նախընտրելի դարձնել
Եվրոպական միության մի խումբ երկրներ, հիմնականում՝ հարավային, արդեն մերժել են Բրյուսելի առաջարկը բլոկի երկրներում գազը նորմավորելու ԵՄ իրավունքի վերաբերյալ, գրում է Politico-ն։
Արտակարգ միջոցառումը, որը, ըստ ընդհանուր կարծիքի, կոչված է փրկելու Բեռլինին, եթե նրա գազային կապը Ռուսաստանի հետ՝ «Հյուսիսային հոսք» գազատարը, փակվի, թույլ կտա ԵՄ գործադիր իշխանություններին օգոստոսից մինչեւ մայիս ընկած ժամանակահատվածում գազի սպառման 15 տոկոսով պարտադիր կրճատում սահմանել: Այդ գործողությունները կարող են « հրահրվել ցանկացած պահի»:
Սակայն Լեհաստանի, Պորտուգալիայի, Իսպանիայի, Կիպրոսի եւ Հունաստանի նախարարներն արդեն վճռական ոչ են ասել էլեկտրաէներգիայի մատակարարման առաջարկին եւ գազի սպառման պարտադիր կրճատմանը, եւ ԵՄ երեք դիվանագետներ հաստատել են, որ ներկայումս նոր կանոններն ընդունելու համար բավարար ձայներ չկան: Հաստատումը պահանջում է 15 երկրների մեծամասնությունը, որոնք ներկայացնում են դաշինքի բնակչության 65 տոկոսը: Անհատական վետո չի թույլատրվում՝ վիճահարույց արտակարգ ընթացակարգի համաձայն:
Հունգարիան եւս մի քայլ արեց՝ հայտարարելով, որ մտադիր չէ հաջորդ ամսից գազ արտահանել։ Հունգարիայի արտաքին գործերի նախարար Պետեր Սիյարտոն մեկնեց Մոսկվա՝ ավելի շատ ռուսական գազ գնելու համար, քանի դեռ դա հնարավոր էր:
ԵՄ էներգետիկայի նախարարները մտադիր են հաջորդ երեքշաբթի իրենց հանդիպմանը քննարկել առաջարկը եւ մոտալուտ ձմեռային գազի ճգնաժամը, սակայն մինչ այդ Հանձնաժողովի առաջարկը կարող է արդեն անհույս գործ դառնալ: Այս անգամ դա նշանակում է, որ Գերմանիան կարող է չհասնել իր ուզածին: Ի տարբերություն տնտեսական օգնության շուրջ նախորդ վեճերի, երբ խնայող սկանդինավցիներն ու հյուսիսարեւմտյան բնակիչները բախվում էին հարավարեւելյան բլոկին, որը միջոցների կարիք ուներ, այս անգամ ԵՄ ծայրամասը, որը ոչ ռուսական գազի հասանելիություն ունի, չի ցանկանում փրկության օղակ նետել Գերմանիային:
Ղեկավարները պատրաստվում են ռուսական գազի մատակարարումների հնարավոր դադարեցմանը այն բանից հետո, երբ ԵՄ 12 երկրներ վերջին շաբաթների ընթացքում մատակարարումների կրճատումների բախվեցին: Սակայն առայժմ դա բավարար չի՝ մայրաքաղաքներինտանն էներգիայի օգտագործման վերահսկողությունից հրաժարվել համոզելու համար:
«Դա իսկապես անիրականանալի առաքելություն է, նույնիսկ Թոմ Քրուզը չէր կարող դա հիմա անել»,- նշել է ԵՄ դիվանագետը երկրից, որը կողմ է այդ միջոցին:
Գերմանիայի փոխկանցլեր Ռոբերտ Հաբեկը հինգշաբթի քննադատել է երկրներին, որոնք չեն ցանկանում աջակցել ԵՀ առաջարկին։ «Մենք պետք է խնայենք էներգիան Եվրոպայում եւ առաջին հերթին՝ գազը»,- ասել է Հաբեկը մամուլի ասուլիսին:
Շատերը համաձայն չեն, հատկապես՝ Աթենքում, որը դառը հիշողություններ ունի 2015 թ. պարտքային ճգնաժամի ժամանակ Գերմանիայից ֆինանսական համերաշխություն պահանջելու մասին:
«Ենթադրենք, մենք կրճատել ենք գազի սպառումը 15 տոկոսով, դա չի նշանակում, որ ավելի շատ գազ կգնա Գերմանիա։ Դա չի նշանակում, որ դատարկ խողովակաշարերը կարող են լցվել,- ասել է Հունաստանի էներգետիկայի նախարար Կոստաս Սկրեկասը։- Հետաքրքիր է, թե ինչպես է հանձնաժողովն արել այս հայտարարությունն առանց լուրջ խորհրդակցության»:
Իսպանիայի էկոլոգիական անցման նախարար Թերեզա Ռիբերան դատապարտել է Բրյուսելի ծրագիրը՝ որպես «ոչ ամենաարդյունավետ, ոչ ամենագործուն եւ ոչ ամենաարդար»:
«Մենք կտրականապես դեմ ենք դրան»,- հայտարարել է Պորտուգալիայի էներգետիկայի եւ շրջակա միջավայրի հարցերով պետքարտուղար Ժոաո Գալամբան:
ԵՄ-ի կղզի պետությունները նույնպես դեմ են հանդես գալիս՝ պնդելով, որ իրենք միացված չեն հիմնական ցանցին եւ ուստի չեն կարող թանկարժեք գազ ուղարկել մայրցամաքային կարիքավոր հարեւաններին:
«Դա չպետք է վերաբերի Կիպրոսին, քանի դեռ կղզին ուղղակիորեն միացված չէ ԵՄ բնական գազի ցանցին»,- հինգշաբթի հայտարարել է կիպրոսցի պաշտոնյան:
Սկրեկասն ասել է, որ ինքը եւ Ռիբերան նամակի համահեղինակներ են, որը պետք է ստորագրվի դժգոհ մայրաքաղաքների կողմից, որոնց թվում կարող են լինել նաեւ Փարիզը, Հռոմը, Վալետտան եւ Բրատիսլավան:
Իսպանական նախարարության պաշտոնյաները հաստատել են, որ իրենք կապի մեջ են եղել Հունաստանի, Իտալիայի, Ֆրանսիայի եւ այլ երկրների գործընկերների հետ, սակայն պարզաբանել են, որ համատեղ նամակն այլընտրանքային լուծումներ է փնտրելու՝ բլոկում գազի ցանկալի խնայողությունների հասնելու համար:
«Ֆրանսիան իր դիրքորոշումը չի հայտնել»,- ասել է Ֆրանսիայի էներգետիկայի նախարարության ներկայացուցիչը:
Դանիան, Նիդեռլանդները եւ Լյուքսեմբուրգն աջակցել են Գերմանիային արտակարգ դրության ներդրման հարցում։ Բուլղարիան դեռ վերլուծում է առաջարկը։ ԵՄ մյուս բոլոր երկրներըգազի կրճատման առաջարկի վերաբերյալ իրենց դիրքորոշման խնդրանքին չեն արձագանքել: Քվեարկության կանոնների համաձայն՝ եթե անգամ Ֆրանսիան քվեարկի, արտակարգ առաջարկը չի անցնի։
Թեեւ որոշ երկրներ կարծում են, որ գազի սպառման 15 տոկոս կրճատումն արդեն չափազանց շատ բան է պահանջում, հիմնական կռվախնձորն այն է, որ պարտադիր ձգանը կարող է ակտիվացվել առանց ազգային համաձայնության:
Առաջարկի վաղ տարբերակում, որին ծանոթացել է POLITICO-ն, պարտադիր կրճատումները պետք է ակտիվացվեին առնվազն երկու երկրների խնդրանքով:
Վերջնական առաջարկը, եթե այն ընդունվի, Հանձնաժողովից խորհրդակցություններ կպահանջի ԵՄ անդամների հետ, սակայն պարտադիր կրճատումներն ակտիվացնելու թույլտվություն չի պահանջում:
Լեհաստանի կլիմայի նախարար Աննա Մոսկվան զգուշացրել է, որ «համերաշխության մեխանիզմը չպետք է որեւէ անդամ երկրի էներգետիկ անվտանգության նվազման հանգեցնի»։
Սակայն երկրները, որոնք արդեն իսկ խնայում են, կոչ են անում հարեւաններին հետեւել իրենց օրինակին:
«Էներգիայի խնայողությունն ամենակարեւոր քայլերից մեկն է, որը մենք կարող ենք ձեռնարկել՝ մեր կախվածությունը ռուսական գազից նվազեցնելու համար»,- ասել է Նիդեռլանդների էներգետիկայի եւ կլիմայի նախարար Ռոբ Ջեթենը: Առայժմ երկրին հաջողվել է այս տարի մեկ երրորդով կրճատել էներգիայի սպառումը տաք ձմռան եւ գումար խնայելու կամավոր արշավի շնորհիվ: «Նիդեռլանդները լիովին աջակցում է էներգախնայողության պարտադիր թիրախին»,- հավելել է Ջեթենը:
Լյուքսեմբուրգի նախարարության ներկայացուցիչը նաեւ ասել է, որ իր երկիրը գոհ է, որ վերջապես էներգիայի պահանջարկը նվազեցնելու միջոցներ են առաջարկվել այն բանից հետո, երբ նախնական պատասխանները կենտրոնացած էին պաշարների վրա:
Դանիայի էներգետիկայի նախարար Դեն Յորգենսենը սառնասրտորեն է իրեն պահել. «Մենք արդեն բավական ժամանակ է Դանիայում պատրաստվում ենք այս իրավիճակին», - ասել է նա տեղական ԶԼՄ-ներին:
Մի քանի դիվանագետներ եւ ազգային պաշտոնյաներ պնդում են, որ իրական նպատակին՝ 45 միլիարդ խորանարդ մետր գազի խնայողությունը կամ ԵՄ-ում սպառման 15 տոկոսը, կարելի է հասնել համաձայնագրի միջոցով, որն արտակարգ իրավիճակների լիազորությունները Բրյուսելին չի փոխանցում:
