ՆախընտրելիՀունիսի 7-ին կայացած ընտրությունների արդյունքում Հայաստանը ստացավ գրեթե զրոյական քաղաքական ներուժով խորհրդարան, մինչդեռ քաղաքական միտքն ու բովանդակային քաղաքականությունը մնացին դրանից դուրս։ «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցության նախագահ Էդմոն Մարուքյանն իր հետընտրական ուղերձում կարծիք է հայտնել, որ նման պայմաններում երկրի առանցքային խնդիրների համար քաղաքական լուծումներ չեն գտնվի, իսկ համակարգն ավելի կխորանա կառավարման ավտորիտար մոդելի մեջ։
«Մեծ հաշվով, մեր ժողովուրդը քվեարկել է քաղաքական անապատի օգտին, որովհետև այն, ինչ տեղի ունեցավ, հենց քաղաքական անապատ է։ Ներկայիս խորհրդարանն ավելի վատն է լինելու, քան նախորդը։ Սա քաղաքական անապատ է՝ հետընթացի վերջին փուլը։ Եվ չկարծեք, թե սա ասում եմ այն պատճառով, որ մենք չենք անցել խորհրդարան, ամենևի՛ն։ Կարող էին անցնել քաղաքական միտք ունեցող այլ ուժեր, բայց ոչ ոք չի անցել։ Ու այս քաղաքական անապատում չեն լուծվելու Հայաստանի Հանրապետության առջև ծառացած խնդիրներն ու այն մարտահրավերները, որոնց բախվում ենք», - իր ուղերձում նշել է նա։
Մարուքյանն արձանագրել է նոր խորհրդարանի նախնական պատկերը. այնտեղ անցնում են Նիկոլ Փաշինյանի, Սամվել Կարապետյանի և Ռոբերտ Քոչարյանի գլխավորած ուժերը, մինչդեռ «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունն ու մի շարք այլ քաղաքական ուժեր, այդ թվում՝ «Լուսավոր Հայաստանը», չեն հաղթահարում անցողիկ շեմը։ Ըստ նրա՝ եթե խորհրդարան անցած ուժերը վերցնեն մանդատները, դրանով իսկ կլեգիտիմացնեն ընտրությունները, և այդ էջն արդեն փակված կլինի։
«Քաղաքական անապատ». Ընտրությունների գլխավոր ախտորոշումը
Մարուքյանի կարծիքով՝ ընտրությունների արդյունքում երկիրը սոսկ խորհրդարանի նոր կազմ չստացավ, այլ վերածվեց «քաղաքական անապատի»։ Եվ հիմա, ըստ նրա գնահատականի, իրավիճակն ավելի վատ է, քան նախորդ խորհրդարանի ժամանակ։
Նրա ձևակերպմամբ՝ խնդիրը միայն այն չէ, թե ովքեր են անցել խորհրդարան, այլ այն, որ՝ անկախ արդյունքներից, համակարգում չեն մնացել քաղաքական միտք գեներացնող և բովանդակային լուծումներ առաջարկող ուժեր։ Սա, ըստ նրա, նշանակում է քաղաքական դաշտի հետընթաց մինչև մի այնպիսի վիճակի, որտեղ բացակայում է գաղափարների լիարժեք մրցակցությունը։
Միևնույն ժամանակ, Մարուքյանի դիրքորոշման կարևոր տարրերից է այն փաստի ընդունումը, որ հասարակության զգալի մասը գիտակցաբար է աջակցել գործող իշխանությանը։ Իր ուղերձում նա խոսում է հարյուր հազարավոր ընտրողների մասին, ովքեր կատարել են իրենց ընտրությունը, և ընդգծում է այս իրողության հետ հաշվի նստելու անհրաժեշտությունը, նույնիսկ եթե այն չի համապատասխանում ընդդիմության սպասումներին։
Նա նաև նշել է, որ քաղաքացիների մի մասը քվեարկել է պրագմատիկ նկատառումներից ելնելով՝ այդ թվում այն համոզմամբ, որ իշխանությունն ամեն դեպքում պահպանվելու է, և ստեղծված պայմաններում նախընտրել են ուղղակիորեն սատարել նրան։
Այդուհանդերձ, Մարուքյանը բավականին խիստ է գնահատել ընդդիմադիր ուժերի գործողությունները։ Նրա կարծիքով՝ առանցքային սխալներից մեկը քաղաքական առաջարկի ու բովանդակային ծրագրի փոխարեն «վախի տրամաբանության» վրա խաղադրույք կատարելն էր։
Նա նաև ընդգծել է, որ ընդդիմադիր ուժերի միջև համակարգման բացակայությունն ու միասնական ռազմավարությունից հրաժարվելը թուլացրել են նրանց դիրքերը։ Միավորված մասնակցության կամ ընդհանուր ցուցակի գաղափարը, նրա խոսքով, քննարկվել է, բայց կյանքի չի կոչվել հենց ընդդիմադիր ճամբարում առկա քաղաքական ամբիցիաների և ներքին մրցակցության պատճառով։
Հզորության ուժեղացում և համակարգի վրա «արգելակների» բացակայություն
Մարուքյանի կարծիքով՝ քաղաքական համակարգը շարժվում է դեպի իշխանության հետագա կենտրոնացում։ Նա սա նկարագրում է որպես մի գործընթաց, որը չունի ներքին սահմանափակումներ և քաղաքական «արգելակներ». գործող իշխանությունը շարունակում է ամրապնդվել, իսկ խորհրդարանական մեխանիզմներն ի վիճակի չեն ստեղծել իրական հակակշիռ կամ զսպվածություն։
Ըստ Մարուքյանի՝ խորհրդարանում տարբեր քաղաքական ուժերի նույնիսկ ձևական առկայությունը դեռևս չի նշանակում իրական հակակշռի գոյություն։
Ավելին, նոր խորհրդարանը չի դառնալու երկրի առանցքային խնդիրների լուծման հարթակ։ Փոխարենը, Մարուքյանի կանխատեսմամբ, այն կվերածվի քաղաքական հակամարտությունների, փոխադարձ մեղադրանքների և համակարգի ներսում գոյատևման պայքարի ասպարեզի։ Քաղաքական էներգիայի զգալի մասը կվատնվի ներքաղաքական դիմակայությունների, այդ թվում՝ ընդդիմության նկատմամբ ճնշումների և իրավական գործընթացների վրա, այլ ոչ թե պետական խնդիրների լուծման վրա։
Մարուքյանը նաև ընդգծել է, որ երկրի առջև արդեն իսկ ծառացած է բարդ հարցերի մի հսկա փաթեթ՝ տարածքային ու սահմանային խնդիրներից մինչև Սահմանադրության հնարավոր փոփոխություններ, խաղաղության պայմանագրեր ու տարածաշրջանային հարաբերություններ, այդ թվում՝ հայ-ռուսական ուղղությունը։
Նրա խոսքով՝ այս թեմաներն են կանխորոշելու նոր քաղաքական փուլի աշխատանքը՝ անկախ նրանից, թե խորհրդարանը որքանով է պատրաստ դրանց քննարկմանը։
Քարոզարշավի անհավասար պայմաններն ու մեդիա դաշտի կողմնակալությունը
Մարուքյանն անդրադարձել է նաև նախընտրական քարոզարշավի և ընտրությունների անցկացման պայմաններին։ Նրա խոսքով՝ քարոզարշավն ընթացել է անհավասար միջավայրում, որտեղ մեդիա դաշտը ակնհայտորեն թեքված է եղել դեպի իշխանությունը։
Մասնավորապես, Մարուքյանը քննադատել է հանրային լրատվամիջոցներին՝ միակողմանի լուսաբանման համար, ինչպես նաև մատնանշել է եթերին ու քննարկումների հարթակներին ընդդիմության սահմանափակ հասանելիությունը։ Նա նշել է, որ նույնիսկ հանրային բանավեճերի ժամանակ ընդդիմության ներկայացուցիչներին հաճախ հնարավորություն չի տրվել լիարժեք արտահայտվելու համար։
Մարուքյանը նաև ընդգծել է, որ «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցության քարոզարշավը ֆինանսավորվել է բացառապես թիմի անդամների անձնական միջոցների հաշվին։
«Մենք անձնապես չենք տուժել, տուժել է քաղաքական համակարգը»
Արձագանքելով աջակիցների կարեկցանքին՝ Մարուքյանն ընդգծել է, որ իր և իր թիմի համար ընտրությունների արդյունքներն անձնական խնդիր չեն։ Նա նշել է, որ թիմը թե՛ ֆիզիկապես, թե՛ հոգեբանորեն լավ վիճակում է, իսկ քաղաքականությամբ զբաղվելն իրենց համար երբեք ապրուստի միջոց չի եղել։
Նրա խոսքով՝ իրենք քաղաքականությանը միշտ վերաբերվել են որպես հանրությանը ծառայելու հնարավորություն, այլ ոչ թե անձնական բարեկեցության աղբյուր, և շարունակում են հավատարիմ մնալ այդ սկզբունքին։
Մարուքյանն արձանագրել է, որ երկրում ձևավորվում է քաղաքական վակուում և քաղաքական մտքի դեֆիցիտ։ Նա ընդգծել է, որ իր թիմը, անկախ ընտրությունների արդյունքներից, մնում է քաղաքականության մեջ և մտադիր է հանրային ու քաղաքական դաշտում շարունակել իր գործունեությունը։
