Մոռացված Հայոց ցեղասպանությունը միջազգային օրակարգ մտցնելու պահից այն շատերի համար դարձավ անհարմար թեմա: Եվ երբ դրա ճանաչումը դարձավ արտաքին քաղաքականության առաջնահերթություն, մարդու իրավունքների պաշտպան երկրները կոչ արեցին մեզ մոռանալ անցյալը և հայացքը ուղղել դեպի ապագա: Այս մասին ապրիլի 21-ին «Հայոց ցեղասպանությունը և փոփոխվող տարածաշրջանը» կոնֆերանսի ժամանակ հայտարարեց ՀՀ նախկին ԱԳ նախարար Արա Այվազյանը:

Նախկին նախարարը հավելեց, որ ինքը և իր գործընկեր դիվանագետները ավելի քան երկու տասնամյակ ելույթ են ունեցել միջազգային լսարանի առջև՝ ապացուցելով, որ խոսքը միայն անցյալի, այլև ներկայի մասին է: Նա նշեց, որ իրավիճակը փոխվել է, և իր խոսքերն ուղղված են այսօրվա հայ հասարակությանը, քանի որ Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման հարցը հանվել է Հայաստանի արտաքին քաղաքականության առաջնահերթություններից:

Այվազյանը նշեց, որ հայերին կոչ են անում անցյալը թողնել անցյալում՝ հանուն խաղաղության և բարգավաճման: «Բայց ես կխոսեմ հիշողության և պատասխանատվության մասին, քանի որ անցյալը չի ​​ավարտվել: Շատերը նկատել են, որ Հայոց ցեղասպանության մասին խոսվում է անցյալ ժամանակով, ինչը այն դարձնում է փակված և ավարտված գլուխ: Սա տրամաբանական է թվում, բայց հենց այստեղ է թյուրըմբռնումը», - հավելեց նա։

Նախկին նախարարը բացատրեց, որ ցեղասպանությունը ոչ միայն ֆիզիկական ոչնչացման գործողություն է, այլև հիշողությունը, անունները, տիտղոսները և մշակութային ժառանգությունը ջնջելու փորձ: Այն շարունակվում է ժխտման քաղաքականության, պատմական պատմությունների փոփոխման և պատմությունը խեղաթյուրելու փորձերի միջոցով: Նրա խոսքով, մինչդեռ Հայոց ցեղասպանության առաջին փուլը, որը ներառում էր ֆիզիկական ոչնչացում, լիովին իրականացավ, երկրորդ փուլը ավելի երկար էր, բայց ոչ պակաս վտանգավոր: «Հայոց ցեղասպանությունը տեղի ունեցած հարցի վերաբերյալ վաղուց գիտականորեն պատասխան է տրվել: Բայց արդյո՞ք Հայոց ցեղասպանությունն ավարտվել է, եթե դրա հետևանքներն ու տրամաբանությունը շարունակում են դրսևորվել այսօր», - նշեց Այվազյանը։

Նա ընդգծեց, որ Լեռնային Ղարաբաղում տեղի ունեցածը չի ընկալվում որպես մեկուսացված ճգնաժամ, այլ որպես ավելի երկար պատմական հետագծի մի մաս, որի ընթացքում ողբերգական անցյալի հետևանքները չեն հաղթահարվել։

Արա Այվազյանի խոսքով՝ սա ցեղասպանության մեխանիզմի կրկնություն է՝ ատելության խորացում, ջարդեր կամ պատերազմ, տեղահանություն և անցյալի հետքերի ջնջում։ Նա նշեց, որ սա ցույց է տալիս, որ Հայոց ցեղասպանության հարցը փակ գլուխ չէ, այլ շարունակվում է և պահանջում է արձագանք ներկայում։

Նախկին արտգործնախարարը հիշեցրեց, որ 44-օրյա պատերազմից հինգ ամիս անց՝ ապրիլի 24-ին, երբ ինքը Հայաստանի արտգործնախարարն էր, կազմակերպվեց Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված միջոցառում՝ աշխարհին ցույց տալու համար, որ այսօր տեղի ունեցած ողբերգությունը չի կարող ընկալվել անցյալից անջատ։

Արա Այվազյանը հավելեց, որ աշխարհը ընդունեց այս ուղերձները և տարբեր երկրներից ավելի քան 30 բարձրաստիճան ներկայացուցիչներ ուղարկեց միջոցառմանը՝ ազդարարելով, որ աշխարհը պատրաստ է ընդունել պատմական հիշողությունը որպես ներկայի մաս։ «Բայց եթե աշխարհը պատրաստ է այս երկխոսությանը, պատրա՞ստ էինք մենք։ Այսօր ավելի ու ավելի պարզ է դառնում, որ Լեռնային Ղարաբաղի հարցը հանվում է պաշտոնական հռետորաբանությունից. «Արցախ» բառը անհետացել է պետական ​​և դիվանագիտական ​​լեզվից։ Սա ոչ թե տերմինաբանության, այլ լեզվի փոփոխություն է, և երբ բառը անհետանում է, աստիճանաբար անհետանում է նաև դրա նկարագրած իրականությունը», - բացատրեց դիվանագետը։

Նա նշեց, որ ապրիլի 24-ը ավելի ու ավելի է դառնում պաշտոնական, արարողակարգային միջոցառում, որը պահպանում է իր արտաքին տեսքը, բայց փոխում է իր ուղերձը։ «Եթե մենք մերժենք մեր լեզուն և հիշողությունը, դա քաղաքական ընտրություն չէ, այլ մեր պատմության և ապագայի մերժում։ Ազգերը անհետանում են, երբ մոռանում են, թե ինչու են գոյություն ունենում։ Հարյուր տարի առաջ մեր նախնիները կորցրեցին ամեն ինչ, բացի անցյալի հիշողությունից։ «Մեր ժամանակակից հերոսները նույնպես զոհաբերեցին իրենց կյանքը, որպեսզի մենք չկորցնենք հիշելու իրավունքը», - եզրափակեց Արա Այվազյանը։