նախընտրելի դարձնելԵթե Հայաստանի Սահմանադրական դատարանը փաստաթուղթը ստորագրելուց հետո որոշի, որ խաղաղության համաձայնագիրը հակասում է Սահմանադրությանը, ես արդեն հայտարարել եմ, որ մենք կնախաձեռնենք Սահմանադրության փոփոխությունները։ Այս մասին ԵԽԽՎ աշնանային նստաշրջանում սեպտեմբերի 30-ին հայտարարել է Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը՝ պատասխանելով իր ելույթից հետո տրված հարցերին։
«Եթե մեր Սահմանադրական դատարանը որոշի, որ համաձայնագիրը համապատասխանում է մեր Սահմանադրությանը, ապա մեր երկրի խորհրդարանի կողմից դրա վավերացման համար որևէ խոչընդոտ չկա, որից հետո այն կարող է բարձրագույն իրավական ուժ ստանալ։ Հետևաբար, խաղաղության համաձայնագրի համատեքստում սահմանադրական խնդիրներ չկան», - նշել է նա։
Փաշինյանը հայտարարել է, որ Հայաստանն իր հերթին ճանաչել է նոր Սահմանադրություն ընդունելու անհրաժեշտությունը դեռևս 2020 թվականի փետրվարին։
«Ի՞նչն է պատճառը և ինչո՞վ է բացատրվում այս անհրաժեշտությունը։ Հայաստանում հասարակական կարծիքն այնպիսին է, որ երկրի բնակչությունը, ըստ էության, երբեք չի քվեարկել Սահմանադրության օգտին։ Հեղափոխության արդյունքում վարչապետ դառնալով՝ ես շատ արագ հասկացա, որ ժողովուրդը վստահում է հեղափոխությանը, բայց հաճախ չի սիրում պետությունը։ Ինչո՞ւ է մեր ժողովուրդը որոշակի ալերգիկ ռեակցիաներ ունենում Հայաստանում հաստատված իրավական համակարգի նկատմամբ։ Իմ վերլուծությունը ցույց է տվել, որ Հայաստանում հաստատված իրավական համակարգը որևէ օրգանական կապ չունի ժողովրդի հետ, քանի որ ժողովուրդը չի հավատում, որ իրավական համակարգը հաստատվել է իր որոշումների արդյունքում։
Եվ այս ալերգիկ երևույթը հաղթահարելու միակ ճանապարհը ես տեսնում եմ նոր Սահմանադրության ընդունումը, որը օրգանական կապ կստեղծի ժողովրդի և պետությունում հաստատված իրավական կարգի միջև», - ասել է Փաշինյանը։
Նրա խոսքով՝ խաղաղության գործընթացին խոչընդոտներ չկան։
«Ընդհակառակը, նույնիսկ եթե ենթադրենք, որ Ադրբեջանի մտահոգությունները արդարացված են, դրանք լուծելու ամենաարագ ճանապարհը խաղաղության համաձայնագրի ստորագրումն ու վավերացումն է, քանի որ դա կստեղծի իրավաբանորեն պարտավորեցնող արգելք Հայաստանի և Ադրբեջանի կողմից միմյանց նկատմամբ տարածքային պահանջներ ներկայացնելու համար», - ասել է նա։
Փաշինյանը հիշեցրել է, որ ՀՀ Սահմանադրությունը նշում է, որ վավերացված միջազգային պայմանագրերն ավելի բարձր իրավական ուժ ունեն, քան ներպետական օրենսդրությունը և հետևաբար, երբ խաղաղության համաձայնագիրը ստորագրվում է ՀՀ օրենսդրությանը համապատասխան, ՀՀ իշխանությունները պետք է այն ներկայացնեն Սահմանադրական դատարան՝ Սահմանադրությանը համապատասխանությունը ստուգելու համար։
«Մենք հայտնել ենք մեր դիրքորոշումը և Սահմանադրությունը քննարկում ենք որպես մեր ներքին օրակարգի մաս։ Խաղաղության համաձայնագրի ստորագրման համատեքստում սահմանադրական փոփոխությունների անհրաժեշտություն չկա։ Ինչո՞ւ։ Մի քանի պատճառներով։
Ադրբեջանը պնդում է, որ Հայաստանի Սահմանադրությունը տարածքային պահանջներ է պարունակում Ադրբեջանի նկատմամբ, մինչդեռ 2024 թվականի սեպտեմբերին Հայաստանի Սահմանադրական դատարանը քննարկել է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանազատման հանձնաժողովների գործունեության կանոնակարգի հարցը և հայտարարել, որ Հայաստանի Սահմանադրությունը ոչ մի երկրի նկատմամբ տարածքային պահանջներ չունի։
2022 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Պրահայում մենք Ադրբեջանի նախագահի հետ պայմանավորվեցինք մեր հարաբերությունները կառուցել Ալմա-Աթայի հռչակագրի հիման վրա՝ ճանաչելով միմյանց տարածքային ամբողջականությունը, ինքնիշխանությունը և սահմանների անձեռնմխելիությունը։ Մեր Սահմանադրական դատարանը արձանագրել է, որ այդ պայմանավորվածությունը որևէ կերպ չի հակասում Հայաստանի Սահմանադրությանը։
Խաղաղության համաձայնագրի տեքստում նույնպես հղում կա այս հռչակագրին։
Խաղաղության համաձայնագիրը պարունակում է մեկ այլ դրույթ. կողմերից ոչ մեկը չի կարող իր ներքին օրենսդրությունը կիրառել խաղաղության համաձայնագրի պայմանների չկատարումը արդարացնելու համար։ «Այսինքն՝ չնայած այն ամրագրում է տարածքային ամբողջականության փոխադարձ ճանաչումը, այն նաև նշում է, որ ներքին օրենսդրությունը չի կարող ծառայել որպես այդ համաձայնագրերից շեղվելու արդարացում», - եզրափակել է Փաշինյանը։
