նախընտրելի դարձնել
Իրանը կախաղանով մահապատժի է ենթարկել 30-ամյա բնակիչ Սամիրա Սաբզյանը, ով մահապատժի էր դատապարտվել ամուսնու սպանության համար և 10 տարի անցկացրել բանտում։ Իրավապաշտպան Iran Human Rights կազմակերպությունը հայտնել է Սաբզյանի մահապատժի մասին։
Իրանը կախել է 30-ամյա բնակչուհի Սամիրա Սաբզյանին, ով մահապատժի էր դատապարտվել ամուսնու սպանության համար և 10 տարի անցկացրել բանտում։ Իրավապաշտպան Iran Human Rights կազմակերպությունը հայտնել է Սաբզյանի մահապատժի մասին։
Իրավապաշտպանների տվյալներով՝ Սաբզյանը մահապատժի է ենթարկվել դեկտեմբերի 20-ին Թեհրանի արվարձանում գտնվող Գեզել Խեսար բանտում։ Բանտարկյալի մահապատժի մասին հայտնել է նաև մեկ այլ իրավապաշտպան կազմակերպություն՝ Իրանում մարդու իրավունքների խախտումները վերահսկող Hengaw-ը։ Տեղական լրատվամիջոցներն ու իշխանությունները դեռ չեն հաստատել Սաբզյանի մահապատիժը:
Սամիրա Սաբզյանին անվանում են «մանուկ հարս» կամ «մանուկ հարս»: Նա ապրում էր Իրանի արևմտյան Խորամաբադում: 15 տարեկանում աղջկան ամուսնացրել են, որից հետո, ըստ նրա հարազատների ու իրավապաշտպանների, նա սիստեմատիկ կերպով ենթարկվել է ընտանեկան բռնության։ 2014 թվականին, երբ Սաբզյանը 19 տարեկան էր, աղջիկը ձերբակալվել էր ամուսնու սպանության մեղադրանքով։ Դատարանը որոշել է, որ Սամիրան պետք է պատժվի կիսասի սկզբունքով՝ փաստացի դատապարտելով նրան մահապատժի։
Այդ ժամանակ Սաբզյանն ուներ երկու երեխա, որոնցից մեկը ծնվել էր ձերբակալությունից քիչ առաջ։ Դատապարտյալը բանտում անցկացրած 10 տարիների ընթացքում՝ սպասելով իր պատժաչափի կատարմանը, նրան թույլ են տվել տեսնել իր երեխաներին միայն մեկ անգամ՝ մահապատժի նախօրեին։
«Սամիրան երկար տարիներ եղել է գենդերային ապարտեիդի, մանկական ամուսնությունների և ընտանեկան բռնության զոհ, իսկ այսօր նա այս ռեժիմի ապաշնորհ և կոռումպացված մարդասպան մեքենայի զոհն է: Այս ռեժիմը գոյություն ունի միայն սպանության և վախի մթնոլորտի միջոցով, որը ստեղծում է»,- ասել է Իրանի մարդու իրավունքների ղեկավար Մահմուդ-Ամիրի Մողադամը՝ մեկնաբանելով Սաբզիանի մահապատիժը։ Նա ասել է, որ Իրանի գերագույն առաջնորդ այաթոլլա Ալի Խամենեին և երկրի մյուս առաջնորդները պետք է պատասխանատվության ենթարկվեն այս և այլ հանցագործությունների համար։
Սաբզիանի մահապատժի մասին հաղորդումների ֆոնին, ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների գերագույն հանձնակատարի գրասենյակը և Amnesty International միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպությունը կոչ են արել Իրանի իշխանություններին մահապատժի մորատորիում մտցնել:
Սամիրա Սաբզյանը դարձել է 18-րդ կինը, ով մահապատժի է ենթարկվել Իրանում 2023 թվականին, նշում է Iran Human Rights-ը։ Իրավապաշտպանների տվյալներով՝ 2010-ից 2021 թվականներին երկրում մահապատժի է ենթարկվել առնվազն 164 կին։ 2022 թվականին մահապատժի է ենթարկվել ևս 16 կին։ Հայտնի դեպքերի մեծ մասում (66%) մահապատժի ենթարկված իրանցի կանայք դատապարտվել են իրենց ամուսնու կամ զուգընկերոջ սպանության համար։
Իրանական օրենսդրության համաձայն՝ հայրն ու հորական պապը համարվում են ընտանիքի գլուխները և կարող են որոշել իրենց դուստրերի ճակատագիրը, այդ թվում՝ ամուսնացնելով նրանց կամքին հակառակ, ասել է իրանցի լրագրող Ասիե Ամինին, ով ապրում է Նորվեգիայում և հետևում է մահապատժի դատավճիռներին։ BBC-ի կանանց մահապատիժ Իրանում:
Աղջիկները, որոնց ստիպում են ամուսնանալ, կարող են ենթարկվել ընտանեկան բռնության, սակայն Իրանի դատարաններում ամուսնալուծություն ստանալը գրեթե անհնար է: Ինչպես նշում է Iran Human Rights-ը, Իրանում կանայք ամուսնալուծվելու իրավունք չունեն նույնիսկ ընտանեկան բռնության կամ բռնության դեպքում։
