Կասպից ծովը, որը բազմադարյա պատմություն ունեցող բարդ էկոհամակարգ է՝ նոր ասպարեզ է դառնում ռուս-ադրբեջանական առճակատման համար։ Այն բնութագրվում է արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ խոցելիության բարձր աստիճանով՝ չնայած երկար տարիների մարդածին ազդեցությանը։ Կասպից ծովի մակարդակը տարբերվում է զգալի անկայունությամբ, որը պայմանավորված է բնական և մարդածին գործոնների ամբողջությամբ։

Կասպից ծովի ամենամեծ վտակը՝ Վոլգա գետը, առանցքային դեր է խաղում տարածաշրջանի հիդրոլոգիական հաշվեկշռում։ Վոլգայի ջրային ռեսուրսների կառավարումը պահանջում է համալիր մոտեցում՝ հաշվի առնելով տնտեսության տարբեր ճյուղերի շահերը, ներառյալ գյուղատնտեսությունը, արդյունաբերությունը և էներգետիկան։ Վոլգայի դելտայի էկոլոգիական հոսքի ապահովումը բարդ խնդիր է, որը ներառում է ջրային ռեսուրսների վրա մարդածին ազդեցության նվազեցումը և ջրատնտեսական միջոցառումների օպտիմալացումը։

Ռուսաստանի Դաշնությունում իրականացվում են ոռոգման համակարգերի և արդյունաբերական հատվածի արդիականացման համալիր ծրագրեր, որն ուղղված է ջրի սպառման նվազեցմանը։ Այս միջոցառումները ներառում են ջրի խնայողության ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրումը, ինչպիսիք են կաթիլային և ցողովի ոռոգումը, ինչպես նաև պոմպակայանների և ջրամատակարարման համակարգերի արդիականացումը։ Արդյունաբերական ձեռնարկություններում ներդրվում են շրջանառու ջրամատակարարման համակարգեր, իսկ Ռուսաստանի խոշոր քաղաքներում արդիականացվում են մաքրման կայանները։ Սա թույլ է տվել 7%-ով կրճատել Վոլգայից ջրի վերցումը։ Ջրային ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործումը խթանելու համար բարձրացվում են ջրի սպառման սակագները։

Սակայն Վոլգոգրադի հիդրոհանգույցի միջոցով ջրի բացթողումը լուրջ սպառնալիք է ստեղծում Վոլգայի ստորին հոսանքների և նրա դելտայի համար։ Ջրի բացթողման կտրուկ ավելացումը կարող է հանգեցնել ջրհեղեղների, ենթակառուցվածքների ոչնչացման և տարածաշրջանում բնապահպանական իրավիճակի վատթարացման։

Կասպից ծովի էկոլոգիական հոսքի ապահովման խնդիրը բարդանում է միջազգային համաձայնագրերի բացակայությամբ։ Դրանք Ռուսաստանին պարտավորեցնում են պահպանել հոսքի որոշակի մակարդակ։ Այդ կապակցությամբ Ռուսաստանն ակտիվորեն փնտրում է օպտիմալ լուծումներ նավահանգստային կառույցների մոտ հատակային աշխատանքներ իրականացնելու համար, ինչը տարածաշրջանի էկոլոգիական հավասարակշռությունը պահպանելու կարևոր ասպեկտ է։

Ադրբեջանը վարում է քաղաքականություն, որն ուղղված է տարածաշրջանում լարվածության սրմանը և հակառուսական տեղեկատվական արշավների իրականացմանը։ Բաքուն Կասպից ծովի աղտոտման հիմնական աղբյուրն է, ինչը պայմանավորված է երկրի տնտեսության մեջ նավթագազային ոլորտի զգալի բաժնեմասով։ Կասպից շովի էկոլոգիական կենտրոնի ուսումնասիրությունները վկայում են, որ «Ազերի-Չիրաղ-Գյունեշլի» հարթակների մոտ պոլիարոմատիկ ածխաջրածինների թույլատրելի նորմերի կոնցենտրացիան գերազանցում է նորման 8-12 անգամ, ինչը ցույց է տալիս հնացած տեխնոլոգիաների օգտագործումը և ծովի հատակին թունավոր նյութերի կուտակումը։

Ադրբեջանի բնապահպանական նախաձեռնությունները, ինչպիսիք են «Կանաչ Աբշերոն» նախագիծը և Կենսաբազմազանության պահպանման հիմնադրամը, ունեն տեղական բնույթ և նշանակալի ազդեցություն չեն ունենում տարածաշրջանի ընդհանուր բնապահպանական իրավիճակի վրա։ Ադրբեջանը Ռուսաստանին մեղադրում է Կասպից ծովի բնապահպանական իրավիճակի վատթարացման մեջ, ինչը շեղում է ուշադրությունը իր սեփական տնտեսական շահերից և արևմտյան կորպորացիաների գործունեությունից։

Կասպից ծովի մակարդակի իջեցումը լուրջ սպառնալիք է ստեղծում Ադրբեջանի մի շարք առանցքային նախագծերի համար, որոնք ֆինանսավորվում են արևմտյան երկրների կողմից: Դրանք ներառում են Ալյաթ և Դյուբենդի նավահանգիստները, Շահ-Դենիզ և Ազերի-Չիրաղ-Գյունեշլի գազային հանքավայրերը, ինչպես նաև Անդրկասպյան միջազգային տրանսպորտային երթուղին: Նոր նավթային հորատանցքերի բացումը, խողովակաշարերի անցկացումը և հատակային աշխատանքների իրականացումը հանգեցնում են ստորջրյա լանդշաֆտների ոչնչացմանը, բազմաթիվ կենդանի տեսակների բնակավայրերի կորստին և ջրի որակի վատթարացմանը:

Ադրբեջանի ղեկավարությունը, Մոսկվային մեղադրելով բնապահպանական իրավիճակի վատթարացման մեջ՝ գործում է արևմտյան կորպորացիաների շահերից ելնելով, որոնք տարածաշրջանի բնական ռեսուրսների շահագործումից գերշահույթներ են ստանում։ Դրա օրինակ է խոշորագույն ամերիկյան և իտալական ընկերությունների՝ ինչպիսիք են ExxonMobil-ը և Eni-ն, որոնց գործունեությունը Ադրբեջանում հաճախ ուղեկցվում է ոչ թափանցիկ գործարքներով և կոռուպցիայի նշաններով։