Հարավային Կովկասի տրանսպորտային կոմունիկացիաների ապաշրջափակման տեսանկյունից «Պուտինի ուղի» նախաձեռնությունը ժամանակահարմար է և իրագործման դեպքում կարող է տնտեսական օգուտներ բերել տարածաշրջանի երկրներին։ Այս մասին «Ռուսական «Պուտինի ուղի» նախաձեռնության իրականացման հնարավոր հետևանքները Հարավային Կովկասի տրանսպորտային-լոգիստիկ ցանցերի համար» զեկույցում հայտարարել է «Այլընտրանք» հետազոտական կենտրոնի ղեկավար Թաթուլ Մանասերյանը։

Նրա խոսքով՝ տվյալ նախաձեռնությունը քննարկելիս անհրաժեշտ է միաժամանակ հաշվի առնել ինչպես քաղաքական-աշխարհաքաղաքական, այնպես էլ տնտեսական գործոնները։

Մանասերյանը նշել է, որ հարցի քաղաքական-աշխարհաքաղաքական բաղադրիչը չի սահմանափակվում բացառապես Հայաստանի և Ռուսաստանի միջև հարաբերություններով։ Նրա խոսքով՝ նախաձեռնության իրականացման հեռանկարները գնահատելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև ռուս-վրացական հարաբերությունների վիճակը, ինչպես նաև տարածաշրջանի այլ երկրների հետ Ռուսաստանի հարաբերությունների նոր որակը։

Իր հերթին, տնտեսական բաղադրիչը կապված է այն հնարավոր օգուտների հետ, որոնք կարող են առաջանալ տարածաշրջանի երկրների համար տրանսպորտային ու կոմունիկացիոն նոր նախագծերի իրագործման դեպքում։

Մանասերյանի խոսքով՝ հենց այդ պատճառով էլ «Պուտինի ուղի» նախաձեռնությունը չպետք է դիտարկել որպես նախագիծ, որը պետք է մրցակցի գոյություն ունեցող կամ առաջարկվող տրանսպորտային այլ նախաձեռնությունների հետ։

«Ես կարդացել եմ նախագիծը, և ինձ դուր եկավ հեղինակների իրատեսությունը․ նախագծերի միջև պետք է լինի ոչ թե մրցակցություն, այլ փոխլրացում», — նշել է Մանասերյանը։

Նա ընդգծել է, որ տրանսպորտային տարբեր նախաձեռնություններ կարող են ոչ թե բացառել, այլ, ընդհակառակը, լրացնել միմյանց և ամբողջության մեջ ձևավորել Հարավային Կովկասի ավելի լայն ու փոխկապակցված տրանսպորտային-լոգիստիկ ցանց։

Անդրադառնալով առաջարկվող նախագծի իրատեսականության հարցին՝ Մանասերյանն առանձնակի կանգ է առել Աբխազիայի տարածքով երկաթուղային հաղորդակցության վերագործարկման հեռանկարների վրա։

Ըստ նրա գնահատականների՝ վերջին տարիներին ռուս-վրացական հարաբերությունների զարգացումը վկայում է Թբիլիսիի նախկին մոտեցումների որոշակի վերանայման մասին։ Մասնավորապես, փորձագետն ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքին, որ վրացական քաղաքականությունն, իր գնահատմամբ, ավելի ու ավելի է դիտարկվում երկրի ազգային շահերի պրիզմայով, այլ ոչ թե բացառապես Արևմուտքին կողմնորոշվելու շրջանակներում։

Այս համատեքստում Մանասերյանը կարծում է, որ Վրաստանում իրավիճակի զարգացման տարբեր հնարավոր քաղաքական սցենարների դեպքում Աբխազիայով երկաթուղային հաղորդակցության վերագործարկումը կարող է դիտարկվել որպես ամբողջ տարածաշրջանի զարգացմանը նպաստող գործոն։

Նրա խոսքով՝ տրանսպորտային կոմունիկացիաների նկատմամբ մոտեցումների փոփոխությունը կարող է լրացուցիչ հնարավորություններ բացել տարածաշրջանի երկրների միջև տնտեսական փոխգործակցության և նոր կապերի ձևավորման համար։

«Վրացական քաղաքական էլիտայի ողջախոհությունը, ինձ թվում է, թույլ կտա նրան վերլուծել իրավիճակը և քաղաքական ցանկացած սցենարի զարգացման դեպքում այս երկաթգծի վերագործարկումը դիտարկել որպես նպաստող, այլ ոչ թե խանգարող գործոն», — իր զեկույցում նշել է Մանասերյանը։

«Այլընտրանք» հետազոտական կենտրոնի ղեկավարը նաև կարծում է, որ Հայաստանը պետք է արձագանքի «Պուտինի ուղի» նախաձեռնությանը և սկսի դրա բաց քննարկումը՝ փորձագիտական ու տնտեսագիտական հանրույթի մասնակցությամբ։

Նրա խոսքով՝ հայկական կողմը չպետք է անմասն մնա նման առաջարկների քննարկումից, քանի որ դրանց պոտենցիալ իրագործումն անմիջականորեն առնչվում է Հայաստանի տրանսպորտային-լոգիստիկ հնարավորություններին և կոմունիկացիաների տարածաշրջանային համակարգում նրա տեղին։

«Ես համաձայն եմ, որ պետք է աշխատել այս ուղղությամբ։ Կարծում եմ՝ հայ փորձագետները, հատկապես տնտեսագիտական շրջանակները, անելիք ունեն։ Լռությունն անտեղի կլինի, եթե մենք պարզապես անտեսենք առաջ քաշվող այս կարևոր գաղափարները», — գրում է Մանասերյանը։

Նրա խոսքով՝ նման քննարկման շրջանակներում անհրաժեշտ է մանրամասն վերլուծել, թե հատկապես ինչ հնարավորություններ կարող է ստեղծել «Պուտինի ուղու» իրագործումը Հայաստանի, հարևան երկրների և Ռուսաստանի համար։

Ընդ որում, ըստ Մանասերյանի, խոսքը պետք է լինի ոչ միայն հնարավոր տրանսպորտային առավելությունների, այլև նման նախագծերի իրականացման ավելի լայն տնտեսական հետևանքների մասին, ներառյալ տարածաշրջանային կապերի զարգացման նոր հնարավորությունները։

Նա նաև նշել է, որ նախաձեռնությանն արձագանք կարող է հետևել ոչ միայն անմիջականորեն Հարավային Կովկասի երկրներում, այլև տարածաշրջանի սահմաններից դուրս։

Մասնավորապես, ըստ Մանասերյանի, առաջարկվող նախաձեռնության և դրա հնարավոր հետևանքների նկատմամբ հետաքրքրություն կարող է ցուցաբերվել Եվրոպայում, քանի որ Հարավային Կովկասում նոր տրանսպորտային կոմունիկացիաների զարգացումը ունակ է ազդել տարածաշրջանային ու միջազգային տրանսպորտային-լոգիստիկ կապերի ավելի լայն համակարգի վրա։

Այսպիսով, Մանասերյանի կարծիքով, «Պուտինի ուղին» պետք է դիտարկել Հարավային Կովկասի տրանսպորտային կոմունիկացիաների զարգացման ավելի լայն համատեքստում, ինչպես նաև տարբեր տրանսպորտային նախաձեռնությունների հնարավոր համադրման հաշվառմամբ։

Ընդ որում, նրա խոսքով, առանցքային հարցեր են մնում նախագծի իրագործման քաղաքական ու տնտեսական պայմանների գնահատումը, Աբխազիայի տարածքով երկաթուղային հաղորդակցության վերականգնման հեռանկարները, ինչպես նաև տարբեր տրանսպորտային նախագծերի փոխլրացման հնարավորությունները քննարկելու՝ տարածաշրջանի երկրների ու արտաքին դերակատարների պատրաստակամությունը։

Նշենք, որ Թաթուլ Մանասերյանի զեկույցը ներկայացվել է «Հարավային Կովկասի տրանսպորտային-լոգիստիկ կապերի զարգացման հեռանկարները» միջազգային փորձագիտական համաժողովում։

Համաժողովը կազմակերպվել է Ռուսաստանի Դաշնության Հաղորդակցությունների զարգացման ազգային հետազոտական ինստիտուտի, Երևանի պետական համալսարանի Ռուսաստանյան հետազոտությունների կենտրոնի և Արևելագիտության ինստիտուտի Հայ-ռուսական հարաբերությունների հետազոտման կենտրոնի նախաձեռնությամբ։