Հայաստանի արդարադատության նախկին նախարար Դավիթ Հարությունյանը ներկայացրեց Սահմանադրական դատարանի կողմից ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագրավման մասին օրենքի վերաբերյալ որոշման դրական և բացասական կողմերը։

Հարությունյանը ցավով նշեց, որ Սահմանադրական դատարանը մերժել է բանավոր լսումներ անցկացնելու միջնորդությունը՝ դա անելով օրենքի խախտմամբ։ Լսումների անցկացումը հանրությանը հնարավորություն կտա լսելու փաստարկներն ու հիմնավորումները։

Նախկին նախարարը նաև ընդգծեց, որ անվերապահորեն կողմ է անօրինական ճանապարհով ձեռք բերված ունեցվածքի բռնագրավմանը, բայց միայն փաստերի հիման վրա, այլ ոչ թե այն պոպուլիստական ​​գաղափարի, որ «հարուստները պարտադիր գողեր են»։ Սահմանադրական դատարան ուղղված դիմումը հիմնված էր նաև ՄԻԵԴ-ի «Տոդորովա ընդդեմ Բուլղարիայի» գործով որոշման վրա։

Օրենքն ունի երկու հռչակված գաղափար՝ կոռուպցիայի դեմ պայքարը, այս մասում այն ​​ուղղված է նախկին և ներկա պաշտոնյաների դեմ, և հանցագործության դեմ պայքարը՝ անկախ նրանից, թե անձինք պաշտոն են զբաղեցրել, թե ոչ։ Երկրորդ դեպքում օրենքը չի պահանջում, որ մեղավորությունը հաստատվի դատարանի կողմից։ Այն դեպքերում, երբ դատարանը արդարացնում է անձին, բռնագրավման գործընթացը, տարօրինակ կերպով, պետք է շարունակվի։ Օրենքը վերաբերում է 1991 թվականից սկսվող ժամանակահատվածին, և կարևոր չէ՝ չարաշահումը տեղի է ունեցել պաշտոնը զբաղեցնելուց առաջ, թե հետո։

Ըստ Հարությունյանի, Սահմանադրական դատարանն իր որոշմամբ հաստատել է այն տրամաբանական ճշմարտությունը, որ բռնագրավված գույքը պետք է կապված լինի հանցագործության հետ։ Այս առումով փաստաբանների փաստարկները նախկինում հաջողությամբ մերժվել են դատարանների և դատախազության կողմից։ Երկրորդ կարևոր հանգամանքն այն է, որ եթե խոսքը կոռուպցիայի դեմ պայքարի մասին է, ապա պետք է խոսենք պաշտոնավարման սկսվելուց հետո ձեռք բերված գույքի բռնագրավման մասին։

Երրորդ դրույթը վերաբերում է կոռուպցիայի դեմ պայքարի գործերի համար վաղեմության ժամկետ սահմանելուն։ «Սահմանադրական դատարանը կես քայլ է արել այս հարցում։ Ճիշտ կլիներ այս նորմի բացակայությունը հակասահմանադրական ճանաչել, բայց նա դա թողեց որպես բարի ցանկություն։ Սահմանադրական դատարանի որոշման հիման վրա դատախազությունը պետք է հրաժարվի քննել այն գործերը, որոնցում հանցագործության և գույքի միջև կապը չի ներկայացվում, և այն գործերը, որոնցում մարդիկ արդարացվում են, ինչպես նաև այն գործերը, որոնցում գույքը ձեռք է բերվել պաշտոնը ստանձնելուց առաջ», - թվարկեց Դավիթ Հարությունյանը՝ նշելով, որ այստեղ ավարտվում են Սահմանադրական դատարանի որոշման դրական կողմերը։

Որպես ամենաբացասական կողմ՝ Հարությունյանը նշեց այն, որ Սահմանադրական դատարանը չի արձագանքել այն փաստարկին, որ օրենքն ունի հետադարձ ուժ։ Հիմա մարդը պարտավոր է ապացույցներ ունենալ, չնայած այն ժամանակ խոսք չկար այն մասին, որ դրանք երբևէ անհրաժեշտ կլինեն։ Որպես օրինակ նա բերեց մի իրավիճակ, երբ երկրում ընդունվեց օրենք, որը պահանջում էր, որ բոլորը ունենան կտրոններ հագուստի գնման համար։ Եթե ​​մարդը գիտի նման պահանջի մասին, նա կպահի դրանք, բայց եթե պահանջ չկա, ճնշող մեծամասնությունը դեն կնետի դրանք։

Ավելին, ապացույցները հաճախ պահվում են ոչ թե պաշտոնյաների, այլ պետության կողմից, և աբսուրդն այն է, որ շատ դեպքերում դրանք ոչնչացվում են հենց պետության կողմից՝ պահպանման ժամկետը լրանալու պատճառով։ Սահմանադրական դատարանը չի պատասխանել այն հարցին, թե ինչ հիմքեր կան, որոնց հիման վրա կարող է սկսվել գույքի բռնագրավման գործընթացը։ Դրանք նույնպես օրենքում նշված չեն։ Սա նշանակում է, որ Ազգային անվտանգության ծառայությունը կարող է առանց որևէ հիմքի ձեռնարկել օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումներ, այսինքն՝ օրենքը կարող է կամայականորեն կիրառվել քաղաքական հակառակորդների դեմ։

Միաժամանակ, խախտվում են ընտանիքի անդամների, հարազատների և նույնիսկ գործընկերների իրավունքները, քանի որ նրանց դեմ նույնպես իրականացվում են օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումներ, ուսումնասիրվում են անձնական և բանկային գաղտնիքները։ Սակայն, Սահմանադրական դատարանը որոշեց, որ գործընթացը չի կարող համարվել մարդու իրավունքների վրա ազդեցություն ունեցող։

Այն փաստը, որ 1991 թվականի փաստաթղթաշրջանառության պահանջները տարբեր էին, Սահմանադրական դատարանը լռեց։

Այս ամենը հանգեցնում է կողմերի անհավասարության դատարանում և մրցակցության սկզբունքի խախտման։ Դատախազությունն օժտված է հսկայական լիազորություններով և գործում է պետական ​​բյուջեի միջոցներով։ Փաստաբանը նման հնարավորություններ չունի։ Այսինքն՝ անմեղության կանխավարկածը չի գործում։ մեղքի կանխավարկածը գործում է։ Եթե ​​դրան ավելացնենք այն փաստը, որ դատախազության 3 տարվա աշխատանքի արդյունքները ստանալուց հետո անձը ընդամենը մեկ ամիս ժամանակ ունի պատասխանելու, ապա ակնհայտ է, որ խախտվել է հավասարության սկզբունքը։

Բացի այդ, Սահմանադրական դատարանն ինքն է խախտել օրենքի պահանջները, որը սահմանում է վերաքննիչ բողոքին պատասխանելու հստակ ժամկետ։ Այն ուղարկվել է 2021 թվականի նոյեմբերին։ Օրենքով պահանջվող 6 ամսվա և ևս 3 ամսվա փոխարեն Սահմանադրական դատարանը 3.5 տարի ժամանակ է պահանջել։ Սա լուրջ խախտում է։ Չնայած օրենքը պահանջում է, որ Սահմանադրական դատարանը գնահատի և՛ ակտը, և՛ իրավապահ պրակտիկան, այն դա չարեց։ Որովհետև եթե Սահմանադրական դատարանը ուսումնասիրեր պրակտիկան, ստիպված կլիներ օրենքը հակասահմանադրական ճանաչել, կարծում է Հարությունյանը։

Այսինքն, եթե նախկինում դատարանը 2+2 հարցին պատասխանում էր «100», ապա այժմ Սահմանադրական դատարանն ասում է «տասից պակաս», - նշեց նախկին նախարարը։ Նրա գնահատմամբ՝ որոշումը նոր խնդիրներ և վեճեր է ստեղծում, և, վերջին հաշվով, կտուժեն քաղաքացին և պետությունը։ Սա արվել է միտումնավոր՝ ծիծաղելի պնդումներ ներկայացնելու և մարդկանց քաղաքական օրակարգից շեղելու գործիք ունենալու համար։ Մյուս կողմից, ՄԻԵԴ-ում բողոքարկումները և պետության կողմից քաղաքացիներին պատճառված վնասի փոխհատուցումը շատ հավանական են։

Հարությունյանը կարծում է, որ հաշտության գնացածների վնասը վերականգնելու հնարավորությունները ցածր են։

Ինչ վերաբերում է նրան, թե ինչու են եվրոպական կառույցները լռում, Դավիթ Հարությունյանը նշեց, որ Եվրոպան լռում է ավելի լուրջ հարցերի շուրջ, ինչը կապված է նրանց քաղաքական շահերի հետ։ Եվրոպայում Հայաստանին կհիշեցնեն սա, եթե գա հարմար պահը, եզրափակեց արդարադատության նախկին նախարարը։