նախընտրելի դարձնել
Հանքարդյունաբերական ոլորտը Հայաստանի համար բացում է զգալի ներդրումային հնարավորություններ, սակայն միաժամանակ պարունակում է ռիսկեր և պահանջում է զգուշավոր մոտեցում։ Դրա մասին հայտարարել է «Ներդրումների խթանման կենտրոն» հիմնադրամի տնօրեն Գոհար Աբաջյանը՝ ելույթ ունենալով Mining Armenia Forum 2026-ի ընթացքում։
Ըստ նրա՝ հանքարդյունաբերությունը պահանջում է խոշոր կապիտալ ներդրումներ, և մեկ հաջողությամբ իրականացված գործարքը կարող է բավարար լինել ներդրումներ ներգրավելու տարեկան նպատակը կատարելու համար։ Միևնույն ժամանակ, ոլորտը կապված է լուրջ հեղինակային ռիսկերի հետ, ուստի Հայաստանը որպես ներդրումային ուղղություն առաջ մղելիս անհրաժեշտ է առանձնապես ուշադիր ձևակերպել առաջարկները և հստակ բացատրել, թե կոնկրետ ինչ կարող է երկիրը առաջարկել ներդրողներին։
Աբաջյանն ընդգծել է, որ հանքարդյունաբերությունը գրավիչ է ներդրումների համար, և Հայաստանը բացառություն չէ։ Միաժամանակ դա բարդ և զգայուն ոլորտ է, հատկապես երբ խոսքը վերաբերում է ռազմավարական նշանակություն ունեցող օգտակար հանածոներին։ Այսօր դրանց նշանակությունը վաղուց դուրս է եկել զուտ հանքարդյունաբերական ոլորտի սահմաններից. այս թեման կարևոր տեղ է զբաղեցնում ավելի լայն քաղաքական քննարկումներում։
Օգտակար հանածոների մեծ պաշարներ ունեցող երկրները ստանում են ազդեցության լրացուցիչ լծակներ ամենատարբեր ոլորտներում, այդ թվում՝ բանակցություններում։ Այդ պատճառով, Աբաջյանի կարծիքով, Հայաստանի համար առանցքային հարցն այն է, թե որքան արդյունավետ է այն օգտագործում առկա ռեսուրսները և ինչպես կարող է ապահովել դրանցից առավելագույն արդյունք։
Աբաջյանը նշել է, որ Հիմնադրամը մշտապես Էկոնոմիկայի նախարարության ներկայացուցիչների հետ քննարկում է Հայաստանի տեղը գլոբալ արժեքի ստեղծման շղթաներում՝ որտեղ է հենց առաջանում հավելյալ արժեքը և ինչ գին է երկիրը վճարում դրա ստեղծման համար։ Հայաստանը մոլիբդենի խոշոր արտահանող երկրների թվում է, ունի պղնձի պաշարներ, և երկրում գործում են հանքարդյունաբերական ու մետալուրգիական ընկերություններ։ Սակայն, ինչպես նշել է Աբաջյանը, Հայաստանը չի արտադրում մաքուր մետաղներ, որոնք օգտագործվում են, օրինակ, հակաօդային պաշտպանության համակարգերի և բարձր տեխնոլոգիական սարքավորումների արտադրության մեջ։
Հենց այս հարցն է Հիմնադրամը բարձրացնում կառավարության իր գործընկերների առաջ և արտացոլում իր տեսլականում, որը ներկայացնում է պոտենցիալ ներդրողներին։ Աբաջյանի կարծիքով՝ հավելյալ արժեքի ստեղծումը չպետք է սահմանափակվի հումքի վերամշակմամբ. իրական արժեքը պատրաստի արտադրանքի թողարկման մեջ է։ «Հարցն այն է, թե որքանով ենք մենք մոտեցել վերջնական արտադրանքին և արդյոք արտադրո՞ւմ ենք այնպիսի արտադրանք, որը կիրառվում է տեխնոլոգիաներում, չիպերի արտադրության մեջ և այլն», - պարզաբանել է նա։
Հիմնադրամը ձգտում է միջազգային ներդրողների առաջ բացել Հայաստանում աշխատանքի հնարավորություններ արտադրական շղթաների հաջորդ փուլերում։ Աբաջյանն ընդունում է, որ օգտակար հանածոների արդյունահանումից մինչև նման արտադրանքի թողարկում ճանապարհը երկար է։ Այնուամենայնիվ, նա այս ուղղությունը կապում է երկրի ռազմավարական նպատակի՝ գիտելիքահեն տնտեսության ձևավորման հետ։
Նշենք, որ Mining Armenia Forum 2026-ի համակազմակերպիչներն են «Հանքարդյունաբերական ֆորում» զարգացման հիմնադրամը և Հայաստանի հանքարդյունաբերության և մետալուրգիայի ասոցիացիան։ Երրորդ անգամ անցկացվող ֆորումի ռազմավարական հովանավորներն են Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը և Lydian Armenia ընկերությունը, իսկ գլխավոր հովանավորները՝ Ամերիաբանկը և «Թեղուտ» ՓԲԸ-ն։
