նախընտրելի դարձնել
Վերջերս Երևանի բազմաբնակարան շենքերում սկսել են հայտնվել տեղեկատվական ցուցանակներ՝ արտակարգ իրավիճակներում առաջարկություններով։ Լուրեր Հայաստանից – NEWS.am-ի թղթակիցը փորձեց հասկանալ այս առաջարկությունների համապատասխանությունը առկա իրականությանը և չափանիշներին։
Ցուցանակների տեղադրման նախաձեռնողը, ինչպես հայտնում է տեղական համատիրությունը, մայրաքաղաքի քաղաքապետարանն է։ Կարճ ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ դեպքերի մեծ մասում բնակիչներին խորհուրդ է տրվում ապաստան փնտրել իրենց տների նկուղներում։
Եվ այս առաջարկությունը մեծ թվով հարցեր է առաջացնում։ Նույնիսկ եթե անտեսենք այն փաստը, որ նկուղների մեծ մասը կողպված է, տախտակապատված, բաժանված բնակիչների միջև կամ վերածված է սրճարան-գրասենյակների, որքանո՞վ են դրանք ընդհանրապես հարմար որպես ապաստարաններ։
Ներքին գործերի նախարարությունը, որի մեջ է մտնում նաև Փրկարար ծառայությունը, հրաժարվեց տեղեկատվություն տրամադրել ՀՀ-ում ապաստարաններ ստեղծելիս օգտագործվող չափորոշիչների մասին՝ հղում անելով գաղտնիությանը։ Հաշվի առնելով, որ Երևանի բազմաբնակարան շենքերի մեծ մասը (մոտ 5 հազար) կառուցվել է ԽՍՀՄ-ի օրոք, տրամաբանական էր ծանոթանալ այդ տարիների չափանիշներին։
Անմիջապես նշենք, որ կան միայն մի քանի շենքեր, որոնցում սկզբնապես նախատեսված էին ապաստարաններ: Սրանք հիմնականում պատերազմից անմիջապես հետո՝ 1940-ականների վերջից մինչև 1950-ականների սկիզբը կառուցված շենքեր են։ Մնացածում նկուղները պարզապես նկուղներ են, որոնք ոչ մի կերպ չեն կարող ապաստան լինել, հաճախ բնակեցված առնետներով և խավարասերներով։
Մինչդեռ, ԽՍՀՄ-ում գործող չափորոշիչները հստակ պահանջներ էին սահմանում նման շենքերի համար։
«Քաղաքացիական պաշտպանության ապաստարանների նախագծման ուղեցույցները» մշակվել են ԽՍՀՄ Գոսստրոյի արդյունաբերական շենքերի կենտրոնական հետազոտական ինստիտուտի կողմից՝ ԽՍՀՄ Գոսստրոյի սանիտարական ճարտարագիտության պետական նախագծային ինստիտուտի և այլոց մասնակցությամբ, և համաձայնեցվել են ԽՍՀՄ քաղաքացիական պաշտպանության շտաբի, ԽՍՀՄ ՆԳՆ հրդեհային պաշտպանության պետական վարչության, ԽՍՀՄ առողջապահության նախարարության և ԽՍՀՄ Գոսգորտեխնաձորի հետ։ Հենց հրահանգները գրված են բազմաթիվ էջերի վրա։ Մենք կառանձնացնենք ամենակարևորները։
Արգելվում է տարանցիկ կոմունալ ծառայությունների՝ ջեռուցման, ջրամատակարարման, կոյուղու, սեղմված օդի, գազի և գոլորշու խողովակաշարերի, էլեկտրամատակարարման մալուխների, կապի և այլնի անցկացումն ապաստարանների միջով։ Շենքերի համար նախատեսված ներկառուցված տարածքներում թույլատրվում է շենքի ընդհանուր համակարգին միացված ջրամատակարարման և կոյուղու խողովակաշարերի տեղադրումը՝ պայմանով, որ տեղադրվեն անջատիչներ և այլ սարքեր, որոնք բացառում են շենքերի պաշտպանիչ հատկությունների խախտման հնարավորությունը: Կոյուղու բարձրացնող սարքերը պետք է փակվեն պողպատե խողովակների մեջ: Հիշեցի՞ք եք ձեր տների նկուղները։ Բազմաթիվ խողովակներով, բնականաբար, առանց որևէ անջատիչ սարքի։
Ծածկված սենյակներում նստելու տարածքների չափերը պետք է լինեն 0.45 x 0.45 մ՝ մեկ անձի համար, իսկ վերին հարկում պառկելու տարածքները՝ 0.55 x 1.8 մ։ Նստարանների բարձրությունը պետք է լինի 0.45 մ, իսկ նստարանների վերևից մինչև պառկելու տարածքները ուղղահայաց հեռավորությունը՝ 1.1 մ։ Պառկելու տարածքների քանակը պետք է ընդունվի որպես ապաստարանի ընդհանուր տարողության 20% և այլն:
Չգիտեմ մյուս նկուղների մասին, բայց մերում հազիվ ես կարողանում ամբողջ հասակով կանգնել։
Ամենակարևորը՝ մուտքերի քանակը պետք է զբաղեցվի՝ կախված ապաստարանի տարողունակությունից և ապաստան տվող մարդկանց թվից։ Մուտքերը պետք է տեղակայված լինեն ապաստարանների հակառակ կողմերում՝ հաշվի առնելով ապաստան գտածների հիմնական հոսքերի ուղղությունը։ Ապաստարանների համար հարմարեցված տարածքները պետք է ունենան արտակարգ ելք շենքերի և շինությունների ավերման հնարավոր բեկորների գոտիներից դուրս։
Երևանի շենքերի նկուղների մեծ մասում կա մեկ մուտք, որը նաև ելք է, այդ թվում՝ վթարային ելք։ Այսինքն՝ մարդկանց խորհուրդ է տրվում վազել վատ օդափոխվող, ցածր առաստաղով և մեկ մուտք/ելք ունեցող սենյակ։
Եթե խոսքը մարդածին աղետի մասին է, ապա ապաստարանի պահանջները շատ ավելի բարձր են։ Դրանք թվարկելու իմաստ չկա, քանի որ ոչ մի նկուղ նույնիսկ մոտ չէ դրանց։
Առաջանում է տրամաբանական հարց. քաղաքապետարանը միտումնավոր է՞ մոլորեցնում բնակչությանը, և ի՞նչ նպատակով, թե՞ սա ևս մեկ վատ մտածված նախաձեռնություն է՝ ցուցադրական նպատակներով, այն հույսով, որ ոչ ոք չի կարդա այդ տեղեկատվական թերթիկները։
