նախընտրելի դարձնելԱդրբեջանի եւ Արցախի շփման գծում սրման ֆոնին շատ կարեւոր է հետեւել արտաքին ուժերի, օրինակ՝ ԱՄՆ-ի եւ Բրիտանիայի հայտարարություններին եւ գործողություններին։
Հիշեցնենք, որ օգոստոսի 1-ին՝ ժամը 09:00-ից, Արցախի Հանրապետության հյուսիսային եւ հյուսիսարեւմտյան սահմանագոտու մի շարք հատվածներում ադրբեջանական ստորաբաժանումները սադրանք էին ձեռնարկել՝ շփման գիծը հատելու փորձ ձեռնարկելով, որը ճնշվեց ՀՀ պաշտպանության բանակի կողմից: Ադրբեջանական ստորաբաժանումների սադրանքների արդյունքում վիրավորվել էր Արցախի պաշտպանության բանակի զինծառայող Ալբերտ Վլադիկի Բախշյանը։ Միջադեպի մասին մանրամասն տեղեկությունը փոխանցվել է ռուսական խաղաղապահ ուժերի հրամանատարությանը։ Դրա նախօրեին Ադրբեջանում Մեծ Բրիտանիայի դեսպան Ջեյմս Շարփն այցելել էր Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ Բաքվի կողմից վերահսկվող տարածքներ, ապա Twitter-ի իր էջին գրել էր հետեւյալը. «Մենք շարունակում ենք միասին աշխատել տարածաշրջանում խաղաղություն հաստատելու համար։ Մեծ Բրիտանիան եւ Ադրբեջանը համագործակցում են համագործակցության ընդլայնման եւ ռիսկերի նվազեցման ուղղությամբ: Այս տարածաշրջանի տարածքների ականազերծման գործում մեր ցուցաբերած աջակցության չափն արդեն գերազանցել է մեկ միլիոն ֆունտ ստերլինգը»։
Իսկ շփման գծում իրավիճակի կայունացումից հետո հաղորդում հայտնվեց ԱՄՆ պետքարտուղարի՝ Եվրոպայի եւ Եվրասիայի հարցերով տեղակալ Կարեն Դոնֆրիդի եւ Հայաստանի եւ Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հեռախոսազրույցի մասին: Սակայն այսօր ԱՄՆ դեսպանատները կրկին մեկնաբանել են հեռախոսազրույցի բովանդակությունը։
«ԱՄՆ պետքարտուղարի տեղակալ Դոնֆրիդը երեկ հեռախոսազրույց է ունեցել Հայաստանի արտգործնախարար Միրզոյանի եւ Ադրբեջանի արտգործնախարար Բայրամովի հետ։ Նրանք քննարկել են տարածաշրջանում խաղաղություն հաստատելու համար Հայաստանին ու Ադրբեջանին տրված պատմական հնարավորությունը։ Պետքարտուղարի օգնականը վերահաստատել է տարածաշրջանային տրանսպորտային եւ հաղորդակցության ուղիների բացմանն աջակցելու Միացյալ Նահանգների առաջարկը։ Նա կողմերին կոչ է արել թուլացնել լարվածությունը սահմաններին եւ խրախուսել շարունակական երկխոսությունը»,- ասված է Երեւանում ԱՄՆ դեսպանատան հաղորդագրության մեջ։ Համանման հաղորդագրություն տարածել է նաեւ Բաքվում ԱՄՆ դեսպանատունը։ «Այս ամենից ելնելով՝ ակնհայտ է դառնում, որ հիմնական խնդիրը ոչ թե Արցախի, այլ Սյունիքի մեջ է։ Բոլոր հայտարարությունները պայմանավորված են այդ երթուղիների ապաշրջափակմամբ, հատկապես, որ Հայաստանը չի հրաժարվել Նախիջեւանից (իրականում՝ Թուրքիայից) ճանապարհ տրամադրել դեպի Ադրբեջան եւ ապա՝ Կենտրոնական Ասիա»,- NEWS.am-ի հետ զրույցում ասաց քաղաքագետ Ստեփան Դանիելյանը։
Փորձագետը վստահ է, որ արտաքին ուժերը տարածք են ցանկանում, որը չի վերահսկվի Հայաստանի կողմից, այլ կերպ ասած՝ նրանք ցանկանում են օկուպացնել Հայաստանի մի մասը։ Եւ այս առումով հետաքրքիր են Իրանի հայտարարություններն այն մասին, որ այն Հայաստանի հետ սահմանի փակում թույլ չի տա։ Այս հայտարարությունները պատահական չեն արվել. Ուստի, ըստ Դանիելյանի, խնդիրը Սյունիքի մեջ է, իսկ Արցախն այն տարածքն է, որտեղ սադրանքներ են իրականացվում՝ Հայաստանին ստիպելու համար բացել միջանցքը։
Այս ամենը տեղավորվում է Արեւմուտքի այն սցենարի մեջ, ըստ որի Իրանի եւ Ռուսաստանի դեմ պետք է թյուրքական աշխարհը ստեղծվի։
«Արեւմուտքը, խոսելով հաղորդակցությունների ապաշրջափակման մասին, միանշանակ նկատի ուներ ոչ թե Ռուսաստանի եւ Իրանի (Հյուսիս-Հարավ) ուղղությունը, այլ՝ ուղղությունը Նախիջեւանի եւ Ադրբեջանի միջեւ։ Հենց այդ պայքարն էլ մղվում է:
Ամեն ինչ ուղղված է հարավկովկասյան տարածաշրջանից Ռուսաստանի դուրս մղմանը եւ աշխարհաքաղաքական նշանակություն ունեցող թյուրքական խաղաղության նախագծի գործարկմանը։ Թուրքիան ամրապնդվել է Ադրբեջանում եւ այժմ ամրապնդվում է Կենտրոնական Ասիայում, բայց դա պետք է նյութականանա բաց հաղորդակցության մեջ: Հարավային Կովկասից Ռուսաստանի դուրս գալու եւ Ադրբեջանում Արեւմուտքի հզորացման դեպքում հայացք կուղղվի դեպի Ռուսաստանի ներսը՝ թյուրքալեզու բնակչության վրա։ Թուրքիան եւ Ադրբեջանն արդեն իսկ լուրջ տեղեկատվական աշխատանք են տանում այս ուղղությամբ։ Ադրբեջանն ակնհայտորեն նաեւ այլ քայլեր է ձեռնարկում Ռուսաստանի դեմ, այդ թվում՝ ուկրաինական կողմին զենք մատակարարելու տեսքով։ Ալիեւն, ըստ էության, ընդօրինակել է Էրդողանի մարտավարությունը եւ խաղում է հնարավորի եզրին՝ սրելով իրավիճակն իր նպատակներին հասնելու համար»,- նշեց փորձագետը։
Պուտինի եւ Էրդողանի հանդիպման նախօրեին իրավիճակի սրումը կապված է այսպես կոչված «Զանգեզուրի միջանցքի» հարցում Ռուսաստանի կողմից հնարավոր զիջումների հարցը սեղանին դնելու ցանկության հետ։
Դանիելյանը հիշեցրեց, որ Իրանը դա «կարմիր գիծ» է համարում եւ անհրաժեշտության դեպքում պատրաստ է ռազմական գործողությունների։ Այդ պայմաններում Արեւմուտքի մշտական հայտարարությունները պատերազմ են հրահրում Իրանի եւ Ռուսաստանի դեմ։ «Իսկ մարտերը կանցկացվեն մեր տարածքում։ Այսինքն՝ «խաղաղության» սոուսի քողի ներքո խրախուսվում է ագրեսիան Հայաստանի դեմ»,- հավելեց նա։
Քաղաքագետը հայտնեց, որ Բրիտանիան ավելի քան 100 միլիարդ դոլար է ներդրել Ադրբեջանում եւ ավելի քան 1000 գրասենյակ է բացել, որոնք նույնպես հետախուզական գործունեությամբ են զբաղվում։ Միգուցե Հայաստանում էլ կան այդպիսի գրասենյակներ։
«Բացի այդ, լուրջ իսրայելական կենտրոններ են ստեղծվում, որոնք հետախուզությամբ են զբաղվում Իրանում։ Ըստ որոշ տեղեկությունների՝ ադրբեջանցիներն Իրանի հյուսիսում ապստամբություն են նախապատրաստում, ինչով էլ պայմանավորված են լայնածավալ ձերբակալություններն Իրանի իշխանությունների կողմից: Իրանը հասկանում է, որ այդ ամենն ուղղված է իր դեմ, որ եթե այն զիջի Հարավային Կովկասում եւ Թուրքիան այնտեղ ամրապնդվի, դա իր համար լուրջ սպառնալիք կդառնա։ Իրավիճակը բարդ եւ անկանխատեսելի է: Կան լուրջ ուժեր, որոնք շատ ավելի լուրջ պատերազմ են ցանկանում, քան Ուկրաինայում, որին կներգրավեն Ռուսաստանը, Թուրքիան, Իրանը, եւ գուցե Իսրայելը եւ արեւմտյան առաջատար երկրները»,- եզրափակեց փորձագետը։
