Եթե ցանկանում եք բացահայտել Շանհայի՝ փոքրիկ ձկնորսական քաղաքից Ասիայի գլխավոր ֆինանսական մեգապոլիսի վերածվելու սրընթաց փոխակերպման գաղտնիքը, գնացեք Վայթան առափնյա զբոսավայր (The Bund) և նստեք զբոսաշրջային նավ։ NEWS.am-ի թղթակիցը եղել է տեղում և համոզվել՝ հենց Հուանպու գետի ողորկ ջրերից է բացվում այն դասական համայնապատկերը, որը տեսանելի է դարձնում քաղաքի ակնթարթային տեղափոխությունը դարերի միջով։

Նավի ձախ կողմում դիտողների առջև բացվում է XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի պատմությունը։ Վայթան առափնյա զբոսավայրը իսկական բացօթյա թանգարան է՝ կառուցապատված միջազգային կոնցեսիաների դարաշրջանում։ Նեոկլասիցիզմի, բարոկկոյի և արտ դեկոյի բազմազանությունը ճարտարապետական համալիրին ընդգծված եվրոպական շունչ է հաղորդում, ինչի պատճառով առափնյա այս հատվածը հաճախ համեմատում են Լոնդոնի պատմական թաղամասերի հետ։ Այս կոթողային շենքերից յուրաքանչյուրը հիշում է այն ժամանակները, երբ այստեղ տեղակայված էին Եվրոպայի խոշորագույն բանկային տներն ու առևտրային գիլդիաները։

Նավի աջ կողմում բացվում է բոլորովին հակադիր տեսարան՝ ֆուտուրիստական Պուդուն թաղամասը, որն ընդամենը երեսուն տարի առաջ համեստ գյուղատնտեսական հողատարածքների և պահեստային գոտիների տարածք էր։ Այսօր այն Չինաստանի ֆինանսական սիրտն է՝ ամպերից վեր խոյացող գերժամանակակից երկնաքերերով։

Տեխնոլոգիական հեղափոխության գերիշխող վիզուալ տարրն ու խորհրդանիշը շարունակում է մնալ 1994 թվականին կառուցված «Արևելքի մարգարիտ» հեռուստաաշտարակը (Oriental Pearl Tower)։ Նրա ճանաչելի գնդաձև հատվածներով 468 մետրանոց կառույցը ժողովրդական, ոչ պաշտոնական «չուպա-չուպս» մականունն է ստացել, սակայն հենց սա է դարձել չինական տնտեսական հրաշքի դարաշրջանի գլխավոր ճարտարապետական խորհրդանիշը։

Երբ երեկոյան վառվում են լույսերը, Հուանպու գետը վերածվում է հսկայական բեմի, որտեղ անցյալի գաղութային խստաշունչ դասական ճարտարապետությունն ու ժամանակակից Պուդունի վառ լուսային ներկայացումը միաձուլվում են մեկ ներդաշնակ պատկերի մեջ։

Դիանա Առուշանյան, Շանհայ