նախընտրելի դարձնել
Ընդլայնման հարցերով եվրահանձնակատար Մարթա Կոսը ուրբաթ չեղարկել է Սերբիա նախատեսված այցը՝ հայտարարելով, որ բոսնիացի սերբերի բանակի նախկին հրամանատար Ռատկո Մլադիչի հրապարակային փառաբանումը անհամատեղելի է Եվրամիության արժեքների հետ։
«Նրա մահվանը ուղեկցող փառաբանումը անհամատեղելի է այն արժեքների հետ, որոնց վրա կառուցվում է եվրոպական ուղին», — գրել է Կոսը X սոցիալական ցանցում։
Նա հիշեցրել է, որ Մլադիչը միջազգային դատարանի կողմից դատապարտվել էր ցեղասպանության, մարդկության դեմ հանցագործությունների և պատերազմական հանցագործությունների մեղադրանքներով։
Մլադիչի աճյունը, որը մահացել էր մեկ շաբաթ առաջ, հինգշաբթի օրը Հաագայից Սերբիայի կառավարության ինքնաթիռով տեղափոխել են Բելգրադ։ Վայրէջքից հետո դագաղը ծածկել են պետական դրոշով, իսկ զինծառայողները այն տեղափոխել են ավտոմեքենայի մոտ՝ հետագա տեղափոխման համար։
NBC News-ի տվյալներով՝ շարասյան անցնելու ընթացքում Մլադիչի կողմնակիցները վառել են ազդանշանային ջահեր։
Նախկին հրամանատարի հուղարկավորությունը նախատեսված է երկուշաբթի Բելգրադում։ Մինչ այդ նրա դագաղը կդնեն քաղաքային եկեղեցիներից մեկում՝ հրաժեշտի արարողության համար։ Մլադիչի որդին՝ Դարկոն, հայտնել է, որ շաբաթ օրը նույնպես նրա հիշատակին նվիրված ռազմական միջոցառում կանցկացվի, գրում է Associated Press-ը։
Սերբիայի նախագահ Ալեքսանդր Վուչիչը ավելի վաղ հայտարարել էր, որ Մլադիչը կհուղարկավորվի լիակատար պետական պատիվներով։ Դա կտրուկ արձագանք է առաջացրել Բալկանների երկրներում, որտեղ 1992–1995 թվականների Բոսնիա և Հերցեգովինայի պատերազմի հետևանքները շարունակում են մնալ ցավոտ թեմա։
Մլադիչը 2017 թվականին դատապարտվել էր ցմահ ազատազրկման՝ 1995 թվականին Սրեբրենիցայում ավելի քան 8 հազար բոսնիացի մահմեդականների սպանության կազմակերպման, Սարաևոյի բազմամյա պաշարման և այլ հանցագործությունների մեղադրանքով։ Միջազգային դատարանը նրան ճանաչել է պատասխանատու ցեղասպանության և մարդկության դեմ հանցագործությունների համար։
Վուչիչը քննադատել է Կոսի՝ այցը չեղարկելու որոշումը՝ նրա բացատրությունը անվանելով «շատ կարճ, բայց հիմար»։ Նա հայտարարել է, որ եվրահանձնակատարը չի հստակեցրել, «ով ինչ է փառաբանել», և հեգնանքով հավելել, որ, հավանաբար, պետք է «արգելել մարդկանց գալ» հուղարկավորությանը։
Եվրահանձնակատարը առաջիկա օրերը Սերբիայի համար անվանել է «շատ կարևոր փորձություն»։ Նրա խոսքով՝ հուղարկավորությունը կարող է գրավել Մլադիչի հազարավոր կողմնակիցների։
Քննադատություն է հնչել նաև այլ եվրոպացի քաղաքական գործիչների կողմից։ Եվրոպայի խորհրդի մարդու իրավունքների հանձնակատար Մայքլ Օ’Ֆլահերթին կոչ է արել Սերբիայի և Բոսնիա և Հերցեգովինայի կազմում գտնվող Սերբական Հանրապետության իշխանություններին հակազդել դատապարտված ռազմական հանցագործների փառաբանմանը։ Բելգիայի արտաքին գործերի նախարար Մաքսիմ Պրևոն հայտարարել է, որ Մլադիչին պետական հուղարկավորության պատիվներ շնորհելը կլինի «խայտառակ և անհարգալից զոհերի նկատմամբ»։
Մլադիչը շարունակում է հերոս մնալ սերբական հասարակության մի մասի համար։ Նրա մահից հետո Սերբիայում և Բոսնիայի սերբաբնակ հատվածում հազարավոր մարդիկ մասնակցել են նրա պատվին կազմակերպված հիշատակի միջոցառումներին։
Սերբիան պաշտոնապես ձգտում է անդամակցել ԵՄ-ին, սակայն վերջին տարիներին նրա եվրաինտեգրումը փաստացի կանգ է առել։
Բրյուսելը քննադատում է Բելգրադին ժողովրդավարական չափանիշների վատթարացման և Ռուսաստանի դեմ միջազգային պատժամիջոցներին միանալուց հրաժարվելու համար։ Միևնույն ժամանակ սերբական իշխանությունները Արևմուտքին մեղադրում են Սերբիայի և նախկին Հարավսլավիայի տարածքում տեղի ունեցած պատերազմներում նրա դերի նկատմամբ կողմնակալ վերաբերմունքի մեջ։
