News
Լրահոս
News
Կիրակի
Հոկտեմբեր 21
Տեսնել լրահոսը


Անտեղյակ մարդը կարող է անցնել այս տեղով եւ չհասկանալ, թե այն իրականում ինչ է: Առաջին հայացքից պարզապես քարերի կույտ է, եւ առանց մասնագետի բացատրության` դժվար է պատկերացնել, որ անմիջապես ոտքերիդ տակ ամփոփված է մարդկության հազարամյա պատմության մի դրվագ: (ֆոտոռեպորտաժ)

Քարաշամբ. այդպես է կոչվում այն գյուղը, որի մոտերքում արդեն մի քանի տարի աշխատում է ԳԱԱ հնագիտության եւ ազգագրության ինստիտուտի արշավախումբը:

Այստեղ պեղումները սկսվել էին դեռեւս խորհրդային տարիներին: 1980 թվականին այժմ հանգուցյալ Վահան Հովհաննիսյանը, ժամանակակից սերնդին առավելապես հայտնի որպես քաղաքական գործիչ, զբաղվելով իր առաջին մասնագիտությամբ` հնագիտությամբ, այստեղ գտել է արքայական դամբարան: Դամբարաում գտնվել է քանդակադրոշմով հազվագյուտ գավաթ` թվագրվող մ.թ.ա. 22-21 դդ., որն այժմ ցուցադրված է Հայաստանի պատմության թանգարանում: Դամբարանում գտնվել են նաեւ այլ իրեր, ինչպես նաեւ` զոհաբերված կենդանիների ոսկորներ: Այս ամենը վկայում է, որ հազարամյակներ առաջ այստեղ եղել է զարգացած թագավորություն:

Հնագետ Վարդուհի Մելիքյանը NEWS.am-ի թղթակցին պատմեց, որ 1980-ական թթ. այս տարածքը բաշխվել էր մի քանի հիմնարկների` որպես ամառանոցային հողակտորներ: Շինարարական առաջին իսկ աշխատանքների ժամանակ բացվել էին հնագիտական ձեռակերտներ, եւ հրավիրվել էին մասնագետներ:

Ամառանոցները,  այդուհանդերձ, կառուցվել էին, բայց նրանց արանքում թողնվել էր 3,5 հեկտար հողատարածք, որը հնագիտական բացառիկ հուշարձան է: Աշխատանքների ընթացքում, որոնք սկիզբ առան 2009 թ., հնագիտության եւ ազգագրության ինստիտուտի աշխատակիցներն այստեղ նշագրեցին մեծ դամբարանադաշտ` 776 գերեզմանոցով: Պեղումները ցույց տվեցին, որ այդ տարածքում մարդկանց հուղարկավորել են մոտ 1000 տարիների ընթացքում` մ.թ.ա. 20-7 դդ.:

«Մեր գլխավոր նպատակը թաղման ծեսի ուսումնասիրությունն է: Սա այն ծեսն է, որ հարյուրամյակների ընթացքում կրել է չնչին փոփոխություններ: Խոսքը այն շրջանի մասին է, երբ չկային գրավոր աղբյուրներ: Թաղման ծեսը մեզ տալիս է բավականին հստակ պատկերացում մարդկանց կենցաղի, հնագույն հասարակության սոցիալական կառուցվածքի, ժողովրդագրության, ինչպես նաեւ նրանց կրոնական պատկերացումների մասին»,- ասում է Վարդուհի Մելիքյանը:

Քարաշամբում դամբարանները շատ խիտ են տեղակայված, յուրաքանչյուր գերեզման զատված է շրջանագծով շարված քարերով` կրոմլեխով, իսկ կենտրոնում դրված է քարե սալ: Դա հատկապես պարզ երեւում է կադրերում, որ արվել են անօդաչու թռչող սարքից: Մեծ դամբարանաթմբերը, բացատրում է հնագետը, քարե սալով ծածկված չեն եղել, նրանք ունեցել են փայտե ծածկեր:

Վարդուհի Մելիքյանը մեզ ցույց է տալիս վերջերս պեղված ուշ բրոնզեդարյան գերեզմանոց: Այնտեղ թաղված էին երկու մեծահասակ եւ մեկ երեխա` ամենայն հավանականությամբ, ընտանիք: Այդ շրջանի հուղարկավորություններին բնորոշ էր այն, որ հանգուցյալներին դնում էին աջ կամ ձախ կողքի վրա, կամ բերանքսիվայր, ձեռքերն ու ոտքերը ծալած, ինչպես մոր արգանդում: Հուղարկավորել են նաեւ առանձին գլուխներ:

Հնագետները եւս մի քանի օր կծախսեն, որպեսզի այդ գերեզմանից խնամքով հանեն բոլոր ոսկորները եւ իրերը, այնուհետեւ այդ ամենը պետք է արձանագրվի եւ ուղարկվի ինստիտուտ` հետագա ուսումնասիրության համար:

Ճիշտն ասած, գերեզմանատեղի իջնելու եւ հազարամյա ոսկորների հետ «սելֆի անելու» գայթակղությունը մեծ էր, եւ միայն ինչ-որ բան վնասելու վախը կասեցրեց մեր նկարահանող խմբին: Թեեւ, ինչպես հետո պարզվեց, արշավախմբի աշխատակաիցներն իրենք իսկ «մեղքից» զերծ չէին. մի քանի այդպիսի նկար փակցված էր նրանց ֆեյսբուքյան էջերին:

Մասնագետները հուսով են, որ պեղումների ավարտից հետո այս վայրը կվերածվի արգելոցի` իր թանգարանով, ուր կցուցադրվեն գերեզմաններից հանված գտածոները: Եւ նաեւ, որ Քարաշամբը կընդգրկվի հայաստանյան զբոսաշրջային երթուղիներում:

!
Այս նյութը հասանելի է նաև   English and Русский
Տպել
Կարդացեք նաև
Ամբողջը
NEWS.am-ի նոր նախագիծը՝ ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի Գավաթին ընդառաջ
Գործակալությունը գործարկում է ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության հատուկ էջը...
Հայկական դիվիզիաները Մեծ հայրենական պատերազմում՝ Կովկաս, Ստալինգրադ, հաղթական քոչարի Ռեյխսթագի պատերի տակ (Ֆոտո)
Պահպանվել են վավերագրական կադրեր, թե ինչպես են հայ զինվորները հաղթական քոչարի պարում Ռեյխսթագի պատերի մոտ․․․
«Շառլոտան», «Վայրի Արեւմուտք» սալունն ու «Դոնթ Դիլխորը» (ֆոտոռեպորտաժ)
Ստեփանակերտում առայժմ միակ փաբը գտնվում է Արցախի մայրաքաղաքի հենց կենտրոնում...
«Ջոջերի բոցերը». NEWS.am-ի ֆոտոնախագծում Մանվել Գրիգորյանն է
Նախագծի շրջանակներում ներկայացնելու ենք Հայաստանի քաղաքական ու հասարակական գործիչների...
«Ջոջերի բոցերը». NEWS.am-ի ֆոտոնախագծում Սամվել Ալեքսանյանն է
Եթե ես խաբում եմ, շան տղա լինեմ թե լսում եմ, հորս արեւ...
119 տարի առաջ Հայաստան ժամանեց առաջին գնացքը. ռեպորտաժ՝ Երկաթգծի թանգարանից (ֆոտո)
Թանգարանում հոգատարությամբ պահվում են երկաթուղային աշխատողների մասին զանգվածային...
Ամենաշատ
Partner news