նախընտրելի դարձնելՀայաստանում փոխվում է ուսուցիչների աշխատանքի վարձատրության և մասնագիտական ատեստավորման նկատմամբ մոտեցումը։ Կառավարության նոր ծրագրով նախատեսվում է բարձրացնել կամավոր ատեստավորում անցած մանկավարժների բազային դրույքաչափը․ այն կկազմի 300 հազար դրամ՝ նախորդ փուլում գործող 200 հազար դրամի փոխարեն։ Այս գումարին կավելանա հավելավճար՝ կախված ատեստավորման արդյունքից։
Աշնանը կանցկացվի ատեստավորման հերթական փուլը։ Մասնակցության հայտերն արդեն ընդունվում են։ Ընդ որում, խոսքը միայն դպրոցների ուսուցիչների մասին չէ․ ատեստավորում կկարողանան անցնել նաև մանկավարժահոգեբանական ծառայությունների աշխատակիցները, քոլեջների դասախոսները և արտադպրոցական հաստատությունների մանկավարժները։
Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությունում ակնկալում են, որ նման համակարգը կօգնի միաժամանակ բարձրացնել մանկավարժների աշխատանքի որակը և մասնագիտությունն ավելի գրավիչ դարձնել։
«Ուսուցիչների աշխատանքի վարձատրության համակարգը պետք է շարունակաբար զարգանա։ Մենք սահմաններ չենք դնում և կարծում ենք, որ մեր ուսուցիչները պետք է լինեն մեր հասարակության ամենահարգված, հեղինակավոր և պահանջված մասնագետներից», — հայտարարել է կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարար Ժաննա Անդրեասյանը։
Նախարարի խոսքով՝ վերջին շրջանում կրթական համակարգ արդեն եկել են մոտ 4 հազար նոր ուսուցիչներ։ Գերատեսչությունում ակնկալում են, որ աշխատանքի վարձատրության բարձրացումն ու ատեստավորման համակարգի հետագա զարգացումը կնպաստեն նոր մասնագետների ներգրավմանը։
Ինչ է տեղի ունենում, եթե ուսուցիչը չի անցնում ատեստավորումը
Պահանջների բարձրացմանը զուգահեռ պետությունը ուսուցիչներին հնարավորություն է տալիս ստանալ անհրաժեշտ մասնագիտական աջակցություն։
Անդրեասյանը պարզաբանել է, որ խոսքը մանկավարժների մասնագիտական զարգացման համակարգի մասին է, որը նախատեսված է «Հանրակրթության մասին» օրենքով։ Մասնագիտական զարգացման գործընթացում գնահատվում են ուսուցչի կարիքները, որից հետո որոշվում է, թե ինչպիսի պատրաստվածություն է նրան անհրաժեշտ։
Եթե գնահատման արդյունքներով բացահայտվում է խնդիր հենց առարկայական գիտելիքների հետ, ուսուցչի համար պարտադիր է դառնում թեստավորումը։ Նույն մեխանիզմը կիրառվում է նաև կամավոր ատեստավորման շրջանակում։
Պարտադիր թեստավորումը վերաբերում է նաև այն ուսուցիչներին, որոնք սեփական նախաձեռնությամբ արդեն մասնակցել են կամավոր ատեստավորմանը, սակայն չեն կարողացել այն հաջողությամբ անցնել։
Նախարարությունում դա դիտարկում են որպես յուրատեսակ ախտորոշում․ եթե ուսուցիչը չի հաղթահարել ատեստավորումը, դա նշանակում է, որ նրա մոտ բացահայտվել են առարկայական գիտելիքների խնդիրներ, որոնց վրա անհրաժեշտ է աշխատել։
Այդ դեպքում պետությունը մանկավարժի համար կազմակերպում է վերապատրաստում՝ իր միջոցների հաշվին։
«Սա աջակցություն է մեր բոլոր այն ուսուցիչներին, որոնք խնդիրներ ունեն», — պարզաբանել է նախարարը։
Վերապատրաստումն անցնելուց հետո ուսուցիչը պետք է նորից անցնի ատեստավորում՝ թեստավորման ձևաչափով։ Եթե դրանից հետո ևս նա երկու անգամ չի հաղթահարում գիտելիքների ստուգումը, առաջանում է նրա՝ որպես ուսուցչի հետագա աշխատանքի հնարավորության հարցը։ Անդրեասյանի խոսքով՝ նման դեպքեր արդեն կան․ շուրջ 80 ուսուցիչ երկու և ավելի անհաջող փորձերից հետո բախվել են հետագա աշխատանքի դադարեցման վերաբերյալ որոշումների։
Նախարարը շեշտել է, որ այս մեխանիզմն առաջին հերթին կապված է երեխաների կրթության համար պետության պատասխանատվության հետ։
«Մենք պետք է հստակ գիտակցենք պատասխանատվությունը․ մեր ուսուցիչները աշխատում են մեր երեխաների հետ, և խոսքը մեր երեխաների կրթության մասին է», — ասել է նա։
Միևնույն ժամանակ, Անդրեասյանի խոսքով, խոսքը մարդու անձնական հատկանիշների գնահատման մասին չէ։ Ուսուցիչը կարող է լինել լավ մարդ և ունենալ բազմաթիվ դրական հատկանիշներ, սակայն առարկայական գիտելիքների պակասը, որը չի հաջողվում վերացնել նույնիսկ պետության կողմից տրամադրված աջակցությունից հետո, խնդիր է դառնում նրա՝ երեխաների հետ աշխատանքի համար։
«Գուցե նա ամենալավ մարդն է՝ հրաշալի հատկանիշներով, բայց եթե առարկայական գիտելիքների խնդիրը սահմանափակում է նրա արդյունավետությունը, և մշտական աջակցության պայմաններում արդյունավետության բարձրացում չի լինում, հնարավոր է՝ այդ մարդը պետք է աշխատանք փնտրի այլ տեղում։ Իսկ մեր երեխաների հետ պետք է աշխատեն այն ուսուցիչները, որոնք կարող են ցույց տալ իրենց գիտելիքներն ու հմտությունները», — հայտարարել է նախարարը։
Անդրեասյանը առանձին ընդգծել է, որ նման մոտեցումը նոր նախաձեռնություն չէ, որը ծագել է կառավարության վերջին հայտարարություններից հետո․ նրա խոսքով՝ նկարագրված մեխանիզմն արդեն գործում է մի քանի տարի։
Ուսուցիչներին ուզում են աջակցել ոչ միայն աշխատավարձով
Աշխատանքի վարձատրության բարձրացումը նախարարությունում դիտարկվում է որպես մասնագիտության նկատմամբ ավելի լայն քաղաքականության մաս։
Կառավարության նոր ծրագրով նախատեսվում է մշակել ուսուցչի կարգավիճակի մասին առանձին օրենք։ Անդրեասյանի խոսքով՝ փաստաթուղթը պետք է սահմանի ուսուցչի դերը և ամրագրի նրա սոցիալական պաշտպանության համալիր երաշխիքները։
Մեկ այլ ուղղություն է մանկավարժների բնակարանային աջակցության ծրագրերը։ Նախարարը ակնկալում է, որ ուսուցչի կարգավիճակի մասին օրենքի նախագիծը քննարկման կներկայացվի առաջիկա ամիսներին։
Այսպիսով, պետությունը նախատեսում է միաժամանակ աշխատել մանկավարժների աշխատանքի վարձատրության, մասնագիտական զարգացման և ատեստավորման, ինչպես նաև նրանց սոցիալական երաշխիքների ուղղությամբ։
Դպրոցներում թափուր հաստիքներ դեռ կան
Միևնույն ժամանակ, հանրակրթության համակարգում կադրային խնդիրը դեռ ամբողջությամբ լուծված չէ։ Դպրոցներում մնում են թափուր տեղեր, այդ թվում՝ նեղ մասնագետների համար։
Որպեսզի աշխատանքի ընդունման գործընթացը ավելի բաց լինի, նախարարությունը գործարկել է թափուր հաստիքների և մրցույթների նոր համակարգ։ Յուրաքանչյուր ազատ պաշտոնի մասին տեղեկությունն ավտոմատ կերպով հայտնվում է հարթակում։ Օգտատերերը կարող են ինքնուրույն տեսնել, թե քանի թափուր հաստիք կա կոնկրետ մարզում, ինչպես նաև ինչ ազատ տեղեր կան ուսուցիչների և տնօրենների համար։ Անդրեասյանի խոսքով՝ սա պետք է բարձրացնի համակարգի թափանցիկությունը․ դպրոցում աշխատանքի մեջ հետաքրքրված մարդը կարող է նախապես տեսնել հասանելի հնարավորությունները և մասնակցել մրցույթին։
Միաժամանակ նախարարությունում ակնկալում են, որ բաց համակարգը կօգնի նվազեցնել նաև աշխատանքի ընդունման ոլորտում դեռ հանդիպող տեղային բացասական պրակտիկաները։
«Համակարգը ավտոմատացված է․ յուրաքանչյուր թափուր հաստիքի մասին տեղեկությունն անմիջապես հայտնվում է հարթակում, և դուք ինքներդ կարող եք տեսնել, օրինակ, թե այս կամ այն մարզում քանի թափուր հաստիք կա, քանի թափուր տեղ՝ տնօրենների, քանի՝ ուսուցիչների համար», — ասել է նախարարը։
Ատեստավորումը պետք է օգնի ներգրավել մասնագետների
Նախարարությունում ակնկալում են, որ կադրային խնդրի լուծմանը կօգնի նաև ատեստավորման ընդլայնումը։
Անցյալ տարի ատեստավորում անցնելու հնարավորություն ստացան, մասնավորապես, հոգեբանները։ Այս տարի մասնագետների շրջանակը, որոնք կկարողանան մասնակցել գործընթացին, կընդլայնվի։
Անդրեասյանը դա կապում է կրթական համակարգում աշխատանքի գրավչության բարձրացման ընդհանուր քաղաքականության հետ։ Մի կողմից պետությունը բարձրացնում է մասնագիտական գիտելիքների նկատմամբ պահանջները և հնարավորություն տալիս անցնել վերապատրաստում, եթե այդ գիտելիքները պետք է բարելավվեն։ Մյուս կողմից՝ բարձրացնում է աշխատանքի վարձատրությունը և նախատեսում է սոցիալական աջակցության լրացուցիչ միջոցներ։
Հենց այս ուղղությունների համադրությունը, նախարարի կարծիքով, պետք է աստիճանաբար դպրոցներ բերի նոր մասնագետների և ամրապնդի ուսուցչի մասնագիտության կարգավիճակը։
