով: Իհարկե, կարելի է միայն ողջունել մեր ձեռներեցների օպերատիվ աշխատանքը: Սակայն հիշում եմ հայտնի ասացվածքը. «Օրենքը սյան պես է՝ մագլցել չի կարելի, բայց շրջանցել կարելի է»: Ի վերջո, շատ քաղաքացիներ կասկածում են ինչպես որոշ «ներմուծողների» պարկեշտությանը, այնպես էլ թուրքական մաքսային ապրանքների անօրինական ներմուծումը կասեցնելու հայրենական մաքսային ծառայության արդյունավետ աշխատանքին: Ասենք, տեղական արտադրանքի անվան տակ՝ նույն Վրաստանից:

Խարդախությունները, իհարկե, չեն սահմանափակվում միայն ցիտրուսային մրգերով: Թուրքական սպառողական ապրանքների փոխադրման համար սողանցքներ կան: Դրանցից ամենապարզը «Արտադրված է Թուրքիայում» պիտակը այլ երկրների պիտակի փոխելն է:

Հայտնի փաստ է, որ Թուրքիան սկզբունքորեն պատրաստի ապրանքներ չի ներմուծում Հայաստանից: Միայն հումք՝ չմշակված մորթիներ եւ խոշոր եղջերավոր անասունների կաշի: Այնուհետեւ այս հումքից պատրաստված արտադրանքը մեր «մաքոքային առեւտրականները» բերում էին Հայաստան:

Հաշվետու կիսամյակում արտահանվել է գրեթե 20 հազար չմշակված մորթի եւ ավելի քան 1,2  հազար միավոր մշակված կաշի: Սա է մեր «արտահանումը» Թուրքիա՝ չհաշված երկու-երեք մանրուքներ: Այս երկրի հետ առեւտրում մենք միշտ ունեցել ենք հսկայական անհավասարակշռություն:

Այսպես, համեմատաբար «հանգիստ» 2019 թվականին Թուրքիայից ներմուծումը ուղիղ 120 անգամ (!) գերազանցել է այս երկիր մեր արտահանումը: Ազգային շուկայում թուրքական բազմաթիվ ապրանքների առկայությունը բացասաբար է անդրադարձել նմանատիպ ներքին ապրանքների մրցունակության վրա: Օրինակ՝ թեթեւ արդյունաբերության արտադրանքից բուսաբուծական ապրանքները, ինչպես նաեւ մի շարք շինանյութեր:

Մասնավորապես, թուրքական բանջարեղենի (այդ թվում եւ հատկապես լոլիկը) զանգվածային ներմուծումը կարող է լուրջ հետեւանքների հանգեցնել Հայաստանի բուսաբուծության համար: Հայրենական ոլորտն արդեն իսկ գտնվում է ծանր պայմաններում: Կոմերցիոն բանկերից վարկեր վերցրած ֆերմերները գումար չունեն դրանք մարելու համար: Պետությունը նրանց միայն բառերով է աջակցում, իսկ իրականում գյուղացիական տնտեսությունները հույսը կարող են միայն իրենց վրա դնել:

Սա Թուրքիայի հետ առեւտրի խնդրի զուտ տնտեսական կողմն է: Բայց կա նաեւ բարոյական: Անհրաժե՞շտ են արդյո՞ք մեզ սպառողական ապրանքներ Թուրքիայից, որը նույնիսկ չի թաքցնում իր թշնամանքը մեր երկրի հանդեպ: Արցախի դեմ Ադրբեջանի անցյալ տարվա ագրեսիային, որի ընթացքում մեր հազարավոր տղաներ զոհվեցին, Թուրքիան եւս ակտիվ մասնակցություն ունեցավ: Հետեւաբար, այս երկրի հետ տնտեսական կապերի ինչ-որ «կարգավորման» մասին խոսելն ուղղակի անբարոյական է թվում: Դե իսկ թուրքական ապրանքների ներթափանցումը Հայաստանի տարածք պետք է կասեցվի ամենախիստ մեթոդներով:

Սմբատ Գրիգորյան

!
Այս նյութը հասանելի է նաև   Русский
Տպել
Կարդացեք նաև
Ամբողջը
Վերացվել է երկու ընկերությունների արտադրական գործունեության կասեցումը. ՍԱՏՄ
Հայաստանի Հանրապետության սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմնի ղեկավարի որոշմամբ...
Հայաստան է ժամանել Լեհաստանի Մրցակցության և սպառողների շահերի պաշտպանության գրասենյակի երկրորդ պատվիրակությունը
ՄՊՀ նախագահ Գեղամ Գևորգյանը, ողջունելով հյուրերին, իր երախտագիտությունն է հայտնել Լեհաստանի Մրցակցության և սպառողների շահերի պաշտպանության...
Դոլարի փոխարժեքը կայուն է. եվրոն թանկացել է
Թանկարժեք մետաղների համար բանկի կողմից սահմանվել են հետևյալ գները...
Բադասյանը Միջազգային մաքսային ֆորումի շրջանակում հանդիպել է Կուբայի մաքսային ծառայության գլխավոր տնօրենի հետ
Քննարկվել են մաքսային համագործակցության զարգացման հարցեր...
Գնաճը, կարելի է ասել, խժռում է մեր արած աշխատանքի մեծ մասը. Վահան Քերոբյան
Մենք կենտրոնական բանկի հետ համագործակցության արդյունքում նաև ակնկալում ենք, որ կենտրոնական բանկը չի թողնի, որ տնտեսության շատ կարևոր ճյուղերը...
Օտարերկրյա ընկերությունների համար լիցենզավորման պայմանները հեշտացվում են. գործունեության ո՞ր տեսակների մասին է խոսքը
Այսպիսով մենք էապես բարելավում ենք գործարար միջավայրը եւ թույլ ենք տալիս, որպեսզի օտարերկրյա ընկերություններն ավելի հեշտ մասնակցեն ՀՀ-ում...
Ամենաշատ