News
Լրահոս
News
Կիրակի
Սեպտեմբեր 22
USD
476.13
EUR
525.98
RUB
7.47
ME-USD
0.08
Տեսնել լրահոսը

ԱՄՆ-ի եւ Իրանի միջեւ հակասությունը թեժանում է, սակայն երկու կողմերն էլ ցանկանում են խուսափել պատերազմից: Այս մասին «Ամերիկայի ձայն»-ին տված հարցազրույցում նշել է Ժողովրդավարությունների պաշտպանության հիմնադրամի ավագ վերլուծաբան Բեհնամ Բեն Թալեբլուն:

Ստորեւ ներկայացնում ենք հարցազրույցը.

ԱՄՆ-ի եւ Իրանի միջեւ հակասությունների շուրջ. Ինչպիսի՞ն է իրավիճակն այսօր, արդյո՞ք այն իրականում մոտ է պատերազմականի:

Հենց հիմա Միացյալ Նահանգների եւ Իրանի միջեւ իրավիճակը կարող է նկարագրվել որպես «ով կզիջի առաջինը» խաղ: ԱՄՆ-ն ավելացնում է պատժամիջոցների ճնշումը Իրանի վրա՝ «առավելագույն ճնշում» գործադրելու Թրամփի վարչակազմի մարտավարության շրջանակներում:
Միացյալ Նահանգները դուրս էր եկել միջուկային գործարքից ավելի քան մեկ տարի առաջ: Այդ ընթացքում, առաջին տարին Իրանը փորձում էր «ռազմավարական համբերություն» ցուցաբերել, հույս ունենալով դիմանալ, մինչեւ Թրամփի վարչակազմի հեռանալը: Սակայն, քանի որ պատժամիջոցների ճնշման մակարդակն ավելացավ, Իրանը որոշեց փորձել հակահարված տալ եւ իրականում 2019-ի ապրիլ-մայիսից սկսած արդեն իրականացնում է քաղաքականություն, որն ուղղված է ԱՄՆ-ի դեմ իրավիճակի սրմանը: Եմենում, Իրաքում, Սիրիայում, աշխարհի բազմաթիվ շրջաններում, որոնք Ամերիկայի ուշադրության կենտրոնում են, Իրանը սկսում է սրել իրավիճակը: Այսպիսով, Իրանը ոչ միայն որոշել է խախտել միջուկային գործարքի պայմանները, այլեւ սկսել է ապակայունացնել եւ թշնամական գործողություններ իրականացնել, որոնք ոչ միայն Ամերիկայի դեմ են, այլեւ դեմ են այլ երկրների շահերի. Իրականացվել է ականապատման փորձ առնվազն 4 նավերի դեմ հենց Պարսից ծոցում եւ այս գործողությունները հավանաբար շարունակվելու են: Իրանը նաեւ փաստացի պատանդի կարգավիճակում է պահում բրիտանական նավթակիր նավը, ինչին ի պատասխան Բրիտանիան գործողություններ է իրականացրել իրանական նավթակրի դեմ, որը խախտում էր Եվրամիության պատժամիջոցները: Այսպիսով, կարծում եմ իրավիճակը միանշանակ թեժանում է, սակայն, երկու կողմերն էլ ցանկանում են խուսափել պատերազմից: Հենց այդ պատճառով են նրանք շարունակում այս անուղղակի «կամքի մրցույթը»:

Ո՞րն է, ըստ ձեզ, տոկոսային հարաբերակցությունը, որ այս մրցույթը կավարտվի նոր գործարքով կամ պատերազմով:

Կարծում եմ, հավանաբար, մոտ ապագայում, առնվազն մինչեւ ամառվա վերջը, որից հետո սեպտեմբեր-հոկտեմբերի սկզբին կսկսվի ՄԱԿ-ի Գերագույն ասամբլեայի նստաշրջանը, այս ժամանակահատվածում իրավիճակը հիմնականում նույնն է մնալու՝ ոչ պատերազմ, ոչ գործարք, հավելյալ ճնշումներ եւ հավելյալ սրացում, նոր մրցույթներ եւ կամքի փորձարկումներ երկու կողմերից: Սկզբունքայնորեն, կարծում եմ, հնարավոր է Իրանին համոզել բանակցային սեղանի շուրջը նստել, եւ այս սրացումը կարելի է դիտարկել հետեւյալ կերպ՝ Իրանը լծակներ է փնտրում, որպեսզի երբ ի վերջո վերադառնա բանակցությունների սեղանի շուրջը, ձեռքին որոշակի լծակներ ունենա, քանի որ Իրանը ցանկանում է վերացնել իրեն վնաս պատճառող հանգամանքը՝ պատժամիջոցները: Ճիշտ կլիներ չկանխատեսել պատերազմի հավանականությունը եւ կրկնեմ՝ երկու առաջնորդները պատերազմ չեն ցանկանում ուստի ուղղակի պատերազմը քիչ հավանական է:

Այս հակամարտության մեջ կողմերը, հատկապես Իրանը, այլ երկրներ են ներառում: Ի՞նչ հետեւանքներ կարող է ունենալ այս իրավիճակը Հայաստանի եւ ընդհանուրառմամբ Հարավային Կովկասի համար:

Բարդ է որոշել, թե Կովկասում ամերիկա-իրանական այս «կամքի մրցույթը» ինչպես կարող է արտահայտվել: Հայաստանը սերտ քաղաքական եւ տնտեսական կապեր ունի Թեհրանի հետ, Թեհրանն ավելի հայամետ կողմ է գրավում հայ-ադրբեջանական հակամարտության մեջ, մինչդեռ Ադրբեջանն այսօր սերտ հարաբերություններ ունի Իսրայելի հետ, այնպես որ Իրանն այլ կերպ է դիտարկում Ադրբեջանին եւս: Այս աշխարհաքաղաքական դինամիկան անշուշտ առկա է:

Սակայն, անուղղակի այս պրոքսի պատերազմներում ես չեմ տեսնում Կովկասի դերը: Մերձավոր Արեւելքում են ծավալվում հիմնական հակամարտությունները, Իրանն այնտեղ օգտագործում է տեղի բնակչությունը ամերիկյան գործընկերների շահերի դեմ: Հնարավոր է, գա ժամանակ, երբ Իրանն այդ մոդելը կիրառի նաեւ Կովկասում, սակայն, դրան իրավիճակը դեռ չի հասել: Ուստի, Հայաստանի համար լավագույն քայլն այս իրավիճակում կլիներ հավաստիանալ, որ իր տնտեսությունը լիարժեք տարանջատված է Իրանի տնտեսությունից, որպեսզի խուսափի երկրորդական պատժամիջոցների ազդեցությունից: Ճիշտ կլիներ նաեւ աշխատել Միացյալ Նահանգների հետ՝ վստահ լինելու, որ իրանական ցանկացած ապօրինի փորձ չի իրականացվում հայկական տարածքում:

Նախորդ շաբաթ Հայաստանի իշխանությունների ներկայացուցիչներն ԱՄՆ-ում կոչէին անում Հայաստանի դեմ Իրանի պատժամիջոցները չկիրառել, ասելով, որՀայաստանը երբեմն այլընտրանք չունի: Արդյո՞ք Միացյալ Նահանգները կշարունակիըմբռնումով մոտենալ Հայաստանի համագործակցությանն Իրանի հետ:

Իրանի հետ Հայաստանի սերտ քաղաքական եւ տնտեսական համագործակցության վրա աչք փակելը կհակասեր ԱՄՆ-ի կողմից Իրանի վրա իրականացվող առավելագույն ճնշման քաղաքականությանը, սակայն, երբեմն Միացյալ Նահանգներն ըմբռնումով է մոտենում տարածաշրջանի որոշ երկրների բնակչության կարիքներին, որի համար կարեւոր են Իրանից ստացվող ապրանքներն ու ծառայությունները: Օրինակներից մեկը Իրանի կողմից Իրաք արտահանվող էլեկտրականությունն է, որը նախկինում պատժամիջոցների չէր ենթարկվում: Սակայն, թե որքան ժամանակ են նման կերպ բացառություններ արվելու,՝ քաղաքական հարց է: Միեւնույն ժամանակ, Միացյալ Նահանգներին անհրաժեշտ է այլընտրանքներ առաջարկել տարածաշրջանի երկրներին, որպեսզի փոխարինեն Իրանի կողմից մատակարարվող ապրանքները՝ լինի Իրաքում, Հայաստանում կամ որեւէ այլ տեղ: Ուստի, իրենց համար բացառություններ անելու երկրների կոչերը առայժմ հիմնավոր են:

Տպել
Կարդացեք նաև
Ամբողջը
Կալիֆորնիայի հայ համայնքը պատրաստակամ է ընդունել փորձնակ ուսանողների Հայաստանից. ՀԱԱՀ
Հանդիպումներ են եղել Ֆրեզնոյի համալսարանի նախագահ Ջոզեֆ Կաստրոյի, Գյուղատնտեսական գիտության եւ տեխնոլոգիայի Ջորդանի քոլեջի...
Հայաստանը կոռուպցիայի դեմ պայքարելու եզակի հնարավորություն ունի. Պոմպեո
Հայաստանի ժողովուրդը համարձակ քայլեր է ձեռնարկել ժողովրդավարական կառավարումը զարգացնելու համար…
ԱՄՆ-ն պետք է մեկընդմիշտ հաստատի Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ իր դիրքորոշումը. Ջո Բայդեն
Մենք երբեք չպետք է մոռանանք կամ լռենք բնաջնջման այդ սարսափազդու եւ համակարգված արշավի մասին…
Սենատոր Ռիշը քաղաքական խորհրդակցություններ է անցկացրել ԱՄՆ-ում հայկական սփյուռքի ներկայացուցիչների հետ (ֆոտո)
Այդահոյի հայկական սփյուռքի ներկայացուցիչները ֆինանսական աջակցություն են ցույց տվել Ցեղասպանությունը վերապրածների ավելի քան 2 հազար սերունդների…
Հնարավոր չէ ամեն անգամ դուրս գալ փողոց. անհրաժեշտ է կառուցել համակարգի նկատմամբ հավատ. ԱՄՆ նախկին դեսպան Ջոն Հեֆերն
Ամերիկայի հայկական համագումարի ազգային քարոզչական կոնֆերանսի շրջանակում անցկացվել է հայ-ամերիկյան հարաբերությունների մասին քննարկում...
Մեկ շաբաթով Հայաստան կայցելի ԱՄՆ կոնգրեսականների պատվիրակությունը. Քննարկվելու են գործնական ծրագրեր
2018-ի Թավշյա հեղափոխությունն աննախադեպ իրադարձություն էր ոչ միայն Հայաստանի այլեւ՝ ողջ աշխարհի համար...