News
Լրահոս
News
Շաբաթ
Նոյեմբեր 17
Տեսնել լրահոսը


Տավուշի մարզում գտնվող Գետահովիտ 2 հին քարանձավը այս տարի էլ շարունակում է զարմացնել մասնագետներին իր գտածոներով. ընթացիկ պեղումների ժամանակ այստեղ նորից հայտնաբերվել են մեծ քանակությամբ միկրոլիտներ, կենդանիների ոսկորներից զարդեր եւ գործիքներ, բուսական մնացորդներ:

NEWS.am-ի թղթակցի հետ զրույցում հնագետ, բուսաբան Ռոման Հովսեփյանը նշեց, որ քարանձավում գտնված բուսական մնացորդները թույլ են տալիս դատել այն պատմական շրջանների բուսականության եւ կլիմայական պայմանների մասին, երբ քարանձավը բնակեցված էր: Նրա խոսքով, այս գտածոների անալիզը թույլ կտա ենթադրել, որ տարածաշրջանում բուսական աշխարհն այն ժամանակներից առանձահատուկ փոփոխությունների չի ենթարկվել:

Կարեւոր բուսական գտածոներից են վայրի խաղողի կորիզները եւ Կովկասյան փռշնին, որը հիմա էլ աճում է տարածաշրջանում: Քարանձավի հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ այս ծառի փայտը եւ պտուղները օգտագործվել են դեռ մեր նախնիների կողմից:

Ինչ վերաբերում է խաղողի կորիզներին, ապա նախորդ արշավախմբերի ժամանակ  նրանց հայտնաբերումը փոքր դեր չի խաղացել նրանում, որ այս տարի հնագիտական պեղումները հովանավորել է Իջեւանի գինու եւ կոնյակի գործարանը: Գետահովիտ քարայրի հնագիտական արշավախմբի ղեկավար, Հնագիտության եւ ազգագրության ինստիտուտի աշխատակից  Իրենա Քալանթարյանը NEWS.am-ի թղթակցի հետ զրույցում հայտնեց, որ Գետաովիտի երկու քարանձավները՝ Խաչաղբյուր գետի կիրճում (Աղստեւ գետի վտակ) 960 մ բարձրության վրա, հայտնաբերվել են 2010 թվականին հայ-ֆրանսիական համատեղ արշավախմբի ժամանակ:

Մի քանի տարի շարունակ այստեղ իրականացվել են ուսումնասիրություններ, որոնք ցույց են տվել, որ մարդիկ ակտիվորեն օգտագործել են քարանձավը վերին պալեոլիթի ժամանակաշրջանից մինչեւ ուշ միջնադար:

Ինչպես Իրենա Քալանթարյանը բացատրեց, Հայաստանում վերին պալեոլիթի ժամանակաշրջանի գիտական հետազոտությունը շատ կարեւոր է ֆիքսված հուշարձանների քիչ քանակի պատճառով: Գիտնականները հատուկ ուշադրություն են դարձնում ուշ նեոլիթի ժամանակաշրջանին, որի մասին տեղեկատվությունը, գրեթե բացակայում է Հայաստանում:

Հայաստանի եւ ամբողջ Հարավային Կովկասի տարածաշրջանի համար առանցքային հնագիտական հարցերից մեկը ներկայումս «նեոլիթի բնակիչների» կենսակերպի եւ տնտեսության վերստեղծումն է:

Այս տարի արշավախմբին մասնակցում է Directorate-General for Antiquities and Museums-ից սիրիացի հնագետ Ղանեմ Ղանեմը (Ghanem Ghanem): Նա նշեց, որ հայկական արշավախմբին մասնակցությունը իր համար լավ փորձ է, հատկապես, որ այստեղ հնարավորություն կա ուսումնասիրելու հազվագյուտ պատմական ժամանակաշրջաններ: «Ես սիրեցի այդ վայրը», - ասաց նա:

Իրենա Քալանթարյանը հիշեցրեց, որ 2011 թվականին քարայրում հայտնաբերվել է միջնադարյան գերեզման, որը նավակի ձեւ ուներ՝ բաղկացած երկու մասից երկու հանգուցյալների համար: Եվ ակնհայտ է, որ հետագայում թաղման ժամանակ փոքրիկ խցիկ են   կառուցել, եւ առաջին մահացածների մնացորդները հավաքել այդտեղ. նրա ոտքերի ոսկորները դրել են ձեռքի ոսկորների վրա: Դամբարանը թվագրվում է ոչ վաղ քան 11-ի 12-րդ դարերի:

Հետագա տարիներին քարանձավի ուսումնասիրությունը շարունակվել է, եւ 2014-ին կատարված շերտագիտական շուրֆը բացահայտել է քարայրի ամբողջ ժամանակային ընդգրկումը. միջնադարյան շերտ, այնուհետեւ ստերիլ շերտ, էնեոլիթ, նեոլիթ, կրկին ստերիլ շերտ, եւ ներքեւում, արդեն գետնին բացվել է փոս՝ լցված օբսիդիանի միկրոլիտներով: Ռադիոկարբոնային վերլուծությունը ցույց է տվել վերին պալեոլիթի դարաշրջանը` մեր ժամանակներից (cal BP) 24-23 հազար տարի առաջ:

2016-ին հնագետները  որոշել են պեղումներ կատարել քարայրի մոտ գտնվող դարավանդի վրա, ու պարզվել է, որ միջին դարերում մարդիկ ոչ միայն բուն քարայրն էին օգտագործում, այլեւ դրա մատույցները ։ Այստեղ կար տնտեսական հոր՝ մեծ կավե կարասով (որը հետագայում վերականգնել են) ու փոքր գավաթով։ Հայտնաբերվել է նաեւ մատանի, գուցե երկաթյա, որի վրա արաբերեն փորագրություն կար։

Սակայն 2017 թվականին ֆրանսիական կողմը որոշեց կասեցնել Գետահովիտ քարայրում հետազոտությունները, եւ Իջեւանի գինու եւ կոնյակի գործարանը հայկական հնագետներին օգնության եկավ:

NEWS.am-ի թղթակցի հետ զրույցում գործարանի գլխավոր տնօրեն Ատոմ Եգորյանը պատմեց, որ գործարանի ղեկավարությունը շատ է հետաքրքրել այն փաստը, որ քարանձավում հայտնաբերվել են ժամանակային շերտեր, որոնք բացակայում են ողջ Հարավային Կովկասի տարածաշրջանում: Բացի այդ նրանց հետաքրքել է վայրի խաղողի կորիզները գտնելու փաստը: Հնարավոր է հետագայում հնարավոր լինի վերականգնել Տավուշի մարզում խաղողագործության զարգացման պատմությունը՝ սկսած նախապատմական ժամանակներից:

 Տնօրենը նշեց, որ գործարանը ֆինանսավորում է մի շարք կրթական եւ գիտական ծրագրեր, քանի որ ղեկավարությունը հասկանում է, որ հայկական գիտությունը ֆինանսական դժվարություններ ունի: «Մենք ուզում ենք, որ մեր գիտնականները այստեղ աշխատեն եւ չլքեն երկիրը», - ասաց նա՝ հավելելով, որ հետագայում հնարավոր կլինի պատմական ցուցադրություն բացել գործարանի տարածքում:

!
Այս նյութը հասանելի է նաև   Русский
Տպել
Կարդացեք նաև
Ամբողջը
Տիգրանակերտը համաքաղաքակրթական նշանակություն ունի. հնագետը ներկայացրեց վերջին պեղումների արդյունքները
Տիգրանակերտի հայկական գրերը միանշանակ վկայում են այն մասին, որ այս տարածքը ոչ թե պարզապես հայկական է եղել, այն լուրջ ավանդ է ունեցել հայկական գրի տարածման մեջ…
Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում նախկինում անհայտ ամրոցներ են հայտնաբերվել (ֆոտո)
Այս ամրոցների մեծ մասը նաեւ Վանի թագավորության շերտեր ունի…
Այստեղով է անցել Մեծ Մետաքսի ճանապարհը. հնագետը՝ Աղձքում (ֆոտո)
Այստեղ գտնվել է հին շատ թանկարժեք չինական հախճապակի, որն իրենց ունենալ կարող էին թույլ տալ միայն թագավորական տները…
Եզակի քարայրում պեղումները կարող են դադարեցվել ֆինանսավորման բացակայության պատճառով (ֆոտո)
Գետահովիտ քարանձավի հնագիտական արշավախմբի ղեկավար...
119 տարի առաջ Հայաստան ժամանեց առաջին գնացքը. ռեպորտաժ՝ Երկաթգծի թանգարանից (ֆոտո)
Թանգարանում հոգատարությամբ պահվում են երկաթուղային աշխատողների մասին զանգվածային...
Սա շատ կարեւոր հուշարձան է, սակայն որևէ ապացույց, որ այն աստղադիտարան է, չկա. հնագետը՝ «Զորաց քարերի» մասին (ֆոտո)
Partner news