Հայաստանի և Արցախի վերաբերյալ Եվրախորհրդարանի կողմից այսօր ընդունած բանաձևում նշվում է սեպտեմբերին Արցախի վրա Ադրբեջանի հարձակման մասին, որը հանգեցրեց հանրապետության բնիկ բնակչության զանգվածային արտագաղթի։

«2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ին, Լաչինի միջանցքի իննամսյա ապօրինի շրջափակումից հետո, անտեսելով 2020 թվականի նոյեմբերի հրադադարի համաձայնագրում ներառված իր պարտավորությունները և Արդարադատության միջազգային դատարանի որոշումը, Ադրբեջանը հարձակում գործեց Լեռնային Ղարաբաղի մնացած տարածքների վրա, որոնք դեռ նրա վերահսկողության տակ չեն:

Ավելի քան 100 հազար հայեր ստիպված են եղել լքել այս տարածքը, ինչի արդյունքում Լեռնային Ղարաբաղը գրեթե ամբողջությամբ զրկվել է իր հայ բնակչությունից, որն այնտեղ ապրել է դարեր շարունակ»,- նշվում է փաստաթղթի տեքստում և ընդգծվում, որ «դա կարող է հավասարազոր լինել էթնիկ զտկման»։

Բանաձևում նշվում է նաև, որ Ադրբեջանում դեռևս պահվում են հայ գերիները, այդ թվում՝ Լեռնային Ղարաբաղի նախկին ղեկավարները, որոնցից ոմանց հետ «հարցազրույցներ են անցկացնում և հրապարակայնորեն ցուցադրում ի հեճուկս 1929 թվականի Ժնևի կոնվենցիաների»։

Բանաձևը նաև կոչ է անում Ադրբեջանին «անկեղծորեն գնալ համապարփակ և թափանցիկ երկխոսության Ղարաբաղի հայերի հետ՝ ապահովելու նրանց իրավունքների հարգանքը և երաշխավորելու նրանց անվտանգությունը, ներառյալ՝ իրենց տները վերադառնալու և այնտեղ ապրելու իրավունքը, իրենց հողի և սեփականության իրավունքներին հասանելիություն ձեռք բերելու, իրենց ինքնությունը պահպանելու և իրենց քաղաքացիական, մշակութային, սոցիալական և կրոնական իրավունքներից լիարժեք օգտվելու համար»:

Բացի այդ, Եվրոպան կոչ է անում Բաքվին ազատ արձակել և «կատարել լայն համաներում» Լեռնային Ղարաբաղի և Հայաստանի բոլոր այն բնակիչների համար, ովքեր շարունակում են մնալ Ադրբեջանում։

Փաստաթուղթը նաև կոչ է անում Ադրբեջանի իշխանություններին՝ «Ռասայական խտրականության բոլոր ձևերի վերացման մասին միջազգային կոնվենցիայի կիրառման դեպքում Արդարադատության միջազգային դատարանի բոլոր որոշումների լիարժեք, անհապաղ և արդյունավետ իրականացման համար»:

Այն նաև նշում է Լեռնային Ղարաբաղում մշակութային ժառանգության օբյեկտների շարունակվող ոչնչացումը և «լուրջ մտահոգություն է հայտնում Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության մշակութային, կրոնական և պատմական ժառանգությունը պաշտպանելու ձախողման կապակցությամբ՝ խախտելով Արդարադատության միջազգային դատարանի որոշումը։ դեկտեմբերի 7-ի 2021թ.»: