նախընտրելի դարձնելԻշխող թիմը հիանալի հասկանում է, որ քաղաքացիներն այլևս նրա նկատմամբ անգամ նվազագույն համակրանք չեն տածում, և առանց վարչական ռեսուրսի լայնածավալ կիրառման, բիզնեսի վրա ճնշումների և ուղիղ սպառնալիքների՝ առաջիկա ընտրություններում իր իշխանությունը վերարտադրելու որևէ շանս չունի։ Այս մասին մայիսի 29-ի մամուլի ասուլիսի ժամանակ հայտնել է «Ուժեղ Հայաստան» դաշինքից պատգամավորության թեկնածու, սահմանադրական իրավունքի մասնագետ Գոհար Մելոյանը։
Իրավաբանը մանրամասն անդրադարձել է հանրապետության բոլոր անկյուններից քաղաքացիների կողմից նախընտրական շտաբ ստացվող բազմաթիվ ահազանգերին և բողոքներին։ Մելոյանի առանձնահատուկ մտահոգությունն են առաջացնում ընտրողների ազատ կամարտահայտման նկատմամբ վերահսկողության կոպիտ փորձերը։ Նրա խոսքով՝ տարբեր գերատեսչություններից և մարզերից զանգվածային հաղորդումներ են ստացվում այն մասին, որ պետական հիմնարկների ղեկավարներն աշխատակիցներին ստիպում են քվեախցիկներում լուսանկարել կամ տեսանկարահանել քվեարկության ընթացքը։ Լայն տարածում գտած մյուս հանցավոր պրակտիկան քաղաքացիներից պահանջելն է ընտրատեղամասերից դուրս բերել «Ուժեղ Հայաստան» դաշինքի՝ երրորդ համարով ներկայացված քվեաթերթիկը որպես նյութեղեն ապացույց, որ իրենք չեն քվեարկել այս ընդդիմադիր ուժի օգտին։ Սահմանադրական իրավունքի մասնագետն ընդգծել է, որ նման գործողությունները կոպտագույն իրավախախտում են և անձի նկատմամբ ուղիղ ճնշում՝ կոչ անելով հայրենակիցներին չտրվել շանտաժին ու վախին։ Որպես արդյունավետ հակազդեցություն՝ Մելոյանը խորհուրդ է տվել նրանց, ովքեր ենթարկվում են խիստ ճնշման, սեփական անվտանգության համար լուսանկարել ղեկավարության պահանջած քվեաթերթիկը, սակայն հետո հանգիստ այն գցել խցիկում գտնվող փչացած ձևաթղթերի արկղը և ծրարի մեջ դնել այն ընտրությունը, որը հուշում է իրենց սիրտը։
Գոհար Մելոյանն առանձին ուշադրություն է դարձրել նաև ընտրացուցակների հետ կապված աղաղակող մանիպուլյացիաներին։ Իրավական վերլուծության և մշտադիտարկման ընթացքում դաշինքի փորձագետները ողջ երկրում հայտնաբերել են հազարավոր կասկածելի հասցեներ, որտեղ ձևականորեն գրանցված են հարյուրավոր օտար անձինք։ Ընդհանուր առմամբ արձանագրվել է 689 հասցե, որոնցից յուրաքանչյուրում հաշվառված է ավելի քան 100 ընտրող, իսկ օբյեկտներից մեկում «գրանցված» է ռեկորդային թվով՝ 303 մարդ։ Այս բոլոր փաստերով կուսակցությունն արդեն պաշտոնական հարցումներ է ուղարկել ներքին գործերի նախարարություն և Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով՝ պահանջելով անհապաղ պարզաբանումներ տրամադրել։
Նա քննադատել է նաև քվեարկությունից առաջ իշխանությունների ընդունած հապճեպ, հակասահմանադրական օրենսդրական փոփոխությունները։ Մասնավորապես, արտակարգ կարգով արգելվել է քաղաքական դաշինքների անվանումներում անձնական անունների օգտագործումը, ինչը միտված է եղել բացառապես «Ուժեղ Հայաստան» դաշինքի դեմ, որը սկզբնապես ընտրություններին մասնակցում էր Սամվել Կարապետյանի անվան հիշատակմամբ։ Մելոյանն այս քայլն անվանել է հավասարության սկզբունքի ուղիղ խախտում և նպատակաուղղված հարված կոնկրետ ընդդիմադիր ուժին, որի առաջնորդը մինչ օրս պահվում է տնային կալանքի տակ՝ զրկված ազատ տեղաշարժվելու և քարոզարշավին լիարժեք մասնակցելու իրավունքից։
Գոհար Մելոյանը նաև մանրամասն բացատրել է քաղաքացիներին քվեարկության գործընթացի տեխնիկական կանոնակարգը՝ ընտրությունների օրը կեղծիքների ռիսկերը նվազագույնի հասցնելու համար։ Նա հիշեցրել է, որ ընտրատեղամաս մտնելիս պարտադիր է անձը հաստատող փաստաթուղթ ունենալը։ Հատուկ տեխնիկական սարքերի միջոցով վերիֆիկացիա անցնելուց հետո, որոնք կարող են ազդանշան տալ կանաչ, դեղին կամ կարմիր գույնով, ընտրողը մոտենում է քվեաթերթիկների տրամադրման սեղանին։ Մելոյանը կոչ է արել քաղաքացիներին ուշադիր հետևել, որպեսզի իրենց տրվի բոլոր 19 քվեաթերթիկների ամբողջական փաթեթը, քանի որ նախորդ ընտրությունների ժամանակ արձանագրվել էին դեպքեր, երբ ընդդիմության ձևաթղթերը միտումնավոր չէին դրվում սեղաններին։ Բացի այդ, անհրաժեշտ է մանրակրկիտ ստուգել քվեաթերթիկները մեխանիկական վնասվածքների առկայության տեսանկյունից, քանի որ ցանկացած ավելորդ նշան կամ պատռվածք ձայների հաշվարկի ժամանակ կարող է իրավական հիմք դառնալ ձայնն անվավեր ճանաչելու համար։ Իրավաբանը շեշտադրել է առանցքային նորամուծությունը․ ծրարի մեջ պետք է դրվի մեկ ընտրված քվեաթերթիկ, իսկ մնացած 18 ձևաթղթերը պետք է նետվեն փակ խցիկի ներսում գտնվող հատուկ արկղի մեջ, որտեղ ընտրողը օրենքով պարտավոր է գտնվել բացարձակ մենակ։ Վերջնական փուլում՝ քվեատուփի մոտ, հանձնաժողովի անդամը պարտավոր է ծրարի վրա փակցնել հատուկ հոլոգրաֆիկ կնիք, առանց որի քվեաթերթիկը կվերածվի սովորական թղթի կտորի։ Եթե աշխատակցի մեղքով կնիքը չի փակցվել, քաղաքացին լիակատար իրավունք ունի պահանջելու չեղարկել ընթացակարգը, տրամադրել նոր ձևաթղթեր և կրկին քվեարկել։
Ընտրողների իրավունքների պաշտպանության համար «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցությունը գործարկել է մասնագիտացված եռալեզու տեղեկատվական «Քո ձայնը՝ քաղաքացիական ուղեցույց» պորտալը՝ համալրված խախտումների մասին հաղորդումները գաղտնի ուղարկելու պաշտպանված հետադարձ կապի ձևով, ինչպես նաև շուրջօրյա թեժ գիծ՝ 055 522 552 համարով։ Գոհար Մելոյանը նշել է, որ 2021 թվականին իր հասարակական կազմակերպության ընդամենը 35 դիտորդների ուժերով Երևանում հաջողվել է բացահայտել ավելի քան 100 լուրջ խախտում, այդ թվում՝ ձայների գողության փորձեր հաշվարկի ժամանակ։ Այս տարի վերահսկողության ծավալներն անհամեմատ մեծ են լինելու․ ընդդիմադիր դաշինքի ներկայացուցիչները ներկա են լինելու երկրի յուրաքանչյուր ընտրատեղամասում՝ երաշխավորելով, որ քվեախցիկներում թաքնված անօրինական տեսախցիկներ չեն լինի։ Քաղաքական գործիչը հայտնել է, որ վարչական ռեսուրսի կիրառման, վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կողմից ընդդիմախոսների հասցեին հնչող ագրեսիվ սպառնալիքների և անկախ պաշտոնյաների անօրինական ազատումների բոլոր փաստերն օպերատիվ կերպով փոխանցվում են միջազգային դիտորդներին և դիվանագիտական առաքելություններին, որոնք խիստ բացասաբար են արձագանքում երկրում ժողովրդավարության նահանջին։ Գոհար Մելոյանը եզրափակել է, որ հունիսի 7-ի ընտրությունները կդառնան սահմանադրական կարգի վերականգնման վճռորոշ պահը, և կոչ է արել քաղաքացիներին զանգվածաբար գալ ընտրատեղամասեր, որպեսզի վերականգնեն իրենց՝ որպես Հայաստանում իշխանության միակ օրինական աղբյուրի կարգավիճակը։
