նախընտրելի դարձնել
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմը Կոնգրեսի միջանկյալ ընտրություններից առաջ ուժեղացրել է ճնշումը Կալիֆոռնիայի իշխանությունների վրա՝ տեղի պաշտոնյաներին նախազգուշացնելով, որ նրանք կարող են ենթարկվել քրեական հետապնդման, եթե հաշվեն այն ընտրողների քվեաթերթիկները, որոնց դաշնային գերատեսչությունները համարում են ԱՄՆ քաղաքացիություն չունեցող հավանական անձինք (ոչ քաղաքացիներ)։
Ուրբաթ օրն ուղարկված նամակում, որը հայտնվել է Associated Press գործակալության տրամադրության տակ, ԱՄՆ գլխավոր դատախազի տեղակալի պաշտոնակատար Թրենթ Մաքքոթերը նշել է, որ պաշտոնյաները վտանգում են դառնալ դաշնային հանցագործության մեղսակից, եթե գիտակցաբար հաշվի առնեն այն մարդկանց քվեները, որոնց դաշնային մարմինները նույնականացրել են որպես ոչ քաղաքացիների։ Փաստաթղթում ընդգծվում է, որ ԱՄՆ դաշնային ընտրություններում քաղաքացիություն չունեցող անձանց քվեարկությունը հանցագործություն է։
Նամակը հասցեագրված է Լոս Անջելեսի շրջանի իրավաբանական վարչությանը։ Դրա պատճեններն ուղարկվել են նաև Կալիֆոռնիայի պետքարտուղար Շիռլի Վեբերին և շրջանի ընտրական ծառայության ղեկավար Դին Լոգանին՝ նախազգուշացումը փաստացի տարածելով ողջ նահանգի վրա։
Լոգանը հայտարարել է, որ իր գերատեսչությունը կենտրոնացած է արդար և անվտանգ ընտրություններ անցկացնելու վրա։ Նրա խոսքով՝ ԱՄՆ արդարադատության նախարարությունը որոշել է դատարանում վիճարկել առանձին քաղաքացիների ընտրական իրավունքի վերաբերյալ իր չհիմնավորված պնդումները, ուստի հարցի հետագա քննարկումը պետք է ընթանա դատական կարգով։
Այս նամակը հերթական քայլն է դաշնային իշխանությունների և Կալիֆոռնիայի միջև առճակատման մեջ, որտեղ դեմոկրատների դիրքերն ավանդաբար ամուր են։ Նախօրեին Արդարադատության նախարարությունը հայց էր ներկայացրել նահանգի դեմ՝ պահանջելով հաշվի չառնել այն ընտրողների փոստային քվեաթերթիկները, որոնց դաշնային իշխանությունները համարում են հավանական ոչ քաղաքացիներ, քանի դեռ չի հաստատվել նրանց ներգաղթային կարգավիճակը։
Հայցի առիթ է դարձել Կալիֆոռնիայի իշխանությունների հրաժարումը՝ 48 ժամվա ընթացքում կատարել դաշնային գերատեսչության պահանջն ու ստուգել գաղտնաբառով պաշտպանված կրիչը, որում ներառված է 20 հազար անունից բաղկացած ցուցակ։ Վարչակազմի պնդմամբ՝ այդ մարդկանց քվեաթերթիկներ են ուղարկվել նոյեմբերի 3-ի ընտրություններին մասնակցելու համար։ Նահանգի պետքարտուղարը հայտարարել է, որ դաշնային իշխանություններն իրենց կասկածները հիմնավորող որևէ ապացույց չեն ներկայացրել։ Կալիֆոռնիայում փոստով քվեաթերթիկներ են ուղարկվում բոլոր գրանցված ընտրողներին։
Նախագահ Թրամփն ուրբաթ օրն արձագանքել է իրավիճակին՝ Truth Social սոցիալական ցանցում հրապարակելով նամակի մասին հոդվածի հղումը և պաշտոնյաներին սպառնալով երկարատև ազատազրկմամբ։
Թրամփի վարչակազմն ընտրողների շրջանում ենթադրյալ ոչ քաղաքացիների բացահայտումը դարձրել է իր առաջնահերթություններից մեկը։ Այս տարի Արդարադատության նախարարությունը նահանգներից պահանջել է տրամադրել ընտրական ցուցակների մանրամասն տվյալները, ներառյալ ծննդյան ամսաթվերը, հասցեները, վարորդական իրավունքի վկայականների համարները և սոցիալական ապահովության համարների մի մասը։
Հուլիսին ներքին անվտանգության նախարար Մարկուեյն Մալինը հայտարարել էր, թե Կալիֆոռնիայում, Նևադայում, Նյու Ջերսիում և Փենսիլվանիայում կարող է գրանցված լինել մինչև 250 հազար ոչ քաղաքացի։ Սակայն նման պնդումներն արդեն իսկ կասկածի տեղիք են տվել. Նևադային տրամադրված դաշնային ցուցակի ստուգումից հետո պարզվել է, որ նշված անձանց թվում քաղաքացիություն չունեցող գրանցված որևէ ընտրող չկա։
Տարբեր նահանգներում անցկացված ուսումնասիրություններն ու ստուգումները նույնպես վկայում են, որ ԱՄՆ-ում ոչ քաղաքացիների քվեարկության դեպքերը չափազանց հազվադեպ են։ Associated Press-ի տվյալներով՝ այս տարի Արդարադատության նախարարությունն ընտրախախտումների տարբեր գործերով մեղադրանք է առաջադրել մոտ 90 մարդու, որոնցից 50-ին՝ որպես ոչ քաղաքացի ենթադրաբար քվեարկելու համար։
Իրավաբանները քննադատել են դաշնային իշխանությունների գործողությունները։ Լոս Անջելեսի Կալիֆոռնիայի համալսարանի իրավագիտության պրոֆեսոր Ռիկ Հասենը նամակը որակել է որպես ընտրական հանձնաժողովների աշխատակիցների նկատմամբ ճնշման սրացում։ Իսկ ԱՄՆ գլխավոր դատախազի օգնականի նախկին տեղակալ Ջասթին Լևիթը կասկած է հայտնել, թե նամակում շարադրված դիրքորոշման հիման վրա պաշտոնյաներին պատասխանատվության ենթարկելու փորձը կդիմանա դատական քննությանը։
Այս հակամարտության ֆոնին դեմոկրատ սենատորներ Ալեքս Պադիլյան, Շելդոն Ուայթհաուսը և Դիք Դուրբինը գլխավոր դատախազ Թոդ Բլանշից պահանջել են հաստատել, որ Արդարադատության նախարարությունը մինչև միջանկյալ ընտրությունների պաշտոնական ավարտը չի առգրավի քվեաթերթիկներն ու ընտրական այլ նյութերը։
