Նախընտրելի
Այն ֆիլմերը, որոնց սցենարիստների թվում կին կար, համադրելի բյուջեների պայմաններում ստուդիաներին ապահովում էին ավելի բարձր միջինացված շահույթ, քան այն ֆիլմերը, որոնք ստեղծվել էին առանցքային դիրքերում բացառապես տղամարդկանց կողմից։
Այս եզրակացությանն է եկել Մայնցի Յոհաննես Գուտենբերգի համալսարանի հետազոտող Անյա Հուվիլերը, որը վերլուծել է 1994-ից 2023 թվականներին թողարկված գրեթե 200 հազար ֆիլմ։
Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Frontiers in Communication ամսագրում։ Ֆինանսական վերլուծության համար գիտնականներն օգտագործել են ավելի քան 4,2 հազար ֆիլմի տվյալներ, որոնց համար հասանելի էին արտադրական բյուջեների և համաշխարհային կինովարձույթի մուտքերի մասին տեղեկությունները։
Առավել նկատելի օրինաչափություններից մեկը վերաբերում էր այն ֆիլմերին, որոնք գրվել էին կանանց կողմից, բայց նկարահանվել էին տղամարդկանց կողմից։ Դրանց միջինացված շահույթը կազմել է մոտ 35,9 մլն դոլար, ինչը 34%-ով ավելի բարձր է, քան այն ֆիլմերինը, որոնցում և՛ ռեժիսորը, և՛ սցենարիստը տղամարդ էին։ Ընդ որում, այս ֆիլմերի բյուջեները համադրելի էին։
Նման ֆիլմերը նաև ցուցադրել են ներդրումների ավելի բարձր վերադարձելիություն։ Դրանց ROI ցուցանիշը կազմել է 1,1՝ ընդդեմ 0,88-ի այն ֆիլմերի դեպքում, որտեղ երկու դիրքերում էլ տղամարդիկ էին, այսինքն՝ մոտ 25%-ով ավելի բարձր։ Այս հետազոտությունում ROI-ն արտացոլում է շահույթի և արտադրական ծախսերի հարաբերակցությունը և չի ներառում մարքեթինգի ու տարածման ծախսերը, ինչպես նաև եկամտի որոշ այլ աղբյուրներ։
Այն ֆիլմերը, որոնցում կանայք միաժամանակ և՛ սցենարիստներ էին, և՛ ռեժիսորներ, ցուցադրել են մոտավորապես նույն վերադարձելիությունը, ինչ երկու դիրքերում էլ տղամարդիկ ունեցող ֆիլմերը, սակայն ստեղծվել են մոտ երկու անգամ ավելի փոքր բյուջեներով։
Միևնույն ժամանակ ամենաթանկ կինոնախագծերը հիմնականում շարունակում էին մնալ տղամարդկանց տարածք։ Ամենամեծ բյուջե ունեցող ֆիլմերի վերին 10%-ում կին ռեժիսորներ և սցենարիստներ չունեցող ֆիլմերի բաժինը կազմել է 74,8%, ամենաթանկ 5%-ում՝ 78,6%, իսկ վերին 1%-ում՝ 88,6%։
30-ամյա ժամանակահատվածում կին ռեժիսոր ունեցող ոչ մի ֆիլմ չի հայտնվել արտադրական բյուջեով վերին 1%-ում։ Այս կատեգորիայում եղել է 44 ֆիլմ, և դրանցից միայն հինգն են գրվել կանանց կողմից, թեև ռեժիսորները տղամարդիկ էին։ Այս հինգ ֆիլմերի միջինացված շահույթը մոտ 113 մլն դոլարով ավելի բարձր էր, քան բացառապես տղամարդկանց կողմից ստեղծված ֆիլմերինը՝ փոքր-ինչ ավելի ցածր միջինացված բյուջեների պայմաններում։
Նմանատիպ պատկեր էր դիտվում նաև բարձր բյուջե ունեցող ֆիլմերի ավելի լայն խմբերում։ Բյուջեով վերին 5%-ում կին սցենարիստ և տղամարդ ռեժիսոր ունեցող ֆիլմերի միջինացված շահույթը կազմել է 556 մլն դոլար՝ տղամարդկանց նախագծերի 470 մլն դոլարի դիմաց։ Վերին 10%-ում տարբերությունը կազմել է մոտ 134 մլն դոլար՝ մոտ 452 մլն դոլար՝ 318 մլն դոլարի դիմաց։
Միևնույն ժամանակ հետազոտվող ժամանակահատվածում կին ռեժիսոր կամ սցենարիստ ունեցող ֆիլմերի բաժինը դանդաղ է աճել։ 1994 թվականին կինն զբաղեցնում էր այս պաշտոններից առնվազն մեկը ֆիլմերի 21,5%-ում, իսկ 2023 թվականին՝ 29,4%-ում։ Այսպիսով, գրեթե 30 տարի անց էլ կանայք շարունակում էին որպես ռեժիսոր կամ սցենարիստ մասնակցել ֆիլմերի մեկ երրորդից պակասում։
Հետազոտության հեղինակները չեն ուսումնասիրել բացահայտված ֆինանսական տարբերությունների պատճառները։ Հուվիլերը ենթադրել է, որ ֆինանսավորման և աշխատանքի ընդունման որոշումներ կայացնելիս պրոդյուսերները կարող են ավելի հաճախ դիմել ծանոթ մարդկանց և աշխատանքի սովորական մոդելների, քանի որ կինոարտադրությունը կապված է բարձր անորոշության և ֆինանսական ռիսկերի հետ։
#MeToo շարժումից հետո կանանց մասնակցությունը կինոյում շարունակել է աճել, սակայն հետազոտությունը չի հայտնաբերել այդ գործընթացի կայուն արագացում։
Գիտնականներն ընդգծում են, որ վերլուծության ֆինանսական հատվածը հիմնականում արտացոլում է ամերիկյան կինովարձույթը, իսկ որոշ խմբեր, մասնավորապես կին ռեժիսորները, ներկայացված էին ֆիլմերի փոքր թվով։
Բացի այդ, տվյալների ամբողջ զանգվածում մասնակիցների սեռը որոշվել է անուններով, ինչը կարող էր հանգեցնել որոշ մշակութային խմբերից կանանց թերհաշվառման։
Հուվիլերի խոսքով՝ հետազոտության արժեքն այն է, որ կինոյում կանանց մասնակցության հարցը դիտարկվում է ոչ միայն ներկայացվածության, այլև ֆինանսական արդյունքների տեսանկյունից։
Ստացված տվյալները, հետազոտողի կարծիքով, հիմք են տալիս ուսումնասիրելու ստուդիաների՝ աշխատանքի ընդունման, նախագծերի հաստատման և բյուջեների բաշխման նկատմամբ առկա մոտեցումները։
