ԱՄՆ-ն և Ռուսաստանը հասել են ինքնավար զենքի վերաբերյալ միջազգային համաձայնագրի նախագծի մեղմացմանը՝ Ժնևում ՄԱԿ-ի փակ բանակցությունների ընթացքում տեքստից հանելով մի շարք պահանջներ, որոնք կոչված էին ապահովելու նման համակարգերի կիրառման նկատմամբ մարդկային վերահսկողությունը, հաղորդում է The Washington Post-ը՝ հղում անելով բանակցությունների արդյունքներին։

Բանակցություններն անցկացվել են ՄԱԿ-ի Սովորական զենքի որոշ տեսակների մասին կոնվենցիայի շրջանակում և ավարտվել են սեպտեմբերի 5-ի վաղ առավոտյան՝ երեք տարվա աշխատանքից հետո։

Ինչպես նշում է WP-ն, վերջնական նախագծից հանվել են ինքնավար համակարգերի կանխատեսելիության և հուսալիության, ինչպես նաև դրանց կառուցվածքի վերաբերյալ դրույթները։

Բացի այդ, սկզբնապես նախատեսված փաստաթղթի տարածումը միջազգային իրավունքի բոլոր նորմերի վրա, սահմանափակվել է միայն միջազգային մարդասիրական իրավունքով։

The Washington Post-ի տվյալներով, ամենաէական փոփոխությունները կատարվել են փակ նիստի ընթացքում, որի ժամանակ տեսախցիկներն անջատված էին, իսկ դիտորդներին խնդրել էին լքել սենյակը։ Ամերիկյան և ռուսաստանյան պատվիրակությունները, թերթի աղբյուրների վկայությամբ, ներգրավել են գրեթե երկու անգամ ավելի մեծ իրավաբանական թիմեր, քան բանակցությունների մյուս մասնակիցները։ Խմբագրման վերջին փուլը տևել է մոտ 15 ժամ։

Ամենանշանակալի փոփոխություններից մեկը եղել է այն դրույթի հեռացումը, որը նախատեսում էր մարդու կողմից արհեստական բանականության ընտրած թիրախների ստուգում՝ նախքան հարված հասցնելը։ Իրավապաշտպանները զգուշացնում են, որ դա կարող է նվազեցնել պատասխանատվության մակարդակը խաղաղ բնակիչների զոհվելու դեպքում, եթե ինքնավար համակարգերը սխալվեն։

Stop Killer Robots կոալիցիայի գործադիր տնօրեն Նիկոլ վան Ռոոյենը մեղադրել է Վաշինգտոնին և Մոսկվային՝ փաստաթուղթը մեղմացնելու ձգտման մեջ։ Միևնույն ժամանակ, այդ համաձայնությունը դեռևս իրավաբանորեն պարտադիր պայմանագիր չէ։

Պարբերականի տվյալներով, արդեն 76 երկիր հանդես է գալիս փաստաթուղթը պարտադիր միջազգային համաձայնագրի վերածելու օգտին։ Նոյեմբերին դիվանագետները կրկին կհավաքվեն Ժնևում՝ որոշելու համար, արդյոք պետք է սկսել նման պայմանագրի շուրջ պաշտոնական բանակցությունները։

Ինքնավար զենքի նկատմամբ մարդկային վերահսկողության հարցը շարունակում է արդիական մնալ նաև ԱՄՆ-ի համար։ Հունիսին նախագահ Դոնալդ Թրամփը Պենտագոնին հանձնարարել էր 90 օրվա ընթացքում վերանայել 3000.09 հրահանգը, որը կարգավորում է ինքնավար համակարգերի կիրառումը և նախատեսում է ուժի կիրառման վերաբերյալ որոշումների ընդունմանը մարդու մասնակցություն։ Սեպտեմբերի 26-ի դրությամբ Պենտագոնը հրապարակայնորեն չի ներկայացրել փաստաթղթի նոր խմբագրությունը։

Միաժամանակ տեխնոլոգիական ոլորտի ներկայացուցիչները կառավարություններին կոչ են անում մշակել արհեստական բանականության համար միջազգային կանոններ։ Anthropic-ի ղեկավար Դարիո Ամոդեին ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում հայտարարել է, որ նման համակարգերի չվերահսկվող զարգացումը կարող է սպառնալիք ներկայացնել մարդկության համար։ OpenAI-ի ղեկավար Սեմ Ալթմանը կոչ է արել ապահովել, որ ԱԲ ոլորտում որոշումները հաշվետու լինեն հասարակությանը։

Թրամփը, ելույթ ունենալով ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայում, զբաղեցրել է հակառակ դիրքորոշումը՝ հայտարարելով, որ ԱՄՆ-ն մերժում է գլոբալ վերահսկողություն սահմանելու փորձերը այն բանի նկատմամբ, ինչը նա անվանում է «գերգիտակցություն»։