News
Լրահոս
News
Չորեքշաբթի
Դեկտեմբեր 07
USD
395.53
EUR
393.43
RUB
6.42
Տեսնել լրահոսը

Քառորդ դար առաջ Հայաստանում հայտնվեցին  առաջին սեփականաշնորհման վկայականները՝  «վաուչերները»: Գաղափարը լավ նպատակ էր հետապնդում` յուրաքանչյուր քաղաքացուն պետական սեփականությունում իր բաժինը տրամադրել, որից կարելի է ընտանեկան բյուջեի համար լրացուցիչ եկամուտ ստանալ ` դիվիդենդներ:

Ճիշտ է, օբյեկտների սեփականաշնորհման համար ընտրվել էր շատ անբարենպաստ ժամանակ: Երկրում համընդհանուր գործազրկություն էր, երկրի բնակչության մեծամասնության եկամուտը գրեթե զրոյի էր հասել: Կորցնելով պայծառ ապագայի հանդեպ հավատը՝ շատերը վաճառեցին իրենց վաուչերները, որպեսզի գոնե մեկ շաբաթով կարողանային բարելավել ընտանեկան բյուջեն:

Բնականաբար, նախաձեռնող քաղաքացիներ գտնվեցին, որոնք օգտվեցին «օտար» վաուչերները ձեռք բերելու յուրահատուկ հնարավորությունից: Բնականաբար ոչ հավաքելու համար, այլ որպես անձնական սեփականության խոստումնալից օբյեկտներ ձեռք բերելու նպատակով: Այսպիսով, «սեփականաշնորհումն» այնպիսի ավարտ ունեցավ, ինչպես եւ նման պայմաններում սպասելի էր:

Բայց սկզբում սեփականաշնորհման «հայրերը» ապագա բաժնետերերին բառացի ոսկե սարեր էին խոստանում: Նրանց հավատալով՝ քաղաքացիների մի մասը իրենց վաուչերներով մեկ-երկու բաժնետոմսեր ձեռք բերեցին (երբեմն՝ միանգամից մի քանի ընկերությունների), եւ մինչեւ հիմա դրանք պահպանել են: Բացի այդ, հարյուրավոր պետական ձեռնարկություններ հիմնական հիմնադրամների արժեքի 20 տոկոսը անհատույց բաշխվել էր աշխատակազմերի միջեւ: Այսպես ասած «ժողովրդական կապիտալիզմ» էր ներդրվում, որն, ի դեպ, շուտով ձախողվեց:

Ինչ-որ մեկն իր բաժնետոմսերը վաճառելու գայթակղությանը տրվեց (իսկ դրանք, որպես կանոն, գնում էին այդ ձեռնարկությունների նախկին ղեկավարները կամ այլ ձեռներեց անձինք), եւ դրանք պահպանեց ապագա դիվիդենդների հույսով: Խոսքը սովորական բաժնետերերի մասին է, որոնք չեն հավակնում օբյեկտի միանձնյա տիրապետմանը: Սակայն հետագայում նրանցից շատերի համար լուրջ խնդիր  առաջացավ:

«Սեփականաշնորհման» ընթացքում որեւէ ձեռնարկության բաժնետոմսերի (եւ երբեմն բոլոր բաժնետոմսերը) հիմնական փաթեթը կենտրոնացած էր մեկ անձի ձեռքում, որն էլ առաջ էր տանում իր անձնական առեւտրային շահերն   ՝ ի վնաս մյուս  բաժնետերերի:

Նրա կամքով, բաժնետիրական ընկերությունը (ԲԸ) մեկ փոխում էր  անունը, մեկ միաձուլվում էր մյուսի հետ եւ, ի վերջո, իրեն սնանկ էր հայտարարում եւ լուծարվում: Իսկ հետո նորից այլ անունով էր ձեւավորվում:

Ընդ որում այս բոլոր մետամորֆոզները իրականացվում էին առանց շարքային բաժնետերերի գիտության: Վերջիններս, փորձելով հասկանալ, թե ինչու չեն ստանում երկար սպասված դիվիդենդները, պատասխան էին ստանում, որ «իրենց» բաժնետիրական ընկերությունը վաղուց արդեն չկա, լուծարվել է: Համապատասխան փաստաթղթերը ներկայացնելու նրանց խնդրանքը ընկերության ներկայիս ղեկավարությունը խստորեն մերժում էր:

Այսպիսով, այստեղ կոպտորեն խախտվել են «Բաժնետիրական ընկերությունների մասին» ՀՀ օրենքի մի շարք հիմնական դրույթներ: Նախ, համաձայն դրա, բաժնետիրական ընկերության բարձրագույն մարմինը բաժնետերերի ժողովն է: Եվ կարեւոր որոշումներ կայացնելու համար (ներառյալ բաժնետիրական ընկերության վերակազմավորումը, միաձուլումը կամ լուծարումը), պարտադիր կարգով գումարվում են բաժնետերերի արտահերթ ժողովներ:

Երկրորդ, բաժնետիրական ընկերության լուծարման դեպքում, պարտատերերին պարտավորությունները մարելուց հետո, կազմակերպության մնացած գույքը պետք է բաշխվի բաժնետերերի միջեւ: Երրորդ, բաժնետերերն իրավունք ունեն ծանոթանալու բաժնետիրական ընկերության գործունեությանը եւ լուծարմանը վերաբերող բոլոր փաստաթղթերին: Սակայն, գործնականում, դրանցից ոչ մեկը չի արվել:
Ինչու՞ օրինազանցներն օրենքով չեն պատժվել: Որովհետեւ պետական մարմինները, որոնք պետք է վերահսկեն եւ կարգավորեն այդ խնդիրները, չեն կատարում իրենց գործառույթները:

Բացի բաժնետերերի իրավունքների խախտումից, կա նաեւ այս խնդրի մեկ այլ կողմ: Եթե երկրում արդեն օտարերկրյա ներդրումների ներգրավման նպատակ է դրվում, ուրեմն ներդրողները պետք է վստահ լինեն օրենքի գերակայության մեջ: Միեւնույն ժամանակ, նման անօրինակ պատմությունները կարող են նրանց մոտ լրիվ հակառակ կարծիք ստեղծել:
Իսկ ձախորդ բաժնետերերին մնում է միայն խորհուրդ տալ սեփական ուժերով արդարության հասնել, քանի որ համապատասխան պետական մարմինները չեն գործում: Ամենաճիշտ որոշումը այն կլինի, որ ստեղծվի բաժնետերերի իրավունքների պաշտպանության հասարակական կազմակերպություն: Հաշվի առնելով օրենքի վերոհիշյալ խախտումների ծավալը՝ նման կազմակերպությանը զանգվածային աջակցություն կտրամադրվի:


Սմբատ Գրիգորյան

!
Այս նյութը հասանելի է նաև   Русский
Տպել
Կարդացեք նաև
Ամբողջը
Հայաստանում իրավաբանական անձանցից անշարժ գույքի հարկը հարկավոր է հավաքել ըստ կիսամյակների. փոխնախարար
Նրա խոսքով՝ այսօրվա դրությամբ անհատներն ու բիզնեսը հիմնականում հարկեր են վճարում տարեվերջին․․․
Երևանի 2023թ. բյուջեի ու զարգացման ծրագրի նախագծերը կդրվեն ավագանու քննարկման
Երևանի քաղաքապետին կից քաղաքային համայնքի զարգացման հնգամյա ծրագրի և տարեկան բյուջեի կառավարման խորհրդի նիստում քաղաքապետի առաջին...
Հայաստանում ծայրահեղ աղքատությունը երկու անգամ ավելացել է․ փորձագետ
Աղքատների կեսը չի օգտվում սոցիալական ծրագրերից․․․
Դոլարն ու եվրոն էժանացել են
ԱՄՆ դոլարի փոխարժեքն այսօր՝ դեկտեմբերի 6-ին, կազմել է...
«Հո մարդիկ կրակը չե՞ն ընկել, որ իրենց տանը նկար ունեն». Տանը նկարների հավաքածու ունեցող Արսենյանը՝ Թունյանին
Գուրգեն Արսենյանի նկարների ընդհանուր արժեքը 533 մլն դրամ է...
Բնակչության եկամուտների մասին հայտարարագրերի ստուգման համար բանկային գաղտնիքի հասանելիություն կպահանջվի. ֆիննախ
Բանկային գաղտնիքի սահմանափակ հասանելիությունը միտում է դառնում...
Ամենաշատ