նախընտրելի դարձնել
Լիհայի համալսարանի միջազգային հարաբերությունների պրոֆեսոր Արման Գրիգորյանը կարծում է, որ Հայաստանի Սահմանադրության փոփոխությունը չի բավարարի Ադրբեջանին և չի կասեցնի Բաքվի կողմից նոր պահանջների առաջադրումը։ Այդ մասին նա հայտարարել է NEWS.am-ի «Ուժի գործոն» հաղորդմանը տված հարցազրույցում։
Նրա համոզմամբ՝ Հայաստանի իշխանություններն Ադրբեջանի հետ ձևական խաղաղության հեռանկարն օգտագործում են՝ արդարացնելու երկրի արտաքին քաղաքական ուղեգծի փոփոխությունն ու անվտանգության նախկին համակարգից հրաժարումը։
Պատասխանելով Հայաստանի Սահմանադրությունը փոխելու՝ Ադրբեջանի շարունակական պահանջների, ինչպես նաև հնարավոր արտահերթ ընտրությունների և սահմանադրական հանրաքվեի մասին հարցին՝ Գրիգորյանը զուգահեռ անցկացրեց ագրեսորին խաղաղեցնելու քաղաքականության՝ appeasement-ի հետ, որը լայնորեն քննարկվում է արևմտյան քաղաքագիտական գրականության մեջ։
«Եթե ագրեսիվ տրամադրություններ և ռևիզիոնիստական մտադրություններ ունեցող երկրին զիջումներ են անում՝ հույս ունենալով, որ դրանք կբավարարեն նրա ախորժակը, և նա կհամաձայնի ընդունել ստատուս քվոն, դա համարվում է ծայրահեղ անհեռատես քաղաքականություն։ Ագրեսիվ մտադրություններ և շարժառիթներ ունեցող պետությանը զիջումները միայն ավելի են բորբոքում նրա ախորժակը»,- պարզաբանեց պրոֆեսորը։
Նրա կարծիքով՝ այս մոտեցումը կիրառելի է նաև Հայաստանի շուրջ ստեղծված իրավիճակի նկատմամբ։ Գրիգորյանը սխալ է համարում այն հույսը, թե Սահմանադրության փոփոխությունից և գոյություն ունեցող ստատուս քվոյի ճանաչումից հետո Ադրբեջանը կդադարի պահանջներ առաջադրել։
Ընդ որում, ինչպես ընդգծեց փորձագետը, խոսքը միայն տեսական մոդելի մասին չէ. Ադրբեջանի ղեկավարության ներկայացուցիչներն իրենք են բացահայտ հայտարարում, որ խաղաղության համաձայնագիրը չի սպառում Հայաստանի նկատմամբ իրենց հավակնությունները։
Որպես օրինակ նա բերեց Ադրբեջանի արտգործնախարար Ջեյհուն Բայրամովի հայտարարությունը, որն արվել էր խաղաղության համաձայնագրի նախաստորագրման հաջորդ օրը։ Գրիգորյանը հիշեցրել է, որ Բայրամովն այն ժամանակ հայտարարել էր, թե փաստաթուղթը չի սպառում Երևանի նկատմամբ Բաքվի ակնկալիքներն ու պահանջները։ Բացի դրանից, ադրբեջանական կողմը հայտնել էր, որ որոշ հարցեր, որոնց շուրջ չի հաջողվել պայմանավորվել, հանվել են համաձայնագրի տեքստից, որպեսզի դրա ստորագրումը հնարավոր դառնա։
«Եթե Ադրբեջանը չի թաքցնում, որ այլ պահանջներ և ակնկալիքներ էլ ունի, ես նույնիսկ չեմ հասկանում, թե որն է այս համաձայնագրի իմաստը։ Այսպես կոչված «Արևմտյան Ադրբեջանի» մասին հռետորաբանության, ադրբեջանցիների՝ Հայաստան վերադառնալու մասին խոսակցությունների և նման այլ հայտարարությունների ֆոնին ակնկալել, որ Ալիևը կբավարարվի Սահմանադրության փոփոխությամբ՝ առանց որևէ լուրջ զսպող գործոնի, շատ հարուստ երևակայություն է պահանջում»,- հայտարարեց Գրիգորյանը։
Նա ընդգծեց, որ Հայաստանի Սահմանադրության փոփոխությունն ինքնին չի կասեցնի Բաքվի կողմից հետագա պահանջների առաջադրումը։ Ուստի իշխանությունների այն քաղաքականությունը, որը հիմնված է համոզմունքի վրա, թե խաղաղության համաձայնագրի ստորագրումից հետո «ամեն ինչ լավ է լինելու», պրոֆեսորն անվանեց պատրանքների վրա կառուցված։
Գրիգորյանի բնորոշմամբ՝ Ադրբեջանի հետ ձևական խաղաղության հասնելու ձգտման հետևում ավելի լայնածավալ նպատակ կա՝ արդարացնել Հայաստանի ռազմավարական կողմնորոշման փոփոխությունը։
Նա նշեց, որ իշխող «ՔՊ» կուսակցության ընտրողների մի մասի համար ևս կարող է խնդրահարույց լինել անվտանգության գործող համակարգից հրաժարումն այն պայմաններում, երբ Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ հարաբերությունները դեռ վերջնականապես կարգավորված չեն, խաղաղության պայմանագիրը ստորագրված չէ, և այդ երկրների հետ դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատված չեն։
«Եթե մենք դուրս ենք գալիս նույնիսկ անվտանգության այն համակարգից, որն ունենք, թեկուզ և անբավարար, Հայաստանը հայտնվում է շատ ավելի խոցելի վիճակում։ Ուստի իշխանությունները պետք է հասարակությանը համոզեն, որ որևէ խնդիր չկա. հիմա մենք կկարգավորենք հարաբերություններն Ադրբեջանի, ապա՝ Թուրքիայի հետ, և դրանից հետո մեզ այլևս պետք չի լինի Ռուսաստանի պաշտպանությունը կամ անվտանգության այն համակարգը, որը գոյություն ունի ռուսական քաղաքական երաշխիքների շնորհիվ. մենք կկարողանանք ազատորեն շարժվել դեպի Եվրոպա»,- պարզաբանեց պրոֆեսորը։
Սակայն, նրա գնահատմամբ, նման ակնկալիքները բավարար հիմքեր չունեն։ Գրիգորյանը կարծում է, որ նույնիսկ իշխող քաղաքական ուժը ներկայացնող՝ Հայաստանի Անվտանգության խորհրդի նախկին քարտուղարի հայտարարությունները վկայում են, որ այդ հույսերը կարող են պատրանքային լինել։
«Հայաստանի իշխանությունները հերթական անգամ երկրի շահերն ու անվտանգությունը զոհաբերում են հանուն որոշակի պատրանքների»,- եզրափակեց փորձագետը։
