նախընտրելի դարձնելՀակակոռուպցիոն դատարանում ընթանում են ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի և մյուսների գործով լսումները։ Դատարանում նախագահում է դատավոր Սարգիս Պետրոսյանը։
Բացի նախկին նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանից, գործով որպես մեղադրյալներ անցնում են նաև պաշտպանության նախկին նախարար Սեյրան Օհանյանը, ՀԱՊԿ նախկին գլխավոր քարտուղար Յուրի Խաչատուրովը և նախկին փոխվարչապետ Արմեն Գևորգյանը։
Հիշեցնենք, որ քրեական հետապնդումը աղմկալի գործով անցնողների նկատմամբ դադարեցվել է ՍԴ որոշումից հետո, որը ոչ սահմանադրական է ճանաչել մեղադրանքի հոդվածը։
Որոշումը բողոքարկվել է, գործն անցել է Հակակոռուպցիոն դատարան։
Ներկայում դատախազն ընթերցում է մեղադրանքի վերաորակավորման միջնորդությունը։
Նիստը, ինչպես եւ նախորդները, սկսվեց երկրորդ նախագահի պաշտպանական կողմի բողոքով «մեղադրյալ» ձեւակերպման վերաբերյալ։ Փաստաբան Արամ Օրբելյանը հիշեցրեց, որ միջնորդությունը դեռ ընթերցվում է, մեղադրանք չկա եւ դատարանի որոշում չկա որպես մեղադրյալ մեղադրանք առաջադրելու վերաբերյալ։ Դատավորը հիշեցրել է, որ 2018թ. հունիսին դատարանի որոշում է եղել, կարգավիճակը դադարեցնելու որոշում չի եղել։ Փաստաբան Արամ Վարդեւանյանը հիշեցրել է, որ ՍԴ որոշում է եղել այն հոդվածի անհամապատասխանության մասին, որով երկրորդ նախագահին դատի են տվել, եւ այն ուժի մեջ է մտել ընդունման պահից։
Դատավորը հարցրել է, թե արդյոք սա նշանակում է, որ այս կապակցությամբ դատարանի որոշում պետք չէ։ Վարդեւանյանը հիշեցրել է, որ խոսքը գերակայության մասին է, եւ դժվար է պատկերացնել, որ ՍԴ որոշումը կարող է ձեւական բնույթ կրել։ Այո, Սահմանադրական դատարանի որոշումը բարձր է բոլորից։
«Պարոն Քոչարյանին մեղադրանք է առաջադրվել գոյություն չունեցող հոդվածով։ Ի՞նչ է անելու դատարանը, եթե ծանուցում ստանա գոյություն չունեցող հոդվածով մեղադրանքի մասին։ «Ես պետք է մերժեմ քննարկումը»,- հիշեցրել է փաստաբանը՝ ավելացնելով, որ մեղադրանքի որակավորումը փոխելն այս դեպքում նույնպես տեղին չէ։
Պաշտպանության նախկին նախարար, այժմ ԱԺ պատգամավոր Սեյրան Օհանյանի փաստաբան Կարեն Մեժլումյանը միացել է գործընկերների բողոքի ակցիային։ Դատավորն արձագանքել է՝ թեեւ հոդվածը հակասահմանադրական է ճանաչվել եւ գոյություն չունի, սակայն մեղադրյալի կարգավիճակը մնում է։ Փաստաբանը փորձել է պարզել, թե ինչ հոդվածով է այս կարգավիճակը շնորհվել։ Դատավորի պատասխանից պարզ է դարձել, որ խոսքը հակասահմանադրական ճանաչված հոդվածի մասին է։
Նախկին փոխվարչապետ, այժմ ԱԺ պատգամավոր Արմեն Գեւորգյանը պարզաբանել է, որ պարզվում է, որ իր եւ մյուս «մեղադրյալների» նկատմամբ ապօրինի քրեական հետապնդում է իրականացվում։
Արամ Վարդեւանյանը հիշեցրել է, որ առաջին դատական նիստում այս հարցը քննարկվել է, իսկ դատավորն ինքը չի պնդել «մեղադրյալի» կարգավիճակը։ Երկրորդ նախագահն առաջարկել է լսել հանդիպման ձայնագրությունը՝ օգտագործելով ռուսերեն բառ։ Ամեն դեպքում, դատավորը նախազգուշացում է արել նախկին նախագահին՝ ինչ-որ մեկի համար իբր վիրավորական բառ օգտագործելու համար։ Վարդեւանյանը բողոքել է դատարանի գործողությունների դեմ։
Գեւորգյանի պաշտպան Լուսինե Սահակյանն առաջարկել է դատարանին, եթե նա վիրավորված է, ինքնաբացարկ անի, իսկ եթե վիրավորված չէ, դադարեցնի կողմերին նախազգուշացումներ անելը։
Դատավորն ասել է, որ Արմեն Գեւորգյանից բացակայելու մասին ծանուցում է ստացվել։ Ակնհայտորեն տրամադրություն չունեցող դատավորն ուղիղ 10 րոպե քննադատել է Գեւորգյանին դատարանին դիմելու ոճի համար, մասնավորապես, դատավորին դուր չի եկել «շարժման սահմանափակում» ձեւակերպումը, չնայած որ, ըստ դատավորի, Գեւորգյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու մասին։
Վերջում դատավորը սպառնացել է, որ եթե ձեւակերպումները չփոխվեն, ընդհանրապես չի դիտարկի։ Փաստաբան Լուսինե Սահակյանը ստիպված է եղել հիշեցնել, որ նոր Քրեական օրենսգրքում նման խափանման միջոց չկա։ Այնուհետեւ փաստաբանը ստիպված էր բացատրել միջնորդության այլ ձեւակերպումներ, այդ թվում, որ սահմանափակումներն անօրինական են, Գեւորգյանը տեղեկացնում է դատարանին եւ ոչ թե թույլտվություն է խնդրում։
Դատարանը պատասխանել էց Լուսինե Սահակյանին ուղղված հերթական՝ երրորդ զգուշացումով։ Փաստաբանը նշել է, որ դատավորն ընդգծված սուբյեկտիվ վերաբերմունք ունի գործընթացի որոշ մասնակիցների նկատմամբ։ Դատավորը հիշեցրել է վիճարկման իրավունքը։ Փաստաբանը հակադարձել է՝ հիշեցնելով իշխող կուսակցության հետ դատավորի քաղաքական կապերի մասին եւ նշել, որ նման պայմաններում ինքնաբացարկն անհեռանկար զբաղմունք է։ Արմեն Գեւորգյանը նշել է, որ վերջին միջնորդությունը բոլոր նախորդներից տարբերվում է միայն ամսաթվով։ Նա հայտնել է նաեւ, որ ԵԽԽՎ հատուկ զեկուցողը մայիսին կայցելի Հայաստան եւ տեղում կծանոթանա իրավիճակին։ Ինքը՝ Գեւորգյանը, լինելով ԵԽԽՎ-ում Հայաստանի Հանրապետության ներկայացուցիչ, չպետք է փնտրի դատարանի համաձայնությունը, հիշեցրել է պատգամավորը։ Փաստաբանն ավելացրել է, որ հենց «դատարանի համաձայնություն» ձեւակերպումն արդեն պատգամավորական անձեռնմխելիության խախտում է։
Վերջ տալով փոխադարձ պահանջներին՝ դատարանը լսեց փաստաբան Կարեն Մեժլումյանին, ով բացահայտեց գործով իր պաշտպանյալի վերաբերյալ բազմաթիվ ոչ ճիշտ տեղեկություններ՝ սխալ հասցեից մինչև պատգամավորի չճշտված կարգավիճակ։ Հետո դատարանի մասնակիցները սկսեցին միաժամանակ խոսել, ինչից անհնար էր հասկանալ, թե ով ինչ է ասում։ Արդյունքում Արամ Օրբելյանը ժպիտի համար նկատողություն ստացավ, որը դատավորը համարեց անհարգալից վերաբերմունք։ Դեմքի արտահայտությունների թեման ընդհանրապես և ժպիտի թեման՝ մասնավորապես, քննարկվեց ևս տասը րոպե։ Նիստի ավարտին նրանք այլեւս չէին փորձում զսպել իրենց ժպիտը։ Իրավիճակը փորձեց պարզաբանել Սեյրան Օհանյանը՝ նշելով, ժպիտը պայմանավորված էր նրանով, որ դատախազները, կարծես, չգիտեին, որ ես պատգամավոր եմ։
Հենց ժպիտի հետ կապված կրքերը հանդարտվեցին, և դատարանը վերադարձավ Մեժլումյանի միջնորդությանը, դատավորը հարկ համարեց դիտողություն անել փաստաբան Սահակյանին՝ ձեռքն ու գլուխը շարժելու համար։ Հաջորդ դիտողությունը Ռոբերտ Քոչարյանին էր՝ ձեռքի շարժումի համար։ «Մի շարժվիր, մի՛ շնչիր, մի՛ ծիծաղիր, մի՛ ժպտա։ Ես բարդույթների հետ կապված լուրջ խնդիր եմ տեսնում»,- նշեց նախկին նախագահը։
Չնայած դատարանն անընդհատ շեղվում էր, պարզվեց, որ փաստաբանի միջնորդությունը վերաբերում էր Սեյրան Օհանյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հանգամանքին, և դատախազները ցանկանում էին ոչ թե վերաորակել, ինչպես իրենք են պնդում, այլ մեղադրական եզրակացություն և քրեական հետապնդում հարուցել։ Փաստաբանը հիշեցրեց նաեւ պատգամավորական անձեռնմխելիության մասին. «Պատգամավորներ Սեյրան Օհանյանի և Արմեն Գևորգյանի նկատմամբ ոտնձգությունը ոտնձգություն է Ազգային ժողովի ինստիտուտի վրա»,- նկատեց փաստաբանը։ Այսպիսով, «մեղադրյալ» բառի օգտագործումն անընդունելի է, և մեղադրանք առաջադրելու համար անհրաժեշտ է խորհրդարանի համաձայնությունը։ «Սա քաղաքական երանգ ունի. Ես չգիտեմ, թե որքանով եք դուք զբաղվում դրանով, ենթադրում եմ, որ ներգրավված եք՝ հաշվի առնելով ձեր կապերը իշխող ուժի հետ։ Այս դատավարությունը չի համապատասխանում իրողություններին, և մեր նկատմամբ իրականացվող գործողություններն անօրինական են»,- ընդգծեց Օհանյանը։
Դատավորը հարկ համարեց հայտարարել, որ իշխող ուժի հետ իր կապերի մասին պնդումներն անհիմն են, իսկ գործընթացի մասնակիցները թշնամաբար են տրամադրված։ «Մենք գիտենք, թե ով է թշնամին, և թշնամաբար չենք տրամադրված։ Նույնիսկ մարտի դաշտում ասում էինք՝ ոչ թե թշնամի, այլ հակառակորդ»,- հիշեց Օհանյանը՝ հավելելով, որ դատավորը պետք է օբյեկտիվ լինի։ Այնուհետև դատարանը կարճ ընդմիջում հայտարարեց։
Ընդմիջումից հետո ՀՀ երկրորդ նախագահի մասով նմանատիպ միջնորդություն ներկայացրեց փաստաբան Արամ Վարդեւանյանը։ Նա հիշեցրեց, որ առաջին ատյանի դատարանում քննվող գործով ամբաստանյալներն ազատ են արձակվել՝ Քրեական օրենսգրքի հոդվածը Սահմանադրությանը հակասող ճանաչելու պատճառով, և այժմ մեղադրանքի «վերաորակավորման» անվան տակ փորձ է արվում նոր մեղադրանք առաջադրել։ Փաստաբանն ընդգծեց, որ մեղադրանքի վերաորակավորման հարցի շահարկումն անընդունելի է, հակառակ դեպքում մեղադրող կողմը ցանկացած հարմար պահի իր հայեցողությամբ կարող է փոխել մեղադրանքը։
«Բայց վստահաբար կարող եմ ասել, որ այս գործով տուժող կա։ Սա քրեական դատավարության օրենսգիրք է»,- ասաց Վարդեւանյանը՝ հավելելով, որ իրավիճակը կրիտիկական է, դա օրենքի փլուզում է, սահմանադրական բաց։ Փաստաբանը նաև ընդգծեց, որ ի սկզբանե անընդունելի էր նախկին նախագահ Քոչարյանին գործառական անձեռնմխելիությունից ելնելով քրեական պատասխանատվության ենթարկելը, քանի որ նրա գործողությունները թելադրված էին զբաղեցրած պաշտոնով։
Անմիջականորեն խոսելով 2008 թվականի մարտի 1-ի դեպքերի մասին՝ Վարդեւանյանն ընդգծեց, որ դա ողբերգություն էր, բայց պետք է հիշել, որ խաղաղ ցուցարարները մոլոտովի կոկտեյլներով չեն շրջում, առաջին զոհերը ոստիկաններն են, իսկ վերջին տարիներին շատ հաճախ են կիրառվել հատուկ նշանակության ջոկատներ, քաղաքացիների մեջ միշտ էլ տուծողներ են եղել։ «Գործընթացն անօրինական է, և ես չեմ կարծում, որ դա հանգեցնում է մեղադրանքի վերադասակարգմանը։ «Այս փուլը բաց է թողնվել»,- նկատեց փաստաբանը՝ հավելելով, որ իրականում մարդկանց մահվան հետ կապված պահանջներ չկան, իսկ ներկայացված միջնորդությունը (մեղադրանքը) չի համապատասխանում օրենքի պահանջներին։
