նախընտրելի դարձնել
Եթե Հայաստանը համաձայնի հրաժարվել Ադրբեջանի դեմ իր պահանջներից, ապա խաղաղության պայմանագրում պետք է ներառվի Արցախի ժողովրդի իրավունքների, այդ թվում՝ վերադարձի հետ կապված հարցերի փաթեթ։ Այս մասին հուլիսի 12-ին լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց փաստաբան, միջազգային իրավունքի փորձագետ Արա Ղազարյանը։
Նրա խոսքով, պահանջների հետկանչը գոյություն ունի միջազգային պրակտիկայում, և սովորաբար նման գործընթացները փոխադարձ են։ Եթե հրաժարվում ենք, իրենք էլ պետք է հրաժարվեն, պարզաբանեց փաստաբանը։ «Եվ եթե հրաժարվենք հայցից, ապա դրա բովանդակությունը պետք է արտացոլվի խաղաղության պայմանագրում՝ վերադարձի իրավունք, սեփականության իրավունք, փոխհատուցում, քաղբանտարկյալների ազատ արձակում, եթե այս ամենը չարտացոլվի խաղաղության պայմանագրում, սա լուրջ վնաս կհասցնի. իրավական գործընթացները»,- ընդգծեց նա Ղազարյանը։
Բայց միևնույն ժամանակ, հավելել է փաստաբանը, «հնարավորության դուռը» բաց է մնալու, քանի որ վերադարձի իրավունքը վերադառնում է սովորութային իրավունքին՝ անկախ նրանից, թե դա ամրագրված է խաղաղության պայմանագրով, թե ոչ։ Բայց խնդիրն, իհարկե, կսրվի։ Ավելին, Ադրբեջանը կփորձի հետաձգել որոշումը։ Որպես օրինակ նա բերել է Հյուսիսային Կիպրոսի հետ կապված իրավիճակը։ Ղազարյանի կարծիքով՝ նման քայլը շատ ռիսկային կլիներ. «Ազգային ժողովի նախագահի կողմից այս թեմայի վերաբերյալ հայտարարություն է հնչել, այնուհետև՝ ենթակայական ձևով, սակայն խոսակցություններ կան, որ հաշտության պայմանագրում նման կետ կա։ Հասկանալի է, որ սա պարտված պատերազմի արդյունք է, Ադրբեջանի պահանջը, բայց տեսականորեն, եթե իշխանությունը գնա նման քայլի, ապա ամբողջ փաթեթը պետք է արտացոլվի խաղաղության պայմանագրում։ Վերադարձի մանրամասն դիմում կա՞»,- հարցրեց Ղազարյանը։ Միևնույն ժամանակ, նա հայտարարեց, որ «Արևմտյան Ադրբեջանի» հետ կապված իրավիճակը, որը նախաձեռնել են ադրբեջանական իշխանությունները, որպեսզի «հակակշռեն» հայերի Լեռնային Ղարաբաղ վերադառնալու իրավունքը, ասիմետրիկ է։ «Հայերը կարող են մատնանշել և ապացուցել, որ Արցախն իրենց պատմական հայրենիքն է, իսկ ադրբեջանցիներն առավելագույնը կարող են մատնացույց անել կոնկրետ տուն կամ գերեզման։
Բայց 2000-ամյա մշակութային և պատմական ժառանգություն ունեցող «հայրենիք» հասկացությունը չի կարելի համեմատել ադրբեջանցիների փաստարկների հետ։ Նրանք կարող են սեփականության պահանջներ ներկայացնել, բայց փաստերով չեն կարող պնդել, որ Հայաստանն ադրբեջանցիների «պատմական հայրենիքն» է»,- հավելեց Ղազարյանը։ Փաստաբանը կրկին ընդգծեց, որ հայկական կողմի ակտիվ արձագանքը ստիպում է Ադրբեջանին փոխել իր հռետորաբանությունը:
