Նախընտրելի
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Հայաստանի առաջատար քրիստոնյա հոգևորականների միջև առճակատումը, կարծես թե, խորանում է, ինչը հանգեցնում է 3 միլիոն բնակչություն ունեցող Հարավային Կովկասի՝ խորապես կրոնական այս երկրի բևեռացմանը, գրում է Al Jazeera-ն։
«Հակամարտությունը սրվեց անցյալ ամսվա վերջին, երբ հունիսի 27-ին Սուրբ Էջմիածնի վրա սկսեցին ղողանջել զանգերը։ Սովորաբար բարձր և տագնապալի ձայնը ազդարարում է կարևոր իրադարձության, ինչպիսին է օտարերկրյա ներխուժումը։ Սակայն այդ տոթակեզ հունիսյան օրն աղմուկ լսվեց, որն ազդարարում էր, Փաշինյանի բնորոշմամբ՝ «քրեաօլիգարխիկ հոգևորականությանը» պատկանող, «պետական հեղաշրջում» պլանավորող և «ահաբեկչության» մեջ ներգրավված բարձրաստիճան հոգևորականի ձերբակալության մասին։ Ըստ նրա՝ «հեղաշրջման կազմակերպիչների» թվում է նաև եկեղեցու ղեկավար Գարեգին Երկրորդը, որը մի քանի ամիս անձամբ թշնամանքի մեջ է Փաշինյանի հետ։ Սակայն, դիտորդների կարծիքով, այս հակամարտությունը չպետք է դիտարկել որպես աշխարհիկ իշխանությունների և ամբողջ Եկեղեցու միջև բախում»,- գրում է լրատվամիջոցը։
«Սա անձնական բախում է, - Al Jazeera-ի հետ զրույցում ասում է Տարածաշրջանային հետազոտությունների կենտրոնի տնօրեն Ռիչարդ Կիրակոսյանը։
Սակայն որոշ հայեր առաջվա պես տեղի ունեցածը նկարագրում են «գրեթե Հայտնության եզրույթներով», ընդգծում է լրատվամիջոցը։
«Այս Եկեղեցին, որի վարդապետությունը տարբերվում է ուղղափառ և Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցիների վարդապետությունից, դարերի ընթացքում նպաստել է հայերի ինքնության պահպանմանը, քանի որ նրանց հողերում կառավարել են պարսիկները, բյուզանդացիները, արաբները, մոնղոլները, թուրքերն ու և ռուսները», - նշվում է հոդվածում։
Փաշինյանի և Գարեգին Երկրորդի միջև հակամարտությունը սկսվել է 2020 թվականի Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև պատերազմից, որը վերջ դրեց տասնամյակներ տևած «սառեցված հակամարտությանը»։
«2018 թվականին խորհրդարանի նախկին պատգամավոր և հայտնի հրապարակախոս Փաշինյանը գլխավորեց զանգվածային բողոքի ցույցերը։ Նա դարձավ վարչապետ՝ ունենալով ավելի քան 80 տոկոս վարկանիշ։ Այն ժամանակ որոշ ցուցարարներ հավաքվեցին Սուրբ Էջմիածնում և պահանջեցին Գարեգինի հրաժարականը՝ քննադատելով նրա հակումը շքեղ ավտոմեքենաների և շքեղ երեկույթների նկատմամբ»,-գրում է լրատվամիջոցը։
Երկու տարի անց Հայաստանը 44-օրյա պատերազմի արդյունքում կորցրեց Լեռնային Ղարաբաղը։
«2023 թվականին Ադրբեջանը վերականգնել էր Դուբայի չափի մի ամբողջ տարածքի նկատմամբ վերահսկողությունը, և նրա տասնյակ հազարավոր բնակիչներ տեղափոխվեցին Հայաստան: Գարեգին Երկրորդը Փաշինյանին մեղադրեց պարտության համար, չնայած դիտորդները պնդում էին, որ պատասխանատվությունը կրում են իր նախորդների սխալ հաշվարկները: Փաշինյանը հակահարված տվեց: Նա պնդեց, որ 1970 թվականին ձեռնադրված 73-ամյա Գարեգինը, որն աստվածաբանություն էր ուսանել Ավստրիայում, Գերմանիայում և Մոսկվայում և 1999 թվականին դարձել եկեղեցու ղեկավար, խախտել էր իր կուսակրոնության ուխտը և երեխա էր ունեցել, ուստի պետք է լքի իր պաշտոնը», - գրում է Al Jazeera-ն:
«Եթե Գարեգին Երկրորդը փորձի հերքել այդ փաստը, ես կապացուցեմ դա բոլոր անհրաժեշտ միջոցներով», - հունիսի 9-ին գրել է Փաշինյանը Facebook-ում։
Նա մանրամասներ չտրամադրեց, սակայն մի քանի հայկական լրատվամիջոցներ «պարզեցին», որ «Գարեգինի ենթադրյալ դուստրը Երևանում բժշկուհի է աշխատում»։ Գարեգին Երկրորդը չարձագանքեց այդ հայտարարությանը, բայց մեղադրեց Փաշինյանին հայերին պառակտելու մեջ։
Ինչպես նշում է լրատվամիջոցը, «մեկ օր անց հոգևորականը Փաշինյանին «Հուդա» անվանեց և հայտարարեց, որ նա թլպատված է»։
«Ի պատասխան՝ Փաշինյանը հոգևորականը և Գարեգին Երկրորդին առաջարկեց ։ Ձերբակալությունը տեղի չունեցավ։ Հունիսի 27-ին տասնյակ անվտանգության աշխատակիցներ ընդհատեցին Սուրբ Էջմիածնի հին շենքերից մեկում անցկացվող խորհրդակցությունը՝ Փաշինյանի մեկ այլ քննադատ՝ արքեպիսկոպոս Միքայել Աջապահյանին, հարցաքննության բերելու համար։ Սակայն տագնապի պատճառով կանչված հոգևորականներն ու ծխականները հակադարձեցին, և քննադատները միջադեպը համեմատեցին 1938 թվականին Սուրբ Էջմիածնում բարձրաստիճան հայ հոգևորականի սպանության հետ՝ խորհրդային ժամանակաշրջանում կրոնի ճնշման ժամանակ։ Ժամեր անց արքեպիսկոպոս Աջապահյանն իր ոտքով կամավոր կերպով գնաց հարցաքննության՝ իր կողմնակիցներին հայտարարելով, որ իրեն «անօրինականորեն հետապնդում են», գրում է Al Jazeera-ն։
Լրատվամիջոցը հիշեցնում է, որ հոգևորականը երկու ամսով ձերբակալվել է, ինչպես նաև 14 ենթադրյալ «պետական հեղաշրջման կազմակերպիչներ», որոնց թվում՝ մեկ այլ արքեպիսկոպոս Բագրատ Գալստանյանը և ընդդիմադիր օրենսդիրներ։ Civic.am daily-ում հրապարակված ծրագրի համաձայն՝ «պետական հեղաշրջումը» պետք է տեղի ունենար սեպտեմբերի 21-ին՝ Հայաստանի անկախության օրը։
Ձերբակալվել է նաև գործարար Սամվել Կարապետյանը, որը Ռուսաստանում կուտակել է 3,6 միլիարդ դոլարի կարողություն և տիրապետում է Հայաստանի գլխավոր էներգետիկ ընկերությանը, գրում է լրատվամիջոցը:
Փաշինյանի «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության դեմ հանդես եկողները նրան մեղադրում են Ադրբեջանին և Թուրքիային աջակցելու մեջ։ Սակայն Բաքուն իր կասկածներն ունի Փաշինյանի վերաբերյալ։
«Փաշինյանը շատ հեռու է խաղաղության աղավնի լինելուց,- Al Jazeera-ին հայտնել է ադրբեջանական լրատվամիջոցներից մեկի խմբագիր Էմիլ Մուստաֆաևը,- նրա հետ դժվար է բանակցել»։
Սակայն, Լեռնային Ղարաբաղի կորստից հետո, ըստ Մուստաֆաևի, Փաշինյանը «սկսեց ականջ դնել Բաքվի դիրքորոշմանը»։
Վերլուծաբան Կիրակոսյանը համաձայն էր այս կարծիքի հետ։
«Փաշինյանը [Բաքուն և Անկարան] լավագույն զրուցակիցն է, որի վրա կարող են հույս դնել՝ կանխատեսելիության և նաև այն պատճառով, որ նա ցանկանում է շրջել էջը, - ասում է նա։ -Նա վրեժ չի փնտրում»։
Եվ չնայած Փաշինյանի ներկայիս վարկանիշը զգալիորեն ցածր է 20 տոկոսից, նրա կուսակցությունը կարող է դառնալ «քաղաքական փյունիկ» և հաղթել 2026 թվականի հունիսին անցկացվելիք ընտրություններում, գրում է լրատվամիջոցը։
«Նրանք, ամենայն հավանականությամբ, կհաղթեն,-ասում է Կիրակոսյանը Փաշինյանի կուսակցության մասին։ -Ոչ թե ուժեղ աջակցության պատճառով, այլ որովհետև ընդդիմությանն ավելի ատում են և նրանից վախենում»։
