նախընտրելի դարձնել
Այս տարի «Armenia Tree Project»-ը (Էյ Թի Փի) նշում է իր 30-ամյակը՝ երեք տասնամյակ տքնաջան աշխատանք՝ նվիրված Հայաստանի անտառների կանաչապատմանը և վերականգնմանը: Ծրագիրն ընդգրկում է ողջ երկիրը, սակայն հատկապես կենտրոնացած է Լոռու մարզում, որտեղ Մարգահովիտ գյուղում է գտնվում «Էյ Թի Փի»-ի ամենամեծ տնկարանը: Իր հիմնադրումից ի վեր՝ 2006 թվականին, անտառվերականգնման տնկարանը դարձել է ծրագրի առանցքային մասը՝ ամեն տարի արտադրելով բնիկ ծառատեսակների մինչև մեկ միլիոն տնկիներ, ինչպիսիք են սոճին, թխկին, հացենին, վայրի խնձորն ու տանձը: Այս ծառերը կարևոր դեր են խաղում Հայաստանի փոքրացող անտառների վերականգնման գործում, ինչը ոչ միայն հարստացնում է տեղական էկոհամակարգը, այլև մեծացնում է երկրի դիմադրողականությունը բնապահպանական մարտահրավերներին:
Armenia Tree Project-ի 30-ամյակի պատվին հյուրերին ցուցադրվեց 20 րոպեանոց ֆիլմ, որը հեռուստադիտողին խորասուզեց նախագծի պատմության, դրա էվոլյուցիայի և Հայաստանի կանաչապատման կարևորության մեջ: Տեսանյութը ներկայացնում էր «Էյ Թի Փի»-ի ճանապարհորդության առանցքային իրադարձությունները՝ սկսած առաջին ծառատունկից մինչև անտառվերականգնման լայնածավալ նախաձեռնություններ՝ ընդգծելով, թե ինչպես է ծրագիրը դարձել տեղական համայնքների անբաժանելի մասը: Ֆիլմը ցույց տվեց շրջակա միջավայրի պահպանման գործում համատեղ ջանքերի կարևորությունը՝ ընդգծելով յուրաքանչյուր մասնակցի դերը՝ տեղական բնակիչներից մինչև միջազգային գործընկերներ Հայաստանի համար ավելի կանաչ ապագա ստեղծելու գործում:
«Մեր կազմակերպությունն աշխատում է ամբողջ Հայաստանում 1994 թվականից»,- ասում է «Էյ Թի Փի»-ի գործադիր տնօրեն Ջինմարի Փափելյանը: — 2006 թվականին Մարգահովիտում բացեցինք տնկարան, որը դարձավ ամենամեծը հանրապետությունում և այժմ տարեկան մոտ մեկ միլիոն տնկի է տալիս։ Սա օգնում է վերականգնել անտառածածկույթը և պահպանել կենսաբազմազանությունը: Օրինակ՝ Հրանտ Դինքի հիշատակի անտառը, որը գտնվում է Մարգահովիտի հարեւանությամբ, զբաղեցնում է 11 հեկտար տարածք և բաղկացած է ավելի քան 53 հազար ծառից։ Այս և մյուս անտառները հետ կվերադարձվեն տեղական համայնքին, երբ դրանք դառնան 20 տարեկան։ Մեր տնկարկները կենտրոնացված են ոչ միայն Լոռու մարզում, այլեւ ողջ Հայաստանում»։
«Էյ Թի Փի»-ի աշխատանքը դուրս է գալիս տնկելուց և ներառում է սերտ համագործակցություն տեղական համայնքների, այդ թվում՝ երեխաների հետ՝ ամրապնդելու բնապահպանական իրազեկությունը և համայնքի ներգրավվածությունը: Մարգահովիտ գյուղի բնակիչներն աշխատում են տնկարանում և մասնակցում տնկման աշխատանքներին, ինչն ամրապնդում է կապը ծրագրի և համայնքի միջև։ Օրինակ՝ 2022 թվականին տնկարանում կառուցվել է ջերմոց՝ տարեկան արտադրելով մինչև 150 հազար բույս, որում աշխատում են հիմնականում տեղացի բանվորները։ «Էյ Թի Փի»-ն նաև կրթական գործունեություն է իրականացնում տեղի դպրոցում, որն օգնում է երեխաներին զարգացնել հոգատար վերաբերմունք բնության նկատմամբ: «Մենք միշտ ուրախ ենք տեսնել, որ մարդիկ մեր մասին լսելուց հետո սկսում են իրենց սեփական բնապահպանական նախաձեռնությունները: Դրա համար մենք կազմակերպում ենք կրթական դասընթացներ, որտեղ մեր փորձագետները սովորեցնում են տեղի բնակիչներին և երեխաներին, թե ինչպես ճիշտ աճեցնել և խնամել ծառերը»,- բացատրում է Փափելյանը: «Էյ Թի Փի»-ն հատուկ ուշադրություն է դարձնում բնիկ ծառատեսակների տնկմանը` Հայաստանի անտառների գենետիկ ժառանգությունը պահպանելու համար: Պետությունը Փարիզի համաձայնագրով նախատեսել է հասցնել երկրի անտառծածկույթը ներկայիս 10-11% -ից մինչև 20,1 %-ի։ Այս հավակնոտ նպատակը պահանջում է բոլոր քաղաքացիների ակտիվ մասնակցությունը, և «Էյ Թի Փի»-ն հրավիրում է ձեզ միանալու հանրային տնկարկին և նպաստել երկրի ապագային:
Armenia Tree Project-ը համակարգվում է Բոստոնում գտնվող իր միջազգային գրասենյակի միջոցով: ԱՄՆ գրասենյակը միջոցներ է հավաքում և գլոբալ իրազեկում անցկացնում` տեղում աշխատանքներին աջակցելու համար: Տարիների ընթացքում «Էյ Թի Փի»-ն վերականգնել է հազարավոր հեկտար անտառներ և մշակել է տեղական համայնքների հետ համագործակցության կայուն մոդել, որն ապահովում է բնակչության երկարաժամկետ օգուտները և բնապահպանական իրազեկումը:
