News
Լրահոս
News
Չորեքշաբթի
Դեկտեմբեր 08
Տեսնել լրահոսը

Մեր բազմաթիվ քաղաքացիներ (հատկապես թոշակառուները) հաջորդ տարի կենսաթոշակների բարձրացման մասին լուրը մեծ ուրախությամբ ընդունեցին: Սակայն պաշտոնական տեղեկատվությանը ծանոթանալուց հետո, այդ հույսերը հօդս ցնդեցին: Ստացվում է, որ կենսաթոշակառուների ճնշող մեծամասնության (ավելի ճիշտ՝ 97 տոկոսի) վրա այս ակցիան չի տարածվում:

Մինչդեռ գնաճը զգալիորեն կրճատել է ինչպես շարքային աշխատողների, այնպես էլ թոշակառուների իրական գնողունակությունը: Մի շարք երկրներում, այդ թվում՝ Ռուսաստանում, կենսաթոշակը ինդեքսավորվում է: Հայաստանում նման պրակտիկան ընդհանրապես բացակայում է:

Նկատենք, որ սույն տարվա հուլիսի 1-ի դրությամբ մեզ մոտ միջին կենսաթոշակը կազմել է 43.4 հազար դրամ (նույն օրվա փոխարժեքով` 88 դոլարից պակաս): Համեմատության համար ներկայացնենք Ռուսաստանի Կրասնոդարի երկրամասի տվյալները, որը աշխարհագրորեն մոտ է Հայաստանին: Ռուսաստանի այս շրջանում միջին կենսաթոշակը ապրիլի 1-ի դրությամբ կազմել է գրեթե 14.7 հազար ռուբլի (նույն օրվա փոխարժեքով` մոտ 194 դոլար):

Ինչպես տեսնում եք, տարբերությունը ահռելի է: Ամենակարեւորն այն է, որ Ռուսաստանում գործում է հետեւյալ կանոնը՝ եթե ​​կենսաթոշակի չափը ցածր է կենսապահովման մակարդակից, ապա թոշակառուին տրվում է լրացուցիչ սոցիալական վճար` այս տարբերությունը փոխհատուցելու համար:

Կենսապահովման փոխարեն մեզ մոտ հաշվարկում են նվազագույն սպառողական զամբյուղի արժեքը: Այս երկու (ռուսական եւ հայկական) ցուցանիշների միջեւ կա սկզբունքային տարբերություն: Նախ՝ մեր «զամբյուղը» զուտ վերացական բնույթ ունի: Մինչ օրս չի ինդեքսավորում ոչ նվազագույն աշխատավարձը, ոչ էլ հիմնական կենսաթոշակը: Բացի այդ, «զամբյուղի» արժեքը հաշվարկելու մեթոդն ինքնին լուրջ թերություններ ունի:

Կենսաթոշակային համակարգի ամենակարեւոր ցուցանիշներից է աշխատողների թվի (որոնց համար վճարվում է եկամտահարկ) հարաբերակցությունը թոշակառուների թվի հետ: Հայաստանում վերջին տարիներին թոշակառուների թիվը նվազել է: Տասը տարի առաջ Հայաստանում կար գրեթե 514 հազար թոշակառու, այժմ (այս տարվա հուլիսի 1-ի դրությամբ)՝ 466 հազար մարդուց պակաս: Փաստն, իհարկե, բացասական է:

Միաժամանակ, եթե հավատանք պաշտոնական տվյալներին, Հայաստանում աշխատողների թվին աճել է: Օգոստոսի դրությամբ նրանց թիվը գերազանցել է 654 հազար մարդու նշաձողը (տարվա կտրվածքով աճը` գրեթե 3 տոկոս): Այս երկու գործոնները հանգեցրել են վերը նշված հարաբերակցության փոփոխության. այժմ յուրաքանչյուր թոշակառուի հետ հարաբերակցությամբ կա 1.4 աշխատող: Հարաբերակցությունը, իհարկե, իդեալական չէ: Սակայն, այնուամենայնիվ, դա ավելի լավ է, քան մեկ տարի առաջվա 0.8 ցուցանիշը:

Կենսաթոշակի չափի վրա ազդող մեկ այլ գործոն է աշխատողների աշխատավարձերի մակարդակը, որոնցով վճարվում է եկամտահարկը (որի մի մասը կենսաթոշակային վճարներն են): Միջին աշխատավարձը հուլիսին կազմել է (կրկին, եթե հավատանք պաշտոնական տվյալներին) ամսական մոտ 202 հազար դրամ: Ենթադրենք, որ եկամտահարկի բոլոր պահումները գնում են կենսաթոշակներ վճարելուն: Այս դեպքում (վերը նշված 1.4 հարաբերակցությամբ) միջին կենսաթոշակը կկազմեր մոտ 62 հազար դրամ: Այսինքն, 1.4 անգամ ավելի ներկայիս չափից:

Այնուամենայնիվ, շատ քաղաքացիներ աշխատում են նվազագույն աշխատավարձով, որից հարկ չի պահվում: Դե, իսկ պետբյուջեի միջոցների որոշակի մասը ծախսվում է «էլիտար» պետական ​​գերատեսչությունների աշխատակիցների՝ վերջին տարիներին զգալիորեն ավելացած աշխատավարձերի եւ նրանց ֆանտաստիկ բարձր պարգեւավճարների վրա:

Եկեք տեսակավորենք «Հայաստանի 1000 խոշոր հարկատուների» ցուցակը՝ ըստ նրանց վճարած եկամտահարկի չափի: Այս ցուցակից կընտրենք առանձին պետական ​​մարմիններ եւ կազմակերպություններ: Այսպիսով, ՊԵԿ-ը վճարված եկամտահարկի չափով զբաղեցնում է 8-րդ տեղը: Դրան հաջորդում են Դատական ​​դեպարտամենտը (16-րդ), Ոստիկանության կենտրոնական գրասենյակը (39-րդ), Երեւանի քաղաքապետարանը (41-րդ), Դատախազությունը (55-րդ), Հայաստանի Ազգային ժողովի աշխատակազմը (65-րդ) եւ այլն:

Բնականաբար, անհեթեթ կլինի առաջարկել, որ նրանք կրճատեն իրենց աշխատավարձերը: Սակայն միանգամայն բնական է կառավարության համապատասխան գերատեսչություններից պահանջել կրճատել իրենց «պարգեւավճարները» եւ սկսել լրացուցիչ աղբյուրներ փնտրել կենսաթոշակների բարձրացման համար:

Նշենք, օրինակ, բազմաթիվ տարբերակներից մեկը: Հայաստանի քաղաքացիների շահաբաժինների եկամտահարկը այժմ կազմում է 5 տոկոս: Ռուսաստանում, օրինակ, այն ​​ավելի քան երկու անգամ բարձր է` 13 տոկոս: Խոշոր առեւտրային ընկերության շարքային աշխատակիցը վճարում է իր աշխատավարձի մեկ հինգերորդից ավելիի չափով (22 տոկոս) հարկ: Իսկ ահա նույն ընկերության սեփականատերը բիզնեսից ստացած իր վիթխարի անձնական եկամտից վճարում է ընդամենը 5 տոկոս: Որքանո՞վ է դա արդար: Շատերը կհամաձայնեն, որ ճիշտ կլինի շահաբաժինների հարկը հասցնել առնվազն 10 տոկոսի:

Եզրակացությունը միանշանակ է՝ եթե չեք ինդեքսավորում կենսաթոշակը, ապա պայքարեք գնաճի դեմ: Կրասնոդարում, օրինակ, քաղաքապետարանը «խորհուրդ է տալիս» առեւտրային օբյեկտներին սոցիալապես նշանակալի պարենային ապրանքների համար 10 տոկոսից չբարձրացնել առեւտրային շեմը: Ճիշտ է, որոշ մասնագետներ կարծում են, որ այդ միջոցներն անարդյունավետ են, եւ գներն ամեն դեպքում աճում են: Սակայն, համենայն դեպս, կա գործունեության տեսանելիություն, որը մեր մայրաքաղաքում չկա: Այնուամենայնիվ, մարդիկ ցանկանում են իմանալ, թե որքանով է արդարացված գնաճը, եւ որքանով է դա թելադրված առեւտրականների՝ լրացուցիչ եկամուտ ստանալու ցանկությամբ:

Սմբատ Գրիգորյան

!
Այս նյութը հասանելի է նաև   Русский
Տպել
Կարդացեք նաև
Ամբողջը
ARARAT թանգարանը նախաձեռնել է ներառական ծրագիր՝ #ԶգաՍրտով (ֆոտո)
Ծրագրի շրջանակներում ARARAT թանգարանը, համագործակցելով «Ունիսոն» հասարակական կազմակերպության հետ...
«Հայաստան» խմբակցությունը բյուջեի նախագծին դեմ է քվեարկելու է․ հայտարարություն
Բյուջեն հաշվապահություն չէ, բյուջեն լոկ հանրային ֆինանսներ չէ, բյուջեն քաղաքականություն է, քաղաքական նպատակների սահմանումն է, այդ խնդիրների...
Պատգամավորը Քերոբյանին նվիրել է ամերիկացի գիտնական Սամուելսոնի «Economics» գիրքը
Արթուր Խաչատրյանը հիշեցրեց Քերոբյանի խոստումների մասին․․․
Դոլարն ու եվրոն շարունակում են հետեւողականորեն թանկանալ
Թանկարժեք մետաղների համար բանկի կողմից սահմանվել են հետևյալ գները…
Ընդդիմադիրն ահազանգում է. Հայաստանում աղքատության մակարդակը մոտենում է 50 տոկոսի
«Ստացվում է, որ սովից չմեռնելու համար մարդուն 75500 դրամ է պետ...
Խորհրդարանում շարունակվում է 2022թ. պետբյուջեի նախագծի քննարկումը
Դեկտեմբերի 8-ին ՀՀ ԱԺ-ում շարունակվում է 2022թ. պետբյուջեի նախագծի քննարկումը...
Ամենաշատ