Մոռացեք ռեժիմի փոփոխության, միջուկային համաձայնագրի և Իրանի վերաբերյալ Միացյալ Նահանգների մշտապես փոփոխվող այլ նպատակների մասին: Պատերազմի երրորդ շաբաթում, ըստ ամենայնի, Դոնալդ Թրամփի նպատակների ցանկը կրճատվել է՝ հասնելով ընդհուպ մեկ նպատակի. Հորմուզի նեղուցի՝ համաշխարհային էներգիայի կենսականորեն կարևոր տարանցիկ ճանապարհի վերահսկողությունը, գրում է The Economist-ը:

Անշուշտ, դա ամենևին այդպես չէ: ԱՄՆ-ն ու Իսրայելը շարունակում են ռմբակոծել հարյուրավոր թիրախներ Իրանում, որոնցից շատերը նեղուցի հետ որևէ առնչություն չունեն: Վաշինգտոնում գործող իրավապաշտպան HRANA խմբի տվյալներով՝ պատերազմի սկսվելուց ի վեր զոհվել է առնվազն 2400 մարդ, որոնց թվում՝ ավելի քան 1300 քաղաքացիական անձ: Իրանն ամեն օր տասնյակ հրթիռներ և անօդաչու թռչող սարքեր է արձակում Իսրայելի և Պարսից ծոցի վրա՝ հարվածելով ամեն ինչի՝ սկսած Սաուդյան Արաբիայում  ռազմական բազայից մինչև Դուբայի երկնաքերը, որտեղ տեղակայված է Sexy Fish ռեստորանը:

Նեղուցը պատերազմի առանցքային թեժ կետ է դարձել: Իրանը գործնականում փակել է այն առևտրային նավագնացության համար՝ սպառնալով և հարձակվելով դրանցից մի քանիսի վրա: Արդյունքում, համաշխարհային նավթի արդյունահանման մոտ 15%-ը արգելափակված է, ինչպես նաև հեղուկացված բնական գազի արտահանումը խոշորագույն մատակարար Կատարից, որին բաժին է ընկնում համաշխարհային հեղուկացված բնական գազի արտահանման 20%-ը։

Ըստ տեղեկությունների՝ Թրամփի վարչակազմը չէր սպասում նեղուցի նման կտրուկ փակման՝ անհեռատես պատերազմի հերթական օրինակ, և փնտրում է արձագանքելու ուղիները։ «Այսպես թե այնպես, մենք շուտով կբացենք նեղուցը՝ անվտանգ և ազատ»,- գրել է նախագահը սոցիալական ցանցերում մարտի 14-ին։ Միևնույն ժամանակ, Իրանի նոր գերագույն առաջնորդ Մոջթաբա Խամենեին հայտարարել է, որ նեղուցը կմնա փակ։

Աշխարհագրական և ռազմավարական բարդություններ

Թրամփի համար չափազանց դժվար կլինի կատարել խոստումը։ Նեղուցը խիստ նեղ է (54 կմ իր ամենանեղ հատվածում), երկու կողմերից շրջապատված է լեռներով, և աշխարհագրությունը ակնհայտորեն Իրանի օգտին է։ Նավերի սեփականատերերի և անձնակազմերի համար ռիսկը բավականաչափ բարձր է, նրանց անցնելու փորձից հետ պահելու համար։ Ամերիկյան զորքեր տեղակայելը ափի երկայնքով անհնար է՝ պահանջվող ուժի մասշտաբի պատճառով. Իրանը կարող է շարունակել կրակել ցամաքից։

Թրամփը Չինաստանին, Ֆրանսիային և այլ հարուստ երկրներին խնդրում է ռազմանավեր ուղարկել՝ նավերն ուղեկցելու համար, սակայն ոչ ոք առանձնապես չի շտապում օգնել՝ հաշվի առնելով ուղեկցող նավերը թիրախ դառնալու բարձր հավանականությունը։

Եթե Հորմուզի նեղուցը չբացվի, ԱՄՆ-ը կարող է սրել հակամարտությունը մեկ այլ տեղում։ Տասնամյակներ շարունակ Դոնալդ Թրամփը կենտրոնացել է Իրանի նավթի արտահանման գլխավոր տերմինալի՝ Խարգ կղզու վրա։ Մարտի 13-ին ԱՄՆ ուժերը հարվածել են կղզու տասնյակ ռազմական, դրանց թվում՝ հրթիռների և ռազմածովային ականների պահեստավորման օբյեկտներին։ Ըստ Թրամփի՝ նավթային տերմինալը խնայվել է «քաղաքավարությունից դրդված»՝ էկոլոգիական աղետից խուսափելու համար։

Թրամփը կարող է կղզին գրավելու հույս փայփայել։ Fox News-ի մեկնաբանները և սենատոր Լինդսի Գրեհեմն աջակցում են այդ գաղափարին՝ պնդելով, որ Խարգ կղզու վերահսկողությունը կորոշի պատերազմի վախճանը։ Պենտագոնն արդեն վերաբաշխել է նման առաքելությունների համար պատրաստված արշավախմբային ռազմածովային ստորաբաժանում՝ Ճապոնիայից դեպի Մերձավոր Արևելք։

Նույնիսկ եթե ԱՄՆ-ը գրավի կղզին, այն պահելը չափազանց դժվար կլինի. կղզին իրանական հրթիռների և անօդաչու թռչող սարքերի հասանելիության սահմաններում է։ Կղզին Իրանի դեմ որպես լծակ օգտագործելու հույս կա, սակայն ռեժիմը հաստատակամորեն է տրամադրված։ Լրացուցիչ նավթի կորուստը կմեծացնի խուճապը շուկայում. Իրանը շարունակում է օրական ավելի քան 1 միլիոն բարել նավթ արտահանել Չինաստան, և երկարատև ցամաքային պատերազմի հեռանկարը պահպանվում է։

Նեղուցի փակումն արդեն իսկ բարձրացրել է նավթի գները՝ մեկ բարելի համար 100 դոլարից բարձր։ Ասիայում էներգախնայողության միջոցառումներ են ներդրվում. կրճատվում է օդորակիչների աշխատանքը, մարդիկ անցնում են չորսօրյա աշխատանքային շաբաթվա կամ հեռավար աշխատանքի։ Խափանումները զգացվում են նաև այլ ոլորտներում. բժշկության և արդյունաբերության մեջ օգտագործվող հելիումի գինը կրկնապատկվել է, իսկ պարարտանյութերը, դրանց թվում՝ միզանյութը, բարձրացել են ավելի քան 50%-ով։

Հորմուզը շրջանցող երկու խողովակաշարերը միայն մասամբ են փոխհատուցում խափանումները. մեկը Սաուդյան Արաբիայում օրական մինչև 7 միլիոն բարել է տեղափոխում Կարմիր ծով, իսկ մյուսը՝ ԱՄԷ-ում տեղական արտադրության օրական 3,4 միլիոն բարելի մոտավորապես կեսը տեղափոխում է Ֆուջեյրա նավահանգիստ։ Դրանք գործնականում անօգուտ են Բահրեյնի, Քուվեյթի և Կատարի համար, սակայն հնարավորություն են տալիս շարունակել տարածաշրջանի նավթի հոսքի զգալի մասը։

Իրանը, ըստ ամենայնի, կփորձի խափանել այդ խողովակաշարերով փոխադրումները և կարող է խրախուսել դաշնակիցներին, մասնավորապես՝ Եմենի հուսիթներին, վերսկսել նավագնացության վրա հարձակումները: Նույնիսկ մեկ նման հարձակումը կարող է խուճապ առաջացնել շուկաներում։

Սակայն Սաուդյան Արաբիայի կամ Պարսից ծոցի այլ պետությունների վրա ցանկացած ճնշման աճ կարող է նրանց ներքաշել պատերազմի մեջ: Երկու կողմերն էլ դժվարին իրավիճակում են հայտնվել. ԱՄՆ-ը նեղուցը բացելու հեշտ ճանապարհ չունի, իսկ Իրանը, պարզապես Հորմուզը փակ պահելով, թերևս չկարողանա Թրամփին ստիպել ավարտել պատերազմը։