News
Լրահոս
News
Կիրակի
Նոյեմբեր 18
Տեսնել լրահոսը


Այստեղ ներկայացված է ժամանակակից մարդու գրեթե ամբողջ պատմությունը. 40 հազար տարվա կյանքը հողի մի քանի մետր շերտում է տեղակայված: Ինձ համար, որպես անտեղյակ մարդու, այս հողային տորթը միայն տարբեր գույներով շերտերի հաջորդականություն է: Սակայն հնագետները դրանք գրքի պես կարդում են: Ներքեւում՝ վերին պալեոլիթի շերտերն են, ապա մեծ անտիկ շերտը, վերեւում` միջին դարերի: Հողե տորթը պատված է կերամիկական սալիկով. մի քանի տասնամյակ առաջ ինչ–որ մեկը քարանձավային ռեստորան է որոշել կառուցել: Փառք Աստծո, հուշարձանների պահպանության մասնագետները արագ կասեցրել են այդ փորձը (ֆոտոռեպորտաժ):

Սյունիքի մարզի Աղիտու գյուղի մոտ՝ Որոտան գետի ձախ ափին գտնվող Աղիտու 3 քարանձավը եզակի հնագիտական հուշարձան է, որը ժամանակակից մարդու նախնիների կյանքի մասին շատ հարուստ նյութ է պարունակում: 2009 թվականից սկսած հայ-գերմանական համատեղ պեղումների արդյունքում այստեղից կենդանիների ոսկորներ են հայտնաբերվել, որոնց որսացել է այսպես կոչված անատոմիական ժամանակակից մարդը, ինչպես նաեւ ոսկորներից եւ քարերից պատրաստված աշխատանքային գործիքներ: Դրանց թվում են նետասլաքները, դանակները եւ նույնիսկ 26 հազար տարեկան ոսկորից պատրաստված ասեղը, ինչը ցույց է տալիս, որ այդ ժամանակ արդեն հագուստ էին կարում:

Նկարահանումների օրը մեզ համար պատմական էքսկուրս կազմակերպեց հնագետների խմբի ամենաերիտասարդը՝ Հայկ Ազիզբեկյանը: Նա պատմեց, որ վերին պալեոլիթի շերտերը ցույց են տալիս, որ քարանձավը, որը 1600 մետր բարձրության վրա է գտնվում, 15 հազար տարի ինտենսիվ օգտագործվել է՝ 39 000-ից մինչեւ 24000 cal BP (մինչ այսօրվա օրացուցային տարիները): Լսում եմ եւ ապշում, ինչ հեշտությամբ են արտեբերում այդ հազար տարիները, այնինչ մարդկային երեւակայությունը չի հերիքի ժամանակի նման ահռելի հատված պատկերացնելու համար:

Հայկ Ազիզբեկյանի խոսքով՝ պեղումները նաեւ այդ ժամանակ կատարված կլիմայական փոփոխությունների մասին են պատկերացում տալիս: Գտնված արտեֆակտները՝ աշխատանքային գործիքները, զարդերը փաստում են այդ ժամանակվա մարդու հմտությունների, ինչպես նաեւ գեղագիտական պատկերացումների մասին: Մասնավորապես, գտնվել են խխունջներից կախիկներ, որոնք կարող էին Պարսից ծոցից այստեղ հայտնվել: Այս շրջանում օբսիդիանից պատրաստված գործիքները տարածվում են Սյունիքի եւ Հայաստանի սահմաններից դուրս:

Աղիտուի հնագիտական արշավախմբի ղեկավար Բորիս Գասպարյանը արդեն պեղումների սեզոնի ավարտից հետո մեզ հետ զրույցում բացատրեց, որ Որոտան գետի հովիտը հարուստ է օբսիդիանով եւ դա այստեղ բնակվելու պատճառներից մեկն է եղել: Նա հավելեց, որ Աղիտու 3 քարանձավը պեղվում է հնագիտական վերջին խոսքով, գիտությանը հայտնի վերջին մեթոդներով, եւ այն հեռավոր ժամանկներում բնակվող մարդու կենցաղի մասին ամբողջական տեղեկություններ է հաղորդում: 

Աղիտու 3-ի եւս մեկ հետաքրքիր գտածո է անտիկ դամբարանը, որը մ.թ 1-ին դարով է թվագրվում: Մի քանի տարի առաջ այստեղ պեղումների ժամանակ 7 մարդու մարմին է հայտնաբերվել՝ մետաղադրամները բերանում: Հայկ Ազիզբեկյանի խոսքով՝ դա գետով անդրշիրիմյան աշխարհ անցնելու վարձ է եղել:

Բորիս Գասպարյանը պատմում է, որ դամբարանի կողքին կան անտիկ շրջանի այլ կառույցների ավերակներ, որոնց նշանակությունը դեռ պարզ չէ: Դատելով այս տարի գտնված ֆալոսից՝ դրանք պաշտամունքային նշանակություն են ունեցել:

Հնագետները մեզ ցույց տվեցին նաեւ Աղիտու 7 քարանձավը, որը տեղակայված է Որոտան գետի կիրճի լանջին՝ Աղիտու 3-ից ներքեւ:

Այստեղ պեղումները նոր են սկվել եւ այն եւս գրավել է հնագետների ուշադրությունը վերին պալեոլիթի շերտերով:

Ազիզբեկյանը բացատրեց, որ այն ժամանակ գետի մակարդակը բավական բարձր է եղել եւ այն սնունդ հայթայթելու համար լավ աղբյուր է եղել: Քարանձավի տարածքում միջնադարյան թոնիր եւ այլ կառույցներ էլ են հայտնաբերվել:

Բորիս Գասպարյանը, խոսելով Աղիտու 7-ի մասին, նշեց, որ այն շատ խորհրդավոր է հնագետների համար: Այստեղ անհասկանալի մշակութային ֆենոմեն է բացահայտվել: Նա կարծում է, որ 13-14-րդ դարերում այստեղ անհայտ աղանդավորների կողմից պաշտամունքային ծեսեր են կատարվել: Նա հավելեց, որ Աղիտու 7-ն ի սկզբանե ոսումնասիրվել է քարե դարի մարդու հետքերը գտնելու համար, սակայն ավելի խորը շերտերը նրանք դեռ չեն պեղի, մինչեւ չհասկանան ինչ շերտ է վերեւում:

!
Այս նյութը հասանելի է նաև   Русский
Տպել
Կարդացեք նաև
Ամբողջը
Գետահովիտ 2 հնագույն քարանձավում պեղումները շարունակվում են Սիրիայից մասնագետի մասնակցությամբ
Հետագա տարիներին քարանձավի ուսումնասիրությունը շարունակվել է, եւ 2014-ին կատարված շերտագիտական շուրֆը բացահայտել է քարայրի...
Տիգրանակերտը համաքաղաքակրթական նշանակություն ունի. հնագետը ներկայացրեց վերջին պեղումների արդյունքները
Տիգրանակերտի հայկական գրերը միանշանակ վկայում են այն մասին, որ այս տարածքը ոչ թե պարզապես հայկական է եղել, այն լուրջ ավանդ է ունեցել հայկական գրի տարածման մեջ…
Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում նախկինում անհայտ ամրոցներ են հայտնաբերվել (ֆոտո)
Այս ամրոցների մեծ մասը նաեւ Վանի թագավորության շերտեր ունի…
Այստեղով է անցել Մեծ Մետաքսի ճանապարհը. հնագետը՝ Աղձքում (ֆոտո)
Այստեղ գտնվել է հին շատ թանկարժեք չինական հախճապակի, որն իրենց ունենալ կարող էին թույլ տալ միայն թագավորական տները…
Եզակի քարայրում պեղումները կարող են դադարեցվել ֆինանսավորման բացակայության պատճառով (ֆոտո)
Գետահովիտ քարանձավի հնագիտական արշավախմբի ղեկավար...
119 տարի առաջ Հայաստան ժամանեց առաջին գնացքը. ռեպորտաժ՝ Երկաթգծի թանգարանից (ֆոտո)
Թանգարանում հոգատարությամբ պահվում են երկաթուղային աշխատողների մասին զանգվածային...
Partner news