News
Լրահոս
News
Հինգշաբթի
Օգոստոս 18
USD
405.96
EUR
412.94
RUB
6.7
Տեսնել լրահոսը

Տնտեսական զարգացման նախաձեռնությունների կենտրոնը վերլուծել է, թե որքանով է  տնտեսական աճը նպաստել  հարկային եկամուտների փոփոխությանը:

Հարկային բոյանսի վերաբերյալ (tax buoyancy) մեր հաշվարկների համաձայն  առաջին եռամսյակում հարկային եկամուտների 24.3% արձանագրված աճի դեպքում ՀՆԱ-ի իրական աճի տեմպը պետք է կազմի 30-40%, մինչդեռ, հաշվի առնելով ծառայությունների եւ առեւտրի, շինարարության, արդյունաբերության եւ գյուղատնտեսության ճյուղերի առկա ցուցանիշները, 2019թ.-ի առաջին եռամսյակում կանխատեսվում է իրական ՀՆԱ-ի աճի տեմպի առավելագույնը 15-20% աճ, ուստի ստեղծվում է պարադոքսալ իրավիճակ:

Հարկային բոյանսն այն ցուցանիշն է, որը ցույց է տալիս, թե իրական ՀՆԱ-ի 1% աճը, քանի տոկոսով է ավելացնում իրական (ՍԳԻ-ով ճշգրտված) հարկային եկամուտները (ներառյալ տուրքերը): 2017-2018թթ.-ին իրական ՀՆԱ-ի 1% աճը չի նպաստել առնվազն նույն մեծությամբ հավաքագրվող իրական հարկային եկամուտների (ներառյալ տուրքերին) աճին (Աղյուսակ 1):

Դիտարկենք հարկատեսակները առանձին. ԱԱՀ-ի եւ եկամտային հարկի գծով արձանագրվել է նմանատիպ պատկեր, մինչդեռ հակառակ միտում է գրանցվել շահութահարկի եւ ակցիզային հարկի կտրվածքով: Եկամտային հարկի գծով հավաքագրվող գումարների աճը պայմանավորված է գրանցված աշխատողների քանակի եւ աշխատավարձերի մեծությամբ:

Տվյալները փաստում են, որ ՀՀ-ում տնտեսական աճը 2017-2018թթ.-ին՝ հանգեցնելով գրանցված աշխատողների քանակի աճին, ինչպես նաեւ աշխատավարձերի որոշակի բարձրացմանը, այնուամենայնիվ չի նպաստել եկամտային հարկի առնվազն նույն մեծության աճին:

Հարկային բոյանսի գործակիցը շահութահարկի գծով 2017թ.-ին եղել է բացասական, իսկ 2018թ.-ի ցուցանիշը մատնանշում է այն մասին, որ ավելի բարձր տնտեսական աճի տեմպերն ավելի բարձր հարկային եկամուտների աճ կարող են գրանցել հենց շահութահարկի միջոցով: Ակցիզային հարկի գծով եկամուտների աճը հանգեցրել է ակցիզային հարկով հարկվող ապրանքների նկատմամբ պահանջարկի ոչ էական կրճատման, որի հետեւանքով հավաքագրվող ակցիզային հարկի աճ է արձանագրել: Կարճաժամկետ հատվածում կանխատեսվող ՀՆԱ-ի 5-7% տնտեսական աճի պարագայում հարկային եկամուտների (ներառյալ տուրքերի աճին) ավելի մեծ չափով աճին հիմնականում նպաստելու են շահութահարկը եւ ակցիզային հարկը:

Աղյուսակ 1. Հարկային բոյանսի գործակիցները ըստ հարկատեսակների 2017-2018թթ.-ին

 

Հարկեր և տուրքեր

ԱԱՀ

Շահութահարկ

Ակցիզային հարկ

Եկամտային հարկ

2017

0.83

0.40

-2.17

4.31

0.21

2018

0.49

0.70

5.72

3.54

0.27

Տվյալները փաստում են, որ 2019թ.-ի առաջին եռամսյակում հարկային եկամուտների աճը պայմանավորված է եղել ոչ թե բարձր տնտեսական աճի տեմպերով, այլ 2018թ.-ի երկրորդ կեսին տեղի ունեցած գրանցված աշխատողների աճով: Ավելացված արժեքի հարկի եւ ակցիզային հարկի աճը պայմանավորված է նոր սերնդի ՀԴՄ-ներով եւ ակցիզային հարկի դրույքաչափերի բարձացմամբ: Շահութահարկի աճը հիմնականում պայմանավորված է միայն մի քանի ոլորտների կտրուկ աճ գրանցած արդյունքներով:

Աղյուսակ 2. Հարկային եկամուտները (ներառյալ տուրքերը) 2018-2019թթ. առաջին եռամսյակում (մլն ՀՀ դրամ)

 

2018թ.-ի I եռամսյակ

2019թ.-ի I եռամսյակ

Հարկեր և տուրքեր

239,856.0

299,652.8

          այդ թվում`

 

 

   ավելացված արժեքի հարկ

103,617.9

142,224.0

   ակցիզային հարկ

23,879.6

34,501.6

   շահութահարկ

30,383.0

72,084.4

     եկամտային հարկ

84,004.3

126,622.2

Համահարթ եկամտային հարկի դրույքաչափի պարագայում 2020թ.-ին բավականին բարդ կլինի կրկնել այսպիսի արդյունք, եթե այլ եւ անուղղակի հարկատեսակների աճ չգրանցվի: Այս պարագայում առաջնայինը պետք է դառնա բարձր տնտեսական աճի տեմպեր ապահովելը, որն էլ իր հերթին հավաքագրվող հարկերի ավելի բարձր մակարդակ կապահովի:

Հետեւաբար, 5% տնտեսական աճի պարագայում բյուջեի մուտքերի գերակատարման այսպիսի ցուցանիշը չի կարող լինել շարունակական: Այս պարագայում անհրաժեշտ են համակարգային բարեփոխումներ: 

Տպել
Կարդացեք նաև
Ամբողջը
Փաշինյանը պաշտոնից ազատել է Կադաստրի կոմիտեի ղեկավարի տեղակալին
Ղեկավարվելով «Հանրային ծառայության մասին» օրենքի 9-րդ հոդվածի 4-րդ մասով՝ Նարինե Ավագյանին ազատել կադաստրի կոմիտեի ղեկավարի տեղակալի պաշտոնից…
Բետոնե սալիկների օգտագործումը խնդրահարույց է, Փաշինյանն առաջարկեց դիտարկել քարի օգտագործումը
Կառուցապատման ոլորտում բետոնե սալիկների…
Փողոցային առեւտուրը կպատժվի տուգանքով՝ վաճառվող ապրանքի առգրավմամբ․ Հրաչյա Սարգսյան
Մենք առաջարկել ենք օրենքի նախագիծ, որով փողոցային առեւտրի արգելքի խախտումը կպատժվի տուգանքով․․․
Կենտրոնական բանկն ավելացնում է կուտակային միջոցների ռիսկայնությունը. Սուրեն Պարսյան
Իշխանությունները ցանկանում են ֆոնդի կառավարիչներին ազատել թղթային ծանուցումներ կատարելու պարտավորությունից…
Կառավարության նիստի օրակարգում 44 հարց է, որից 41-ը չի զեկուցվում
Օրակարգում են, մասնավորապես, հետեւյալ հարցերը…
Եվրոյի եւ ռուբլու փոխարժեքներն աճել են
Եվրոյի փոխարժեքը կազմել է 412.94 դրամ․․․
Ամենաշատ
Ֆոտոռեպորտաժներ