նախընտրելի դարձնել
Ֆրանսիայում վերջին տարիների ամենախոշոր անկարգությունները խորացրել են Էմանուել Մակրոնի նախագահության վերջին ամիսների ճգնաժամը։ Դրանք ցույց տվեցին պետության ղեկավարի անզորությունը, որը փորձում է զսպել հանրային դժգոհությունը սահմանափակ ֆինանսական ռեսուրսների, քաղաքական ազդեցության կորստի և հասարակական կարգի նկատմամբ ավելի ու ավելի փխրուն վերահսկողության պայմաններում, գրում է Reuters-ը։
Շաբաթ օրը երկիրն ընդգրկած անկարգություններն իրենց հետևից թողել են թալանված խանութներ, հրկիզված շենքեր և պղծված պետական հաստատություններ։ Մակրոնի համար դա, հնարավոր է, դարձել է նրա նախագահության մայրամուտի ամենալուրջ փորձությունը. քաղաքացիները պետությունից ավելի շատ բան են պահանջում, մինչդեռ այն այլևս չի կարող իրեն թույլ տալ բավարարել բազմաթիվ սպասումներ։
Գրեթե տասը տարի առաջ Մակրոնն իշխանության եկավ՝ խոստանալով վերափոխել Ֆրանսիայի կարծրացած քաղաքական համակարգը, արագացնել տնտեսական բարեփոխումները և վերականգնել պետության հեղինակությունը՝ ավելի վճռական նախագահական առաջնորդության միջոցով։ Սակայն այժմ, երբ նրա պաշտոնավարման ավարտին մնում է մոտ վեց ամիս, նա փաստացի վերածվել է սահմանափակ լիազորություններով նախագահի։ Երկիրն ընկղմված է քաղաքական կաթվածի մեջ, բախվում է սուր ֆինանսական դժվարությունների և առերեսվում է անկարգությունների, որոնք բացահայտել են պետության հնարավորությունների սահմանները։
Ի տարբերություն 2018–2019 թվականների «դեղին ժիլետների» բողոքների, երբ Մակրոնը փորձում էր թուլացնել լարվածությունը՝ ցուցարարներին զիջումների համար միլիարդավոր եվրոներ հատկացնելով, պետական ֆինանսների ներկայիս վիճակը և պառակտված խորհրդարանը նրան չափազանց քիչ հնարավորություն են թողնում մանևրելու համար։
Նույնիսկ նախագահի նախկին դաշնակիցներն այժմ բացեիբաց քննադատում են նրան՝ ներկայիս փակուղին կապելով 2024 թվականին արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ անցկացնելու որոշման հետ, որը թուլացրել է նրա դիրքերը։
«Այս ժամկետի ավարտը դանդաղ հոգեվարք է»,- X սոցիալական ցանցում գրել է Լոիկ Կերվրանը՝ Մակրոնի քաղաքական ճամբարի նախկին պատգամավորը։ Ըստ նրա՝ նախագահը կաթվածահար է արել երկիրը՝ 2024 թվականին խորհրդարանը ցրելու իր «անհեթեթ» որոշմամբ, որը նա, հնարավոր է, անվանել է Հինգերորդ հանրապետության պատմության մեջ ամենավատը։
Մարին Լը Պենի «մայրուղին» դեպի նախագահական աթոռ
Քաղաքական անկայունությունը կարող է ձեռնտու լինել ծայրահեղ աջ «Ազգային միավորում» կուսակցության առաջնորդ Մարին Լը Պենին։ Նա արդեն համարվում է 2027 թվականի նախագահական ընտրություններում հաղթանակի գլխավոր հավակնորդներից մեկը և կարող է օգտվել ինչպես կենսամակարդակի անկումից առաջացած դժգոհությունից, այնպես էլ վերջին բռնություններից հետո հանրային անվտանգության վերաբերյալ մտահոգություններից։
«Մարին Լը Պենին այլևս պետք չէ գումար ծախսել նախընտրական քարոզարշավի վրա,- Reuters-ին ասել է Ժան-Բատիստ Մորոն՝ Մակրոնի ճամբարի ևս մեկ նախկին պատգամավոր։- Նրա առջև ոչ թե պարզապես ազատ ճանապարհ է, այլ վեց գոտի ունեցող մայրուղի»։
Կիրակի օրը Լը Պենը քաղաքացիներին դիմել է տեսաուղերձով՝ Մակրոնի վարչակազմը ներկայացնելով որպես քայքայվող իշխանություն և իրեն դիրքավորելով որպես քաղաքական գործիչ, որը կարող է վերականգնել կարգուկանոնը։
Երբ ավելի ուշ Մակրոնը հանդես եկավ երկրի առաջ, նա չառաջարկեց կոնկրետ միջոցներ և չհայտարարեց արտակարգ դրություն։ Այդ ընթացքում թալանը շարունակվում էր արդեն երկրորդ գիշերն անընդմեջ, այդ թվում՝ Փարիզի հեղինակավոր շրջաններում։ Երկուշաբթի վարչապետ Սեբաստիան Լըկոռնյուն հայտարարեց տեղական պարետային ժամերի սահմանման մասին։
Քննադատները, ներառյալ նախագահի նախկին դաշնակիցները, հիասթափված մնացին նրա ելույթից։ Էդուար Ֆիլիպը, որը Մակրոնի օրոք զբաղեցրել էր վարչապետի պաշտոնը և պատրաստվում է իր սեփական նախագահական արշավին, հանդես եկավ կոշտ քննադատությամբ։
«Պարոն նախագահ, ես լսել եմ ձեր ուղերձը անցած գիշեր,- գրել է նա X-ում։- Ինչպես միլիոնավոր ֆրանսիացիներ, ես կնախընտրեի լսել կարգուկանոնի վերականգնմանն ուղղված որոշումների և նախաձեռնությունների մասին»։
«Մեր երկիրը պետք է ղեկավարվի»,- ավելացրել է Ֆիլիպը։
Սակայն նրա համար նույնպես հեշտ չէ ազատվել Մակրոնի հետ ասոցացումներից։ Ըստ վերջին հարցումների՝ արմատական ձախ քաղաքական գործիչ Ժան-Լյուկ Մելանշոնը նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլ դուրս գալու պայքարում առաջ է անցնում Ֆիլիպից։ Նման սցենարը, ինչպես ցույց են տալիս հասարակական կարծիքի հարցումները, գրեթե երաշխավորելու էր Լը Պենի հաղթանակը։
Մի քանի ճգնաժամերի ֆոնին՝ վաղաժամ հրաժարականի կոչեր
Երկուշաբթի Մակրոնի վարչակազմը հայտնել է, որ նախագահը մերժել է ներքին գործերի նախարարի հրաժարականի դիմումը և հանձնարարել է ստուգել հետախուզական ծառայությունների աշխատանքի և ոստիկանության պատրաստվածության հնարավոր ձախողումները։ Դա էլ ավելի է ուժեղացրել այն տպավորությունը, որ կառավարությունը չի կարող վերականգնել իրավիճակի նկատմամբ վերահսկողությունը։
Անկարգություններն անհանգստացրել են նաև ներդրողներին։ Շուկայական վերլուծաբանների գնահատմամբ՝ բռնությունն ուժեղացնում է քաղաքական ռիսկերը այն պահին, երբ Ֆրանսիան արդեն հայտնվել է խոշոր ուշադրության կենտրոնում՝ պետական աճող պարտքի և եվրագոտու ամենախոշոր բյուջետային պակասուրդներից մեկի կրճատման դժվարությունների պատճառով։
Մակրոնը հայտնվել է ծախսերի կրճատում պահանջող պարտատոմսերի շուկաների և, հակառակը, պետությունից ավելի մեծ ֆինանսական աջակցություն ակնկալող ցուցարարների միջև։
Չնայած ընդդիմախոսների՝ Ֆրանսիայում մնալու կոչերին, երկուշաբթի Մակրոնը ժամանել է Քուվեյթ՝ Պարսից ծոցի երկրների շրջագայության շրջանակում։ Ըստ նրա՝ այցը պետք է օգնի ապահովել վառելիքի մատակարարումները և թուլացնել տնտեսական ճնշումը, որը մասամբ սնուցում է բողոքի տրամադրությունները։
Սակայն ուղևորությունը քաղաքական ռիսկեր է պարունակում, քանի որ կարող է ամրապնդել հասարակության տրամադրություններից կտրված նախագահի մասին պատկերացումը։ Ուրբաթ երեկոյան՝ անկարգությունների սկսվելուց մի քանի ժամ առաջ, կնոջ՝ Բրիջիտի հետ Սելին Դիոնի համերգ այցելած Մակրոնի լուսանկարները սոցիալական ցանցերում ծաղրի առարկա դարձան և հարմար խորհրդանիշ ծառայեցին այն քննադատների համար, որոնք նրան մեղադրում են տեղի ունեցողից կտրված լինելու մեջ։
Մակրոնի քաղաքական դաշնակիցների շարքերում հիասթափության խորության մասին է վկայում նաև այն, որ նրանցից ոմանք արդեն բացահայտ քննարկում են նրա՝ մինչև լիազորությունների ժամկետի ավարտը հեռանալու հնարավորությունը։
Մորոն, որը կիրակի խոսել է նախագահի հետ, հայտարարել է, որ նրան կոչ է արել պատրաստել կազմակերպված վաղաժամ հրաժարական՝ քաղաքական փակուղուց դուրս գալու և ևս վեց ամիս անգործություն թույլ չտալու համար։
«Նա չի ուզում հանձնվել. հանձնվելը խորթ է նրա բնավորությանը։ Բայց հենց դա նա պետք է աներ հանուն երկրի»,- ասել է Մորոն։
