Հայաստանի կառավարությունը հաստատել և գործարկել է բնակարանի վարձավճարի մասնակի փոխհատուցման նոր ծրագիր՝ Լեռնային Ղարաբաղից հարկադիր տեղահանված ընտանիքների որոշակի կատեգորիաների համար։ Այս մասին օգոստոսի 19-ին լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարել է Հայաստանի աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի տեղակալ Լուսինե Քոչարյանը։

Փոխնախարարի խոսքով՝ նախաձեռնությունը մշակվել է հենց բնակիչների դիմում-խնդրանքները հաշվի առնելով։ «Ծրագիրը մշակվել և հաստատվել է՝ հաշվի առնելով մեր հարկադիր տեղահանված հայրենակիցների խնդրանքները։ Կային ընտանիքներ, որոնք բաղկացած էին միայն հաշմանդամություն ունեցող անձանցից կամ միայն տարեց ամուսիններից, որոնց համար խնդիրը ոչ թե պարզապես վկայական ստանալու ցանկությունն էր, այլ հենց բնակարան գտնելը, առուվաճառքի շուրջ բանակցելը, փաստաթղթեր հավաքելը և այլն։ Հենց այս խոչընդոտն էր հիմնական պատճառը, թե ինչու նրանք նախընտրում էին վարձակալությունը կամ պետության կողմից անվճար տրամադրվող սոցիալական բնակարանը՝ որպես կացարանի ծառայություն։ Սա հաշվի առնելով՝ մենք մշակեցինք այս ծրագիրը և փոփոխություններ կատարեցինք մի շարք այլ որոշումներում, մասնավորապես՝ սոցիալական բնակարանի տրամադրման կարգում։ Այժմ մեր տեղահանված հայրենակիցները հանդիսանում են շահառու խումբ և կարող են օգտվել սոցիալական բնակարանի ծառայություններից»,- պարզաբանել է Քոչարյանը։

Փոխնախարարը մանրամասն ներկայացրել է, թե ով կարող է դառնալ ծրագրի մասնակից։ «Շահառուները փոքր կազմ ունեցող ընտանիքներն են՝ երկու կամ երեք անդամից բաղկացած, որոնք կազմված են հաշմանդամություն ունեցող անձանցից կամ 60 տարեկանից բարձր ընտանիքի անդամներից։ Եթե դա երկու հոգուց բաղկացած ընտանիք է, ապա ընդհանուր տարիքը պետք է կազմի 115 և ավելի տարի, իսկ եթե երեք հոգուց՝ 175 և ավելի տարի։ Պարտադիր պայման է Հայաստանի քաղաքացիության առկայությունը, ինչպես նաև սոցիալական բնակարանի ստացման հերթում նախնական գրանցումը։ Հերթում ընդգրկվելու դիմում ներկայացնելիս քաղաքացիները նաև լրացնում են բնակարանի գնման վկայականից հրաժարվելու ձևաթուղթ, որը ստորագրված է ընտանիքի բոլոր անդամների կողմից, որպեսզի ապագայում իրավական խնդիրներ չառաջանան։ Հերթում գրանցվելուց հետո նրանք կարող են սպասել առաջարկի կամ թվային հարթակի միջոցով դիմել երկարաժամկետ վարձակալության համար։ Համակարգը կստուգի սոցիալական բնակարանի հերթում գրանցված լինելու փաստը, և եթե ընտանիքը համապատասխանում է մյուս չափանիշներին, դիմումը կհաստատվի, իսկ փոխհատուցումը կփոխանցվի նշված բանկային հաշվին»,- հայտարարել է պաշտոնյան։

Խոսելով ֆինանսական աջակցության չափերի և ժամկետների մասին՝ Լուսինե Քոչարյանը նշել է, որ օգնությունը կտրամադրվի 120 ամիս, այսինքն՝ 10 տարի, և գումարը կկազմի ամսական 40000 դրամ՝ ընտանիքի յուրաքանչյուր անդամի համար։ «Մենք նշել ենք, որ սա մասնակի փոխհատուցում է, որպեսզի քաղաքացիների համար աշխարհագրական սահմանափակումներ չլինեն։ Եթե նրանք ցանկանում են ապրել Երևանում, որտեղ վարձավճարն ավելի բարձր է, մենք կփակենք միայն մի փոքր մասը, սակայն մարզերում կլինեն բնակավայրեր, որտեղ այս գումարը ամբողջությամբ կփակի վարձակալությունը։ Մենք շուկայի ուսումնասիրություն ենք անցկացրել մինչև գումարի հաստատումը, ինչպես նաև քաղաքացիների հետ անձնական հանդիպումների և ընդունելությունների փորձից գիտենք, որ նման ընտանիքներն արդեն բնակվում են մարզերում։ Միևնույն ժամանակ մեզ մոտ ավելի շատ կա իրազեկման խնդիր․ քաղաքացիների մի մասը պարզապես չգիտի այս ծառայությունից օգտվելու հնարավորության մասին»,- ընդգծել է Քոչարյանը։

Պատասխանելով այն հարցին, թե արդյոք կարելի՞ է օգտվել փոխհատուցումից ժամանակավորապես՝ մինչև բնակարանի վկայական ստանալը, փոխնախարարը բացառել է այդ հնարավորությունը։ «Եթե քաղաքացին նախատեսում է դիմել վկայականի համար, ապա չի կարող դիմել այս ծրագրին, քանի որ պարտադիր նշում է, որ ամբողջությամբ հրաժարվում է վկայականից և ընդհանուր առմամբ այս տեսակի ծառայությունից։ Ինչ վերաբերում է սոցիալական բնակարանի հերթին, ապա ծրագրին մասնակցելու դեպքում մարդը դուրս է գալիս դրանից։ Սովորական կարգով 65 տարեկանից բարձր տարեց քաղաքացիներին սոցիալական բնակարանը տրամադրվում է անժամկետ, իսկ այս դեպքում մարդը հրաժարվում է հերթից և ստանում է վարձակալության երկարաժամկետ փոխհատուցում։ Եթե ինչ-որ պատճառներով քաղաքացին որոշի դադարեցնել մասնակցությունը ծրագրին, նա կարող է դա անել ցանկացած պահի, սակայն այլևս չի կարող վերադառնալ վկայականների ծրագրին կամ սոցիալական բնակարանին»,- պարզաբանել է նախարարի տեղակալը։

Լուսինե Քոչարյանը նաև պատմել է դիմումների ներկայացման կարգի և վարձակալության ձևակերպման պահանջների մասին։ «Սկզբում քաղաքացիները պետք է դիմեն Միասնական սոցիալական ծառայություն, գրանցվեն սոցիալական բնակարանի հերթում և ստորագրեն վկայականից հրաժարվելու ձևաթուղթը։ Այնուհետև թվային հարթակի միջոցով՝ housing.servicing.am, ներկայացվում է դիմումը։ Այն հաստատվելուց հետո մենք երկու աշխատանքային օրվա ընթացքում ստանում ենք Պետական եկամուտների կոմիտեից հաստատում այն մասին, որ վարձակալի և վարձատուի տվյալները գրանցված են։ Փոխհատուցումը սկսում է հաշվարկվել այդ պահից։ Հաճախ հարցնում են, թե ինչու է պարտադիր պաշտոնական պայմանագիրը, այլ ոչ թե ոչ պաշտոնական համաձայնությունը։ Մենք չենք կարող ֆինանսավորել ծրագիր, որտեղ ձևական հարաբերություններ չկան։ Սա անհրաժեշտ է ոչ միայն հարկերի վճարման, այլև ինչպես վարձակալի, այնպես էլ վարձատուի իրավունքների պաշտպանության համար․ բոլոր իրավունքներն ու պարտականությունները պետք է հստակ ամրագրված լինեն ՊԵԿ-ում գրանցված պայմանագրում»,- եզրափակել է նախարարի տեղակալը։