Ղազախստանը կտրուկ ավելացրել է իր ածխի արտահանումը Եվրոպա և Ասիա՝ Ռուսաստանի տարածքով։ 2025 թվականի հունվար-հուլիսին տարանցիկ մատակարարումներն աճել են 38%-ով՝ նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ՝ հասնելով 6,7 մլն տոննայի։ Սա առնվազն 2017 թվականից ի վեր առավելագույն ցուցանիշն է, հետևում է Argus գործակալության տվյալներից, որոնք մեջբերում է «Ведомости»-ն։ Համեմատության համար նշենք, որ 2024 թվականի ամբողջ ընթացքում տարանցումը կազմել է շուրջ 9 մլն տոննա։

Մասնավորապես, 2025 թվականի առաջին յոթ ամիսներին Ռուսաստանի հյուսիս-արևմուտքի նավահանգիստներով ղազախական արտահանումն աճել է 19%-ով՝ նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ՝ հասնելով 4,1 մլն տոննայի։ Դա տեղի է ունեցել Ուստ-Լուգայի, Սանկտ Պետերբուրգի և Վիբորգի նավահանգիստներով բեռնափոխադրումների ավելացման շնորհիվ։ Ընդ որում, Տամանի նավահանգստով մատակարարումները նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ աճել են գրեթե կրկնակի՝ հասնելով 2,3 մլն տոննայի։ Եվս 300 հազար տոննա ածուխ Ղազախստանը «Ռուսական երկաթուղիներ»-ի ցանցով մատակարարել է լատվիական Վենտսպիլս նավահանգիստ։ Այս ծավալը մնացել է նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի մակարդակին։ Ըստ Argus-ի, տարանցման հիմնական աճը բաժին է ընկել Д («длиннопламенный») և Г («газовый») տեսակի ածխին։ Ռուսաստանյան բալթյան նավահանգիստներով ածուխը մատակարարվել է Լեհաստան և մի շարք այլ եվրոպական երկրներ, ինչպես նաև Թուրքիա և Մալայզիա։ Տամանից արտահանումն իրականացվել է Հնդկաստան, Չինաստան և Թուրքիա։

Ղազախստանից տարանցման կտրուկ աճը նկատվում է հյուսիս-արևմուտքի և հարավի նավահանգիստներում ռուսաստանյան ածխի բեռնումների կրճատման ֆոնին։ Ըստ գործակալության, հուլիսին հյուսիս-արևմուտքի նավահանգիստներով արտահանումը նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ նվազել է 27%-ով՝ հասնելով 3,2 մլն տոննայի։ Իրենց հերթին, հուլիսին Թուրքիայում ցածր պահանջարկի պատճառով հարավի նավահանգիստներ ածխի մատակարարումները նվազել են 14%-ով՝ հասնելով 1,25 մլն տոննայի, իսկ Տամանով բեռնումները կազմել են 620 հազար տոննա, ինչը 32%-ով պակաս է, քան մեկ տարի առաջ։

Այս տարվա հունիսի վերջին ռուսաստանյան էներգետիկ ածխի արտահանման գները հասել են 2020-ի վերջի - 2021-ի սկզբի նվազագույնին, վկայում են Գների ինդեքսների կենտրոնի (ЦЦИ) տվյալները։ Այսպես, հունիսի վերջին Տամանի նավահանգստում նավի վրա բեռնման պայմանով 6000 կկալ/կգ կալորիականությամբ ածխի մեկ տոննայի արժեքը տարեսկզբից իջել է 22%-ով՝ հասնելով 63 դոլարի, իսկ Բալթիկ ծովի նավահանգիստներում՝ 26%-ով՝ հասնելով 55 դոլարի։ Արտահանման գների անկումը հանգեցրել է մատակարարումների շահութաբերության նվազմանը։ Ռուսաստանի էներգետիկայի փոխնախարար Դմիտրի Իսլամովը նախկինում նշել էր, որ ածխի արտահանման մարժան բացասական է դարձել բոլոր ուղղություններով։ Այս ֆոնին Էներգետիկայի նախարարությունը կանխատեսում է արտաքին շուկաներ մատակարարումների 8%-ով անկում՝ նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ՝ մինչև 195,9 մլն տոննա։

Միևնույն ժամանակ, ղազախ արտահանողների մոտ պահպանվում է մատակարարումների դրական շահութաբերությունը ինչպես Բալթիկ ծովի նավահանգիստներով, այնպես էլ Տամանով, նշում է NEFT Research-ի խորհրդատվական գծով գործընկեր Ալեքսանդր Կոտովը։ Օրինակ, 5700 կկալ/կգ կալորիականությամբ շուբարկոլյան ածխի մատակարարման ժամանակ նեթբեքը Ուստ-Լուգայով կազմում է 9-10 դոլար մեկ տոննայի դիմաց, իսկ Տամանով՝ 13-14 դոլար։ Միևնույն ժամանակ, ռուսաստանյան և ղազախական ածխի որակը համադրելի է, ընդգծել է Կոտովը։

Տարանցման աճին նպաստում է նաև Ղազախստանի կողմից Եվրամիության պատժամիջոցներից բացառություն ստանալը, որոնք արգելում էին գործարքները ռուսաստանյան նավահանգիստների հետ, ասում է «Финам» ներդրումային ընկերության ռազմավարության տնօրեն Յարոսլավ Կաբակովը։ Փորձագետը կանխատեսել է, որ օգոստոս-դեկտեմբերին Ղազախստանից ածխի տարանցման աճը կշարունակվի և այս տարվա արդյունքներով կգերազանցի 10 մլն տոննան։ Ըստ Ղազախստանի արդյունաբերության և շինարարության նախարարության, 2024 թվականին հանրապետությունից ածխի արտահանումը կազմել է 29,5 մլն տոննա, որից 5,2 մլն տոննան մատակարարվել է ԵՄ երկրներ։