նախընտրելի դարձնելՌուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հայտարարել է, որ Մոսկվան հանդես է գալիս Հայաստանի հետ բարեկամական և փոխշահավետ հարաբերությունների հետագա զարգացման օգտին՝ միևնույն ժամանակ նշելով, որ Եվրոպական միությանն անդամակցելու հայտարարված մտադրության հետ կապված՝ Երևանը պետք է հնարավորինս շուտ կողմնորոշվի իր հետագա քաղաքական-տնտեսական ուղեգծի հարցում: Այս մասին ՌԴ ղեկավարն ասել է Բիշքեկում Շանհայի համագործակցության կազմակերպության (ՇՀԿ) գագաթնաժողովի շրջանակում Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ բանակցությունների ընթացքում:
«Շատ ուրախ եմ ձեզ տեսնել: Եվ նախևառաջ ընդգծեմ ամենակարևորը, ինչից էլ կուզեի սկսել. մենք միշտ հանդես ենք եկել և հանդես ենք գալիս Հայաստանի հետ բարեկամական, փոխշահավետ հարաբերությունների զարգացման օգտին՝ հենվելով ռազմավարական գործընկերության և դաշնակցային հարաբերությունների սկզբունքի վրա», — ասել է Պուտինը:
Նրա խոսքով՝ նման մոտեցումը բխում է «հայ ժողովրդի բուն շահերից» ու Ռուսաստանի շահերից, ինչպես նաև պայմանավորված է երկու ժողովուրդների միջև պատմական կապերով:
Պուտինն առանձնահատուկ անդրադարձել է տնտեսական փոխգործակցությանը: Նա Ռուսաստանն անվանել է Հայաստանի հիմնական առևտրատնտեսական գործընկերը և հայտնել, որ ռուսաստանցի ներդրողներին բաժին է ընկնում հայկական տնտեսության մեջ ներդրումների շուրջ 30%-ը: ՌԴ նախագահի խոսքով՝ 2026 թվականի առաջին հիսնամյակում հայ-ռուսական առևտրաշրջանառության ծավալը կազմել է 2,5 միլիարդ դոլար:
«Փոխշահավետ ծրագրեր են իրականացվում արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, լեռնահանքային արդյունաբերության, խաղաղ ատոմի, տրանսպորտի, թվային տնտեսության ոլորտներում», — նշել է Պուտինը:
Նա նաև հայտարարել է, որ ռուսական ընկերությունները Հայաստանի բյուջեի խոշորագույն հարկատուներից են, ստեղծում են աշխատատեղեր, փոխանցում են ժամանակակից տեխնոլոգիաներ և նպաստում հանրապետության էներգետիկ անվտանգության ամրապնդմանը:
Իր ելույթի զգալի մասը Պուտինը նվիրել է Հայաստանի եվրոպական ինտեգրման հեռանկարներին: Նա հիշեցրել է, որ բազմիցս քննարկել է այդ հարցը Փաշինյանի հետ ինչպես հեռախոսով, այնպես էլ առանձնազրույցների ընթացքում:
Ռուսաստանի նախագահն ընդգծել է, որ Մոսկվան ճանաչում է Հայաստանի՝ իր զարգացման ուղղությունն ինքնուրույն որոշելու իրավունքը:
«Հայաստանի՝ դեպի ԵՄ ձգտումը երկրի ժողովրդի օրինական իրավունքն է։ Հայաստանը ինքնիշխան պետություն է, և հայ ժողովուրդն է որոշում իր զարգացման վեկտորը», — ասել է Պուտինը։
Միևնույն ժամանակ, նրա խոսքով, Հայաստանի դեպի Եվրոպական միության ուղղությամբ շարժումը անխուսափելիորեն դժվարություններ է ստեղծում Եվրասիական տնտեսական միությունում (ԵԱՏՄ) նրա հետագա գտնվելու համար: Պուտինը նախազգուշացրել է, որ ինտեգրացիոն ուղեգծի փոփոխման դեպքում Հայաստանը կարող է բախվել ԵԱՏՄ շուկայում իր ստացած առավելությունների կորստին, ինչպես նաև ձևավորված առևտրային շղթաների խզմանը:
«Բայց դա, անասկած, դժվարություններ է ստեղծում Եվրասիական տնտեսական միությունում գտնվելու հարցում և սպառնում է ԵԱՏՄ շուկայում Հանրապետության առավելությունների զրոյացմամբ ու կայացած առևտրային շղթաների խզմամբ», — հայտարարել է ՌԴ ղեկավարը:
Որպես գործող տնտեսական ինտեգրման օգտին փաստարկ՝ Պուտինը նշել է եվրասիական ինտեգրացիոն գործընթացներին մասնակցության ընթացքում Հայաստանի զարգացման ցուցանիշները: Նրա խոսքով՝ դրանցում անդամակցության ավելի քան տասը տարիների ընթացքում հանրապետության ՀՆԱ-ն աճել է գրեթե երեք անգամ՝ 2015 թվականի 10,6 միլիարդ դոլարից 2025 թվականին հասնելով 29,2 միլիարդ դոլարի:
Պուտինն ընդգծել է, որ այդ ժամանակահատվածում Հայաստանի դեպի ԵԱՏՄ երկրներ արտահանումը ավելացել է տասն անգամ: Ընդ որում, միության շուկային այժմ բաժին է ընկնում Հայաստանի արտաքին առևտրաշրջանառության շուրջ 36%-ը:
Պուտինը շեշտել է, որ հետագա քաղաքական-տնտեսական ուղեգծի վերաբերյալ վերջնական որոշումը պետք է ընդունվի՝ հաշվի առնելով Հայաստանի բնակչության դիրքորոշումը:
«Անշուշտ, երկրի հետագա քաղաքական-տնտեսական ուղեգծի ընտրության օգտին պետք է հստակ արտահայտվի նաև Հայաստանի ժողովուրդը», — ասել է ՌԴ նախագահը:
Միևնույն ժամանակ, նրա խոսքով, Մոսկվան հարգանքով կվերաբերվի հայ ժողովրդի ցանկացած ընտրության, սակայն նրան անհրաժեշտ է հասկանալ, թե ինչպես է հետագայում կառուցելու Երևանի հետ հարաբերությունները, նախևառաջ՝ տնտեսական ոլորտում:
«Եվ կրկին կրկնում եմ՝ մենք հարգանքով կվերաբերվենք հայ ժողովրդի ցանկացած ընտրության: Ինչպես Հայաստանը որոշի, այնպես էլ կլինի: Սակայն մենք պետք է ճշգրտենք այդ հնարավոր որոշումների հետ կապված մեր առևտրատնտեսական քաղաքականությունը», — հայտարարել է Պուտինը:
Նա Երևանին կոչ է արել չհապաղել ուղեգծի հստակեցման հարցում:
«Եվ որքան արագ կողմնորոշվենք, այնքան լավ, որովհետև մենք նույնպես պետք է հասկանանք, թե ինչպես ենք հետագայում զարգացնելու Հայաստանի հետ հարաբերությունները, նախևառաջ՝ տնտեսական առումով», — ասել է ՌԴ ղեկավարը:
Պուտինը հիշեցրել է, որ Փաշինյանն ավելի վաղ հրապարակավ խոսել էր եվրոպական ինտեգրման հարցով հանրաքվե անցկացնելու անհրաժեշտության մասին: Ռուսաստանի նախագահը նշել է, որ Եվրոպական միության երկրների ղեկավարների վերջին գագաթնաժողովի ընթացքում աջակցել է այդ դիրքորոշմանը, որտեղ, նրա խոսքով, հիշատակել է հայկական կողմի հրապարակային հայտարարությունն ու եվրոպացի գործընկերներին կոչ արել աջակցել դրան:
Խոսելով Հայաստանի ինտեգրացիոն ուղեգծի փոփոխման հնարավոր հետևանքների մասին՝ Պուտինն առանձնահատուկ անդրադարձել է գործնական տնտեսական հարցերին: Մասնավորապես, խոսքը վերաբերում է գյուղատնտեսական արտադրանքի առևտրի կարգավորմանը, տեխնիկական պահանջներին և ստանդարտներին:
Ռուսաստանի նախագահի խոսքով՝ ԵԱՏՄ-ի և ԵՄ-ի նորմատիվ պահանջներն էականորեն տարբերվում են, իսկ Մոսկվայի համար անցյալում չափազանց բարդ է եղել եվրոպական կողմի հետ փոխզիջումներ գտնել նմանատիպ հարցերում:
«Որոշ բաներ, կարգավորման հարցեր, ասենք՝ գյուղատնտեսական արտադրանքի, տեխնիկական տարբեր նորմերի և ստանդարտների կարգավորման հարցերը․ դրանք բացարձակապես չեն համընկնում Եվրոպական միությունում և ԵԱՏՄ-ում», — նշել է Պուտինը:
Նա հավելել է, որ Ռուսաստանն արդեն բախվել է նման խնդիրների եվրոպական երկրների հետ համաձայնության գալու նախկին փորձերի ընթացքում:
«Փորձերը՝ դեռ այն ժամանակ, երբ ավելի կամ պակաս նորմալ հարաբերություններ ունեինք, եվրոպացիների հետ որոշակի փոխզիջումների շուրջ պայմանավորվելու, ոչ մի արդյունքի չհանգեցրին: Ո՛չ մի: Նրանք բավականին կոշտ բանակցողներ են, բավականին համառ: Եվ այդպես էլ մենք գրեթե ոչ մի հարց լուծելու հնարավորություն չգտանք», — ասել է ՌԴ ղեկավարը:
Պուտինը ենթադրել է, որ ապագայում Ռուսաստանն ու Եվրոպական միությունը դարձյալ կկարողանան քննարկել տնտեսական հարաբերությունները, քանի որ երկու կողմերի տնտեսությունները որոշ ոլորտներում փոխլրացնող են: Նա հույս է հայտնել, որ ճգնաժամային հարաբերությունների ընթացիկ շրջանը մի օր ավարտվելու է:
«Դե, երևի երբևէ, այնուամենայնիվ, ստիպված կլինենք դա անել՝ ի նկատի ունենալով թե՛ մեր, թե՛ եվրոպական տնտեսության հիմնարար շահերը: Հույս ունեմ, որ այս բոլոր ճգնաժամային երևույթները մի օր կանցնեն», — հայտարարել է ՌԴ նախագահը:
Միևնույն ժամանակ Պուտինը նախազգուշացրել է, որ նույնիսկ ԵՄ-ի հետ հարաբերությունների կարգավորման դեպքում Մոսկվան բախվելու է ռուսական շուկայում եվրոպական ներկայության հնարավոր ուժեղացման հետևանքները հաշվի առնելու անհրաժեշտությանը:
«Բայց նույնիսկ երբ դրանք անցնեն․․․ ահա լավ հարաբերություններ կային Եվրոպայի հետ, ինչպես ասում են՝ շատ բարդ էր: Եվ այս առումով որոշակիորեն առաջանալու են խնդիրներ՝ կապված այնտեղից՝ եվրոպական ապրանքների, ծառայությունների և այլնի՝ մեր շուկա մուտք գործելու հետ: Այնտեղ հազար ու մի հարց կա», — ասել է նա:
Այս կապակցությամբ ռուսական ղեկավարության համար կարևոր է նախապես հասկանալ, թե ինչպես է միաժամանակ ԵԱՏՄ-ի և ԵՄ-ի հետ զարգանալու Հայաստանի տնտեսական փոխգործակցությունը, նշել է Պուտինը:
Եզրափակելով՝ Ռուսաստանի նախագահը հույս է հայտնել, որ այս բոլոր հարցերը կհաջողվի քննարկել Փաշինյանի հետ «հանգիստ, բարեկամական մթնոլորտում» և գործնական հունով:
«Դե, հույս ունեմ, որ մենք այժմ ձեզ հետ հանգիստ և բարեկամական մթնոլորտում, գործնականորեն կքննարկենք այս բոլոր հարցերը», — ասել է Պուտինը:
