ՆախընտրելիՀայերի ցեղասպանության մասին պատմող ֆրանսիական «Imprescriptible» կայքը հրապարակել է 1895թ. ֆրանսիական դիվանագիտական հեռագրեր, որոնցում խոսվում է Դիրաբեքիրում հայերի ջարդերի մասին:
NEWS.am-ը ներկայացնում է այդ փաստաթղթերի թարգամանությունը.
«Պրն Մերիե, Դիարբեքիրում Ֆրանսիայի փոխհյուպատոս
Պրն Պ. Կամբոնին` Կոստանդնուպոլսում Ֆրանսիայի Հանրապետության դեսպանին
Դիարբեքիր, 1895թ. հոկտեմբերի 31, 09:00
Մահմեդականները սուլթանին հեռագիր են ուղարկել` որպես բողոքի նշան բարեփոխումների, պատճենն էլ տրվել է վալիին, եւ ասում են, թե որոշել են, որ եթե պատասխանը բացասական լինի, անհապաղ, այսինքն` վաղը, կիրականացնեն իրենց վրեժի ծրագիրը: Քրիստոնյաները սարսափած են, նրանք երեկ շուկան ավելի վաղ են փակել, եւ այսօր վախենում են բացել այն: Նրանք համոզված են, որ կառավարության կողմից միայն ակտիվ եւ արագ գործողությունները կարող են փրկել իրենց:
Չնայած այս ամենին` վալին ինձ երեկ հավաստիացրեց, որ ոչ մի մտավախություն չունի մահեմդականների կողմից, եւ եթե քրիստոնյաները հանգիստ մնան, նա կարող է երաշխավորել ողջ վիլայեթում կարգուկանոնը: Իրավիճակը չափազանց լուրջ է:
ՄԵՐԻԵ
Պրն Մերիե, Դիարբեքիրում Ֆրանսիայի փոխհյուպատոս
Պրն Պ. Կամբոնին` Կոստանդնուպոլսում Ֆրանսիայի Հանարապետության դեսպանին
Դիարբեքիր, 1895թ. նոյեմբերի 2
04:30, ստացված է` 08:30
Քաղաքն արյան ու կրակի մեջ է
ՄԵՐԻԵ
Պրն Պ. Կամբոն, Կոստանդնուպոլսում Ֆրանսիայի Հանրապետության դեսպանը
Պրն Մերիեին` Դիարբեքիրում Ֆրանսիայի փոխհյուպատոսին
Պերա, 1895թ. նոեյմեբերի 2,09:15
Պահպանվո՞ւմ է վալիի կողմից հյուպատոսության եւ կաթոլիկ հաստատությունների անվտանգությունը: Եթե այդպես չէ` պահանջեք: Բոլորի համար սառնասրտորեն գործելու օրիանկ եղեք:
Ձեր նախորդ հեռագրերի հիման վրա Մեծ վեզիրը խոստացել է միջոցառումներ ձեռնարկել կարգուկանոնի հաստատման առումով: Զորքերի գալուն սպասելով սահմանափակվեք մեր հաստատությունների, հպատակների եւ մեր պաշտպանության ներքո գտնվող անձանց անվատանգության ապահովմամբ:
Ինձ շտապ հաղորդեք, որետղից է եղել առաջին սադրանքը:
Միայն հայե՞րն են վտանգի տակ:
Պ. ԿԱՄԲՈՆ
Պրն Պ. Կամբոն, Կոստանդնուպոլսում Ֆրանսիայի Հանարապետության դեսպանը
Պրն Մերիեին` Դիարբեքիրում Ֆրանսիայի փոխհյուպատոսին
Պերա, 1895, նոեյմեբերի 2, 12:00
Մեծ վեզիրը պնդում է, որ հակամարտությունը ծագել է հայերի կողմից մզկիթ ներխուժելու պատճառով: Ճի՞շտ է դա:
Մեծ վեզիրը վալիին հրամայել է ապահովել ձեր եւ Կապուցիների պաշտպանությունը:
Պ. ԿԱՄԲՈՆ
Պրն Մերիե, Դիարբեքիրում Ֆրանսիայի փոխհյուպատոս
Պրն Պ. Կամբոնին` Կոստանդնուպոլսում Ֆրանսիայի Հանրապետության դեսպանին
Դիարբեքիր, 1895թ. նոյմբերի 2
Մի քանի օրվա ընթացքում մահմեդականները նախապատրաստել էին այս կոտորածը, նրանք այն իրականացրել են կամավոր եւ առանց սադրանքի: Հայերի մզկիթ ներխուժումը մտացածին է: Կոտորածը շարունելվել է ողջ օրվա ընթացքում եւ չի թվում թե շուտ կավարտվի:
ՄԵՐԻԵ
Պրն Պ. Կամբոն, Կոստանդնուպոլսում Ֆրանսիայի Հանարապետության դեսպանը
Պրն Մերիեին` Դիարբեքիրում Ֆրանսիայի փոխհյուպատոսին
Պերա, 1985թ. նոյեմբերի 2, 21:00
Ձեր հեռագիրը ես կփոխանցեմ ՄԵծ վեզիրեին: Հենց կարողանաք` այցելեք Հայրերին` նրանց հանգստացնելու համար: Շարունակեք ինձ տեղեկացնել:
Պ. ԿԱՄԲՈՆ
Պրն Մերիե, Դիարբեքիրում Ֆրանսիայի փոխհյուպատոս
Պրն Պ. Կամբոնին` Կոստանդնուպոլսում Ֆրանսիայի Հանարապետության դեսպանին
Դիրաբեքիր, 1895թ. , նոյեմբերի 3,15:40, ստացվել է 23:00-ին
Ես տնից տեսնում են մեծ թվով զինվորների, քրդերի, ովքեր կրակում են քրիստոնյաների վրա:
ՄԵՐԻԵ
Պրն Պ. Կամբոն, Կոստանդնուպխոլսում Ֆրանսիայի Հանարապետության դեսպանը
Պրն Մերիեին` Դիարբեքիրում Ֆրանսիայի փոխհյուպատոսին
Պերա, 1985թ. նոյեմբերի 4, 02:00
Դուք կարող եք ձեր վալիին ասել, որ նա գլխով է պատասխանբատու Ձեզ համար: Ես այդ մասին հայտարարել եմ Մեծ վեզիրեին:
Պ. ԿԱՄԲՈՆ
Պրն Պ. Կամբոնը Կոստանդնուպոլսում Ֆրանսիայի Հանարապետության դեսպանը
Պրն Մերիեին` Դիարբեքիրում Ֆրանսիայի փոխհյուպատոսին
Պերա, 1985թ. նոյեմբերի 4, 10:00
Ձեր վերջին հեռագրերի հիման վրա Մեծ վեզիրն ինձ այսօր գիշեր ասաց, որ վալիին կարգադրվել է, որ ձեր եւ հոգեւորականների անվտանգությանը ոչինչ չսպառնա: Ես ուրախ եմ իմանալ, որ տվյալ պահին դուք վտանգից դուրս եք:
Պ. ԿԱՄԲՈՆ
