նախընտրելի դարձնել
Բոֆորտի ծովի մակերևույթից 500 մետր խորության վրա տեղադրված հիդրոֆոնը յոթ տարի անընդմեջ գրանցել է Արկտիկայի ձայները։ Այժմ Լոս Ալամոսի ազգային լաբորատորիայի գիտնականները վերլուծել են այդ գրառումները և պարզել, թե տարվա ընթացքում որքան ուժեղ է փոխվում ստորջրյա ակուստիկ ֆոնը։
Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Journal of the Acoustical Society of America-ում։
Արկտիկայի համար նման երկարատև դիտարկումները հատկապես արժեքավոր են․ խիստ պայմանները տարածաշրջանի մշտական մոնիթորինգը դարձնում են բարդ խնդիր։ Երկարաժամկետ գրանցումը հնարավորություն է տալիս որոշելու, թե սովորաբար ինչպես է հնչում ստորջրյա միջավայրը, և հասկանալու, թե երբ է այդ ֆոնի վրա անսովոր ազդանշան հայտնվում։
Հետազոտողներն օգտագործել են NOAA Ocean Noise Reference Station-ի՝ օվկիանոսում աղմուկի դիտարկման համար նախատեսված կայանների ցանցի սենսորներից մեկի տվյալները։ Հիդրոֆոնը գրանցում է ջրում տարածվող ձայները, ընդ որում դրանց մի մասը կարող է անցնել զգալի հեռավորություններ։
Պարզվել է, որ Արկտիկայի ակուստիկ ֆոնը որոշող գլխավոր գործոններից մեկը ծովային սառույցն է։ Ձմռանը շարժվող և ձևափոխվող սառույցը զգալի ստորջրյա աղմուկ է ստեղծում։ Ամռանը պատկերը փոխվում է․ ձայնի ավելի նկատելի աղբյուր են դառնում ալիքները։
Նման սեզոնային փոփոխությունները գործնական նշանակություն ունեն։ Ազդանշանը, որը տարվա մի շրջանում հեշտ է նկատել համեմատաբար խաղաղ ջրի ֆոնի վրա, մեկ այլ ժամանակահատվածում կարող է թաքնված լինել բնական աղմուկով։
«Նախքան ինչ-որ անսովոր բան հուսալիորեն հայտնաբերելը, անհրաժեշտ է հասկանալ, թե ինչն է համարվում նորմա»,- պարզաբանել է հետազոտության առաջատար հեղինակ Շիոբհան Նիկլասոնը։
Յոթամյա գրանցումը գիտնականներին հնարավորություն է տվել հետևելու այդ փոփոխություններին և Բոֆորտի ծովի շրջանի համար սահմանելու ավելի ճշգրիտ ակուստիկ ֆոն։ Հետազոտողները նաև հայտնաբերել են սեյսմահետախուզական աշխատանքների աղմուկը․ ծովի հատակի երկրաբանական կառուցվածքն ուսումնասիրելու համար օգտագործվող հատուկ օդային թնդանոթները ստեղծում են բնորոշ արհեստական ազդանշաններ։
Սակայն Արկտիկայում ձայնի աղբյուրներ են դառնում ոչ միայն սառույցը, ալիքները և տեխնիկան։ Ստորջրյա հիդրոֆոնները կարող են գրանցել երկրաշարժերից, պայթյուններից և նավերի շարժից առաջացած ակուստիկ ազդանշաններ, ընդ որում աղբյուրը կարող է սենսորից զգալի հեռավորության վրա լինել։
Հենց այդ պատճառով մոնիթորինգի համար բավարար չէ պարզապես աղմուկի ուժգնացման փաստը գրանցելը։ Անհրաժեշտ է, որ գիտնականները հասկանան, թե ինչպիսին է բնական ակուստիկ ֆոնը կոնկրետ տարածքում և ինչպես է այն փոխվում՝ կախված սեզոնից։
Սա ավելի ու ավելի արդիական է դառնում Արկտիկայի պայմանների փոփոխության հետ մեկտեղ։ Ծովային սառույցի մակերեսի կրճատումը որոշ շրջաններ ավելի հասանելի է դարձնում նավագնացության և երկրաբանական հետախուզության համար, հետևաբար՝ տեսականորեն մեծացնում է մարդկանց ու տեխնիկայի ներկայությունը և նրանց ստեղծած աղմուկի քանակը։
Ստացված յոթամյա գրառումը նախատեսված չէ ամբողջ Արկտիկայի մոնիթորինգի համար։ Այն ստեղծում է մանրամասն ելակետ մեկ շրջանի համար և օգնում հասկանալու, թե որ ձայներն են նրա ստորջրյա միջավայրի սովորական մասը, իսկ որոնք կարող են վկայել անսովոր իրադարձության մասին։
