նախընտրելի դարձնելԵս չեմ բացառում, որ Ռուսաստանի նահանջը Հարավային Կովկասի տարածաշրջանից տեսականորեն կարող է տեղի ունենալ։ Սա աղետալի իրավիճակ է։ Այս մասին NEWS.am-ի «Ուժի գործոն» հաղորդման ժամանակ հայտարարեց պատմական գիտությունների դոկտոր, Մոսկվայի Մ.Վ. Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի դոցենտ Ֆյոդոր Գայդան: Նրա խոսքով՝ ռուսական շահերի տեսանկյունից Ռուսաստանի ռազմական ներկայությունն Աբխազիայում եւ Հարավային Օսիայում այն է, ինչով Ռուսաստանը կարող է սահմանափակվել: Նա դա շատ տհաճ հեռանկար է անվանել, այդ թվում Ռուսաստանի համար, քանի որ այն կկորցնի միջնորդի եւ խաղաղապահի դերը, այն դերը, որը խաղացել է տարածաշրջանում վերջին ավելի քան 200 տարիների ընթացքում։ «Ռուսաստանը, ինչպես ցանկացած այլ երկիր, առաջին հերթին պետք է ապահովի սեփական շահերը։ Բայց, միեւնույն ժամանակ, նա ցանկանում է տարածաշրջանում ունենալ միջնորդական գործառույթ, բայց դրա համար անհրաժեշտ է, որ երկխոսության տարբեր կողմերը դիմեն Ռուսաստանին։ Պետք է հասկանալ, թե ինչ շահեր ունեն Ադրբեջանը, Հայաստանը, Թուրքիան եւ Իրանը։
«Այդ շահերը մենք պարտավոր ենք համաձայնեցնել, այլապես մենախոսություն կառաջանա։ Տարածաշրջանում մի քանի մենախոսություն կառուցելը հղի է աղետով»,-նշեց Գայդան։ Նա հավելեց, որ Ռուսաստանի ներգրավումը տարածաշրջանում տեղի է ունեցել հավատակիցներին օգնելու անհրաժեշտության տեսքով, իսկ հետո հսկայական լոգիստիկ խնդիրներ են առաջացել, Ռուսաստանն իր այդ քաղաքականությունն իրականացրել է չցանկանալով։ «Այսինքն՝ իրականում կարելի էր պարզապես մեկուսանալ տարածաշրջանից։ Բայց, այնուամենայնիվ, Ռուսաստանը մտավ Անդրկովկաս։ Սակայն ռուսական շահերն ընդհանրապես կարող են լինել կովկասյան լեռնաշղթայից դուրս գալը։ Ռուսաստանը բազաներ ունի Աբխազիայում եւ Հարավային Օսիայում, եւ նա կարող էր հեռանալ եւ ամրապնդվել այդ երկու բազաներում, հնարավորություն տալ Անդրկովկասում մնացած ուժերին քաղաքականություն վարել։ Բայց դա այն դեպքում, երբ Ռուսաստանը չի աջակցի Ռուսաստանի շահերին։ Կարելի է պատկերացնել մի իրավիճակ, երբ Ռուսաստանը հեռանում է Անդրկովկասից եւ մնում Աբխազիայում եւ Հարավային Օսիայում, այդ իմաստով նա երաշխավորում է իր անվտանգությունն ու շահերը, բայց միեւնույն ժամանակ ընդունում է, որ դադարում է մեծ խաղացող լինել տարածաշրջանում։ Ոչ ոք դա չի ուզում: Հարավային Կովկասից Ռուսաստանի հեռացումը կնշանակի, որ այստեղ կարող են լինել ամենատարբեր աղետալի իրադարձություններ»,-նշեց պատմաբանը։
Նրա գնահատմամբ՝ ամեն ինչ կախված է նրանից, թե ինչպես են իրենց դրսեւորում Անդրկովկասում տարբեր ուժերը։
«Անիմաստ է բարձրացնել այն հարցը, որ եթե Ռուսաստանը հեռանա, նա կխաթարի սեփական անվտանգությունը։ Խոսքն այն մասին է, թե այս տարածաշրջանում ում է պետք ռուսական ներկայությունը։ Եթե սկսում եք խաղալ ինչ-որ մեծ խաղեր, եթե սկսում եք փոխել ինչ-որ գլոբալ գործընկերների, դա աղետի ճանապարհ է: Եթե տեսականորեն Հայաստանը գլոբալ գործընկերոջը փոխի Ամերիկայով, ապա պետք է հասկանալ, որ ամերիկացիները ոչինչ չեն ապահովում։ Ամերիկյան հետաքրքրությունն այն է, որ Եվրասիայում ամեն ինչ բորբոքվի»,-ասաց Գայդան։ Նա պարզաբանեց, որ այդ հետաքրքրությունը տարածաշրջանում Իրանի համար խնդիրներ ստեղծելն է, քանի որ նա այդ առումով առավել խոցելի է: Այդ տերությունը Հարավային Կովկասի իրավիճակից շատ լուրջ է կախված, շատ ավելի լուրջ, քան Ռուսաստանը։ «Դրա համար էլ ամերիկացիները շահագրգռված են, որ այստեղ երկարատեւ արյունահեղություն լինի։ Դրանում ոչ ոք շահագրգռված չէ, նույնիսկ Թուրքիան։ Բայց ամերիկացիները կարող են փորձել խաղալ Թուրքիայի հետ, սակարկություններ սկսել։ ԱՄՆ-ն կարող է ասել՝ մեր շահն այն է, որ այստեղ հակամարտություն լինի, Իսկ ձերը՝ այն, որ դուք այստեղ գերիշխեք կրկին հակամարտության միջոցով։ Այդ խաղին դիմակայելու են Իրանն ու Ռուսաստանը։ Այս տարածաշրջանում տարբեր սուբյեկտներ, այնուամենայնիվ, փորձել են ինչ-որ ընդհանուր եզրեր գտնել։ Եթե Հարավային Կովկասում ապրող ժողովուրդները շահագրգռված են, որ լինի խաղաղություն եւ փոխգործակցություն, ապա Ռուսաստանն այսպես թե այնպես իր ներկայությունը կունենա այստեղ»,-եզրափակեց պատմաբանը։
