նախընտրելի դարձնել
Հայաստանում անհրաժեշտ է լրջորեն խստացնել թմրանյութերի արտադրության և տարածման համար քրեական պատասխանատվության միջոցառումները։ Այս մասին մայիսի 5-ին Պետաիրավական հարցերի մշտական խորհրդարանական հանձնաժողովի նիստում՝ Քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին օրինագծի քննարկման ժամանակ, հայտարարեց իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության պատգամավոր, օրինագծի հեղինակ Հայկ Սարգսյանն։
Պատգամավորի խոսքով՝ այսօր լուրջ խնդիր է թմրանյութերի անօրինական շրջանառությունը։ Ինչպես աշխարհում, այնպես էլ հենց Հայաստանում։ Ավելին, աշխարհի տարբեր երկրներում թմրանյութերի անօրինական շրջանառության համար քրեական պատասխանատվության բավականին խիստ միջոցներ կան։ Այսպիսով, Վրաստանում թմրամիջոցների և դրանց բաղադրիչների արտադրությունը, ձեռքբերումը, պահպանումը, տեղափոխումը և վաճառքը պատժվում է մինչև 11 տարի ազատազրկմամբ։
Թուրքիայում անչափահասներին թմրանյութերի և խթանիչների վաճառքը և տրամադրումը պատժվում է առնվազն 15 տարի ազատազրկմամբ։ Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում մինչև 50 գրամ արգելված թմրանյութերի ներմուծման և արտահանման, ինչպես նաև արտադրության, բաշխման և վաճառքի համար սահմանվում է մոտ 550 հազար դրամ տուգանք։ Ավելին, Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում մեծ ծավալների համար նախատեսված են մահապատիժ և գույքի բռնագրավում։ Ռուսաստանի Դաշնությունում թմրամիջոցների, հոգեմետ նյութերի, դրանց անալոգների ապօրինի արտադրությունը, վաճառքը, մեծ քանակությամբ մեծահասակներին կազմակերպված խմբի կողմից իրենց պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով փոխանցելը, ինչպես նաև թմրամիջոցներ կամ հոգեմետ նյութեր պարունակող բույսերի կամ դրանց մասերի ապօրինի վաճառքը կամ փոխանցումը պատժվում է 10-12 տարի ժամկետով ազատազրկմամբ՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի տեսակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով մինչև 20 տարի ժամկետով և մինչև 1 միլիոն ռուբլի տուգանքով։ «Թմրանյութերի անօրինական շրջանառությունը ուղղակիորեն կապված է հանրային առողջության հետ։
Այս չարիքի դեմ պայքարը միշտ եղել է Ոստիկանության մշտական հսկողության ներքո։ Այսօր ինտերնետային հավելվածների միջոցով թմրանյութերի անօրինական շրջանառությունը ավելի լայն տարածում է գտնում։ 2023 թվականին հանրապետության իրավապահ մարմինները բացահայտել են թմրամիջոցների, հոգեմետ նյութերի և դրանց նախորդների հետ կապված հանցագործությունների 5070 դեպք՝ նախորդ տարվա 2266-ի համեմատ։ Սա 2804 դեպք է կամ 123.7%-ով ավելի, քան 2023 թվականի ցուցանիշները։ Նարկանյութերի ապօրինի շրջանառության կտրուկ աճը պայմանավորված է տարբեր տեսակի ինտերնետային հարթակների միջոցով թմրանյութերի ապօրինի շրջանառության դեպքերի թվի աճով», - ասաց Սարգսյանը։
Նա նաև զեկուցեց, որ 2023 թվականի ընթացքում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ստորաբաժանումների կողմից իրականացված օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների արդյունքում բացահայտվել է տարբեր ինտերնետային հարթակների միջոցով թմրանյութերի ապօրինի շրջանառության 489 դեպք, որից վաճառքի 128 և գնման 361 դեպք (2022 թվականին՝ 134 դեպք, որից վաճառքի 37 և գնման 97 դեպք): «2023 թվականի ընթացքում հանրապետության իրավապահ մարմինների կողմից ձեռնարկված միջոցառումների արդյունքում ապօրինի շրջանառությունից առգրավվել է 202 կգ 60 գրամ տարբեր տեսակի թմրամիջոցներ։ Նշենք, որ 2022 թվականին այդ թիվը կազմել է 119 կգ 70 գրամ», - ասաց պատգամավորը։ Հաշվի առնելով վերը նշվածը, անհրաժեշտություն առաջացավ փոփոխություններ և լրացումներ կատարել Քրեական օրենսգրքում։
«Նախագծում նախատեսված փոփոխությունները նպատակ ունեն բարձրացնելու թմրամիջոցների անօրինական շրջանառության դեմ պայքարի արդյունավետությունը ՀՀ տարածքում՝ տեղեկատվական և հաղորդակցական համակարգերի միջոցով», - վստահեցրեց Սարգսյանը՝ հավելելով, որ 2024 թվականին գրանցվել է թմրամիջոցների անօրինական շրջանառության 252 դեպք՝ տարբեր տեսակի ինտերնետային հարթակների միջոցով, որից 62 դեպքը կապված է եղել թմրանյութերի վաճառքի հետ։
Այսպիսով, Հայկ Սարգսյանն առաջարկում է լրացնել թմրամիջոցների, հոգեմետ նյութերի և դրանց բաղադրիչների շրջանառությանը վերաբերող հոդվածները։ Օրենսդրական նախաձեռնության հեղինակի խոսքով՝ սրանք բոլորը ծանրացուցիչ հանգամանքներով հանցագործություններ են։
«393-րդ և 394-րդ հոդվածների 3-րդ մասերում անչափահասի մասնակցությամբ արարքի կատարումը նույնպես կսահմանվի որպես հատկապես ծանրացնող հանգամանք», - հավելեց նա։ Բացի այդ, պատգամավորը առաջարկեց խստացնել քրեական պատասխանատվությունը որոշակի հանցագործությունների համար։ Մասնավորապես, տարբեր դրվագների համար առաջարկվում է նախատեսել քրեական պատասխանատվություն՝ 3 տարուց մինչև ցմահ ազատազրկում ժամկետով։
Նշված պատժամիջոցները, ինչպես նշեց խորհրդարանականը, համապատասխանում են ԱՄՆ-ում, Կանադայում և Մեծ Բրիտանիայում կիրառվող պատժամիջոցներին։ Միջոցառումների խստացումը պետք է հանգեցնի թմրանյութերի ապօրինի շրջանառության կրճատմանը։ Բավականին երկար քննարկումներից հետո այս օրենսդրական նախաձեռնությունը մշտական խորհրդարանական հանձնաժողովի կողմից դրական եզրակացություն ստացավ։
