նախընտրելի դարձնելՖիզիկոսներ Վահագն Գուրզադյանը՝ Երեւանի Ազգային գիտական լաբորիտորիայից եւ Ռոջեր Փենրոուզը՝ Օքսֆորդի համալսարանից, ներկայացրել են գերքաղաքակրթությունների հնարավոր բնակության քարտեզը, որոնք մինչեւ Մեծ պայթյունը գոյություն են ունեցել Տիեզերքում: Նրանց հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են arXiv.org կայքում:
Իրենց աշխատանքում գիտնականները դիտարկում են տիեզերական միկրոալիքային ֆոնային ճառագայթումը, որի վրա շեղումները մեկնաբանվում են որպես Տիեզերքի նախորդ դարաշրջանի բարձր զարգացած տեխնոլոգիական հասարակությունների հետքեր: Այդ ճառագայթման տվյալները գիտնականները ներկայացրել են իրենց մշակած հարմարավետ ցիկլային տիեզերաբանության համատեքստում:
Այս տեսությունը ենթադրում է Տիեզերքի ցիկլային զարգացում, որում մի դարաշրջանը մյուսից առանձնանում է Մեծ պայթյունով (Գուրզադյանի եւ Փենրոուզի տեսության մեջ սրա ներքո ենթադրվում է Տիեզերքի ամբողջ զանգվածի՝ էներգիայի վերածվելը): Ֆիզիկոսների կարծիքով, անհետացած քաղաքակրթությունները կարող էին տեղեկատվությունը փոխանցել սեւ խոռոչների բախման միջոցով:
