Պետությունը պետք է հաշվի առնի հանրային շահերը հանքարդյունաբերական նախագծերի լիցենզավորման ժամանակ, իսկ ներդրողները պետք է ապահովեն ներդրումների պաշտպանության հստակ երաշխիքներ։ Բացի այդ, ընդերքի օգտագործման թույլտվություն ստանալը չպետք է ընկերությանը մենակ թողնի նախագծերի իրականացման ընթացքում առաջացող իրավական և տեխնիկական խոչընդոտների դեմ։ Այս մասին հայտնել է «Lydian Armenia» ընկերության իրավախորհրդատու Արմեն Մելքումյանը՝ ելույթ ունենալով Mining Armenia Forum 2026-ում։

Մելքումյանը նշել է, որ լիցենզավորման գործընթացը բազմաբաղադրիչ ընթացակարգ է, որը բաղկացած է մի շարք փոխկապակցված գործողություններից և ունի ինչպես դրական, այնպես էլ բացասական կողմեր։ Առավելությունների թվում նա առանձնացրել է «մեկ պատուհանի» սկզբունքը, որը ներդրողին հնարավորություն է տալիս անհրաժեշտ փաստաթղթերը ներկայացնել մեկ նախարարություն և ընթացակարգի շրջանակում փոխգործակցել դրա հետ։ Մեկ այլ կարևոր դրական հանգամանք իրավախորհրդատուն համարել է տեղական համայնքների անմիջական մասնակցությունը լիցենզավորման գործընթացին։

Նրա խոսքով՝ Հայաստանը Օրհուսի կոնվենցիայի մասնակից է և ստանձնել է պարտավորություններ՝ ապահովելու համայնքների հնարավորությունը անմիջականորեն մասնակցելու համապատասխան գործընթացներին։ Այդպիսի մասնակցության մեխանիզմներից մեկը հանրային լսումներն են, որոնք անցկացվում են լիցենզավորման ընթացակարգի շրջանակում։ Միևնույն ժամանակ, հիմնվելով իր՝ որպես գործնական իրավաբանի փորձի վրա, Մելքումյանը մատնանշել է այն խնդիրները, որոնք ծագում են այս ընթացակարգի իրականացման ընթացքում։ Մասնավորապես, նա կարծում է, որ որոշ դեպքերում համայնքների դերը որոշումների կայացման գործընթացում չափազանց մեծ է լինում։

«Մենք դեմ չենք, որ հարևան համայնքները մասնակցեն որոշումների կայացմանը։ Սա, անշուշտ, շատ կարևոր է։ Բայց կան նաև նախագծեր, որոնց իրականացումը մեծ նշանակություն ունի պետության համար և ներկայացնում է հանրային շահ։ Այդ դեպքում պետությունը պետք է որոշում ընդունի՝ ելնելով պետական շահերից, նույնիսկ համայնքի կողմից բացասական եզրակացության առկայության դեպքում», — նշել է Մելքումյանը։

Մեկ այլ խնդիր Մելքումյանը համարել է այն իրավական և տեխնիկական խոչընդոտները, որոնց ներդրողները բախվում են արդեն ընդերքի օգտագործման թույլտվություն ստանալուց հետո։ Նրա խոսքով՝ նման իրավիճակների բախվել են ներդրումային ընկերությունների ներկայացուցիչներ, որոնցից մի քանիսը ներկա էին քննարկմանը։ Մելքումյանն առաջարկել է պատկերացնել մի իրավիճակ, երբ ընկերությունը ստանում է ընդերքի օգտագործման թույլտվություն և սկսում է նախագծի իրականացման համար անհրաժեշտ գործողությունները, սակայն հետո պարզում է, որ համապատասխան տարածքը ծանրաբեռնված է երրորդ անձանց իրավունքներով։

Մասնավորապես, այդ տարածքում կարող են գտնվել մասնավոր սեփականատերերին պատկանող հողամասեր, ինչպես նաև վարձակալության տրված տարածքներ։ Արդյունքում՝ ներդրողը, չնայած արդեն ստացած թույլտվությանը, բախվում է լրացուցիչ իրավական և կազմակերպչական հարցեր լուծելու անհրաժեշտության, առանց որոնց կարգավորման նախագծի իրականացումը դժվարանում է։ Ինչպես ընդգծել է իրավախորհրդատուն, նման դեպքերում պետությունը փաստացի ընկերությանը միայնակ է թողնում առաջացած խնդիրների դիմաց։

Ներդրողը ստիպված է լինում ինքնուրույն բանակցություններ վարել համայնքների ներկայացուցիչների և մասնավոր հողատերերի հետ՝ անհրաժեշտ հողամասերի օգտագործման շուրջ համաձայնության գալու և օգտակար հանածոների արդյունահանման նախագիծն իրականացնելու հնարավորություն ստանալու համար։ Այսպիսով, Մելքումյանի խոսքով, ընդերքի օգտագործման թույլտվություն ստանալը չի բացառում հետագա իրավական և տեխնիկական խոչընդոտների առաջացումը, որոնք ընկերությունը ստիպված է հաղթահարել ինքնուրույն։