նախընտրելի դարձնել
«Anna Freud» բարեգործական կազմակերպության և Լոնդոնի համալսարանական քոլեջի (UCL) բրիտանացի հետազոտողները հրապարակել են «Մեծանալով 2020-ականներին» նախագծի նախնական արդյունքները։ Սա COVID-19 համավարակից հետո Անգլիայում դեռահասների շրջանում անցկացված առաջին համալիր երկարաժամկետ հետազոտությունն է. այն հետևում է 12-13 տարեկանից սկսած դպրոցականներին՝ պարզելու համար, թե ինչպես են ընտանիքը, դպրոցը, հասակակիցներն ու թվային միջավայրն ազդում նրանց կյանքի վրա։ Հետազոտությունը հրապարակվել է GOV.UK պորտալում։
Առաջին փուլին մասնակցել է շուրջ 8 հազար դեռահաս, նրանց ծնողներն ու ուսուցիչները։ Ընտրանքը ներկայացուցչական է Անգլիայի 8-րդ դասարանցիների համար. տվյալները հավաքվել են 2025 թվականին՝ հարցումները լրացնելով ճանաչողական թեստերով, ինչպես նաև առաջադիմության և հաճախումների վերաբերյալ պաշտոնական տվյալներով։ Հեղինակները նկարագրում են մի սերունդ, որը մեծանում է նախորդներից ակնհայտորեն տարբերվող պայմաններում՝ համավարակի, սմարթֆոնների ու սոցցանցերի լայն տարածման, հոգեկան առողջության վերաբերյալ աճող անհանգստության և պահպանվող սոցիալական անհավասարության ֆոնին։
Դեռահասների մեծ մասը նշում է ընտանիքի և ընկերների հետ լավ հարաբերությունների մասին, ընդհանուր առմամբ բավարարված է կյանքից և համեմատաբար հեշտությամբ է հաղթահարել միջին դպրոց տեղափոխվելու փուլը։ Այնուամենայնիվ, արդեն միջին դպրոցի սկզբում նկատվում են կայուն տարբերություններ. անապահով ընտանիքների երեխաները և կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող դեռահասներն ավելի հաճախ են բախվում ուսումնական դժվարությունների և հոգեբանական խնդիրների։
Այսպես, յուրաքանչյուր չորրորդ դեռահաս ունի հավանական հոգեկան խանգարում։ Անապահով ընտանիքների աշակերտների շրջանում այս ցուցանիշը հասնում է 36%-ի, իսկ կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխաների շրջանում՝ 54%-ի։ Մոտավորապես յուրաքանչյուր հինգերորդը պարբերաբար բացակայում է դասերից, իսկ ավելի քան մեկ երրորդն իրեն դպրոցական համայնքի մաս չի զգում։ Զեկույցում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվել թվային կյանքին. հասակակիցների հետ առցանց շփումը դարձել է սովորական երևույթ և հաճախականությամբ գերազանցում է առերես հանդիպումներին։ Աղջիկները սոցցանցերում միջինում անցկացնում են գրեթե մեկ ժամ ավելի, քան տղաները։
Համավարակը նույնպես իր հետքն է թողել. ծնողների խոսքով՝ դեռահասների մի մասը, հատկապես խոցելի խմբերից, ուսման մեջ հետ է մնացել ՔՈՎԻԴ-ի շրջանում և բախվել սոցիալական հարաբերությունների դժվարությունների։ Համալսարան ընդունվելու վերաբերյալ ծնողների ակնկալիքները շարունակում են բարձր մնալ, սակայն դրանք նկատելիորեն ավելի ցածր են այն ընտանիքներում, որտեղ երեխան ունի կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք։
Հետազոտության հետագա փուլերը ցույց կտան՝ արդյոք անապահով և ապահովված ընտանիքների երեխաների միջև խզումը խորանում է, նվազում, թե մնում կայուն։ Սա պետք է օգնի քաղաքականություն մշակողներին և դպրոցներին հասկանալ, թե որտեղ և երբ է աշակերտներին աջակցություն անհրաժեշտ։
