նախընտրելի դարձնելԿարեւոր է ոչ միայն պետական պարտքի մակարդակը, այլեւ այն, թե ինչպես է այն սպասարկվում, եւ այս առումով անհանգստության առիթ կա։ Այս մասին EconoMIX ծրագրի շրջանակում հայտնել է Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի բիզնեսի եւ տնտեսագիտության քոլեջի դեկան, ՀՀ նախկին փոխվարչապետ Վաչե Գաբրիելյանը։
Նա նշել է, որ հայկական դրամի ռեվալվացիայի արդյունքում պետական պարտքի հարաբերակցությունը ՀՆԱ-ին կրճատվել է՝ 60 տոկոսից հասնելով 47-48 տոկոսի, ընդ որում՝ սպասարկման մակարդակը կազմում է 12-13 տոկոս։
«Երբ բյուջեն ընդունվում է, որոշվում են ծախսերի համամասնությունները, եւ կառավարությունը պարտք է վերցնում, որպեսզի փակի այն ծախսերը, որոնք պետք է կատարվեն՝ անկախ աճի տեմպերից։ Սակայն երբ նախարարների կաբինետն ավելի շատ պարտք է վերցնում, քան անհրաժեշտ է, դա ազդում է տնտեսվարող սուբյեկտների վրա, քանի որ պետությունն ավելի շատ է տրամադրված, քան տնտեսվարողները։ Բացի այդ, դա ազդում է փոխարժեքի եւ տնտեսվարող սուբյեկտների հնարավորությունների վրա։
Միեւնույն ժամանակ, պարտքն ինքնին վատ բան չէ, եթե այդ միջոցներն օգտագործվեն որոշակի նպատակների համար»,- նշել է Գաբրիելյանը։
Նա անցանկալի է համարել աշխատավարձեր եւ թոշակներ վճարելու համար պարտքեր վերցնելը։
«Դա կարող է արդարացված լինել, եթե երկիրը զգալի ցնցումների առաջ է, եւ վստահ է, որ դա երկար չի տեւի։ Եթե չկա ֆորսմաժոր, ապա պետական պարտքը պետք է ուղղել ենթակառուցվածքների զարգացմանը, այլ ոչ թե միայն ֆիզիկականի։ Գումարները կարող են ուղղվել նաեւ կրթության եւ բժշկության ոլորտներին»,- ավելացրել է փորձագետը։
Դրամավարկային քաղաքականության նպատակները չեն կարող հաստատվել կանոնակարգերի միջոցով եւ պահանջում են դրանց անթերի իրականացում, քանի որ շատ բան կարող է կախված լինել նաեւ արտաքին գործոններից։ Նույնը վերաբերում է հարկերին:
«Դրամավարկային քաղաքականության գործողությունների ազդեցությունը կարող է նկատելի լինել մեկ տարի հետո, դա չի կարող անմիջապես լինել»,- պարզաբանել է Գաբրիելյանը։
Նա կարծում է, որ պետական ոչ մի գերատեսչություն չի իրականացնում այնպիսի հաղորդակցություն, ինչպիսին անում է ԿԲ-ն։
«Պահանջարկը կարող է փոխվել ոչ միայն արտաքին, այլ նաեւ ներքին գործոնների պատճառով։ Օրինակ՝ աշխատաշուկայի «գերտաքացման» պատճառով, ինչը հանգեցնում է գների բարձրացման, քանի որ աշխատուժի պակասը հանգեցնում է նրանց ծառայությունների գների բարձրացման։ Կենտրոնական բանկը, հաշվի առնելով բոլոր գործոնները, դիտարկում է տարբեր սցենարներ, այդ թվում՝ արտաքին եւ ներքին հանգամանքներ։ Վերջինի մասով գործընթացները մանրամասն ուսումնասիրվում են պահանջարկի, աշխատաշուկայի եւ այլ բաղադրիչների տեսանկյունից»,- ասել է տնտեսագետը։
Տնտեսվարող սուբյեկտները պետք է հաշվի առնեն, որ գնաճի սահմանված նպատակային մակարդակը այն ճանապարհն է, որով գնալու է Կենտրոնական բանկը, եւ դա որոշակի ժամանակ է պահանջում։
«Տնտեսական աճի ցուցանիշը նույնպես անհնար է պարտադրել, քանի որ դրա համար անհրաժեշտ են արտադրական կարողություններ, համապատասխան շուկա եւ այլն։ Մենք կարող ենք միայն կանխատեսել այս աճը, բայց ոչ պարտավորեցնել։
Երբ կառավարությունն առանց պատճառի ասում է, որ ես ուզում եմ 7 կամ 12 տոկոս աճ, դա ռազմավարական պլանավորման տեսանկյունից լուրջ մոտեցում չէ։ Աշխարհում չկա մի երկիր, որտեղ աճի տեմպերը պարտադիր լինեն։ Սա այն պլանը չէ, որը կար ԽՍՀՄ օրոք»,- եզրափակել է Գաբրիելյանը։
