Երբ ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենը Սաուդյան Արաբիային մեղադրեց Ռուսաստանի կողքին լինելու համար, Էր Ռիադն իրեն դրսեւորեց որպես առաջադեմ տերություն, որը դիմակայում է Վաշինգտոնին ու հետեւում է իր շահերին, եւ դա համակրանք է առաջացնում, գրում է Bloomberg-ը։

Նավթի արդյունահանումը 2 միլիոն բարելով կրճատելուց հետո «Սաուդյան Արաբիան համախմբել է ՕՊԵԿ+-ի հում նավթ արտահանողներին:

Թուրքիան եւ Չինաստանը նույնպես պաշտպանեցին Սաուդյան Արաբիային, չնայած, որպես էներգակիրներ ներկրողներ, նրանք տուժում են հոկտեմբերի 5-ի որոշումից, որի հետեւանքով նավթը մնում է 90 դոլարի մակարդակում՝ տնտեսական հեռանկարների վատթարացման պատճառով:

Նավթային իրավիճակը ցույց է տալիս ավելի լայն տեղաշարժ՝ երկրները պատրաստ են հակահարված տալ կամ կասկածի տակ առնել ԱՄՆ-ի ազդեցությունը, նույնիսկ եթե դա հակասում է նրանց անմիջական տնտեսական շահերին: Նրանք ձգտում են խորացնել կապերը տնտեսական բում ապրող թագավորության հետ, կամ Վաշինգտոնի հետ սեփական վեճերում ամերիկա-սաուդյան հակամարտությունից օգուտ քաղելու ուղիներ գտնել:

Հում նավթի գների անկումն ավելի ձեռնտու կլիներ Թուրքիային, որտեղ էներգակիրների գներն օգնել են գնաճը հասցնել վերջին երկու տասնամյակի ամենաբարձր մակարդակին, սակայն Անկարան դեմ է, որ ԱՄՆ-ը սպառնա մեկ այլ երկրի, ասել է թուրք պաշտոնյան: Նրա խոսքով, Թուրքիան դեմ է եղել ԱՄՆ-ի արձագանքին, եթե թանկացումները նրան ձեռնտու չեն եղել։

Նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը Էր-Ռիադի կողմն անցնելու այլ հիմնավոր պատճառներ ունի: Նա հաջորդ ամառ կայանալիք նախագահական ընտրություններից առաջ ֆինանսական աջակցության համար դիմել է Սաուդյան Արաբիային՝ ակտիվացնելով կապերը, որոնք թույլ են տալիս նրան պաշտպանել նաեւ Անկարայի հարաբերություններն Արեւմուտքի հետ: Սաուդյան Արաբիայի էներգետիկայի նախարար արքայազն Աբդուլազիզ բեն Սալմանը ուրբաթ օրն ասել է, որ ՕՊԵԿ+-ը «զգույշ կլինի» նավթի արդյունահանման հարցում: «Խոսքը վերաբերում է պատասխանատու լինելուն եւ շուկայի պահանջները տեսադաշտում պահելուն»,- Եգիպտոսում COP27 կլիմայական գագաթնաժողովում Bloomberg TV-ին ասել է նա:

Չինաստանը գլոբալ առեւտրի շուրջ ԱՄՆ-ի հետ խորացող վեճի մեջ բարձր է գնահատել ՕՊԵԿ+-ի որոշման հետեւանքով «անկախ էներգետիկ քաղաքականություն» անցկացնելու Սաուդյան Արաբիայի ձգտումը եւ ասել է, որ Էր Ռիադը պետք է «ավելի կարեւոր դեր» խաղա միջազգային եւ տարածաշրջանային հարցերում: Չինաստանը Սաուդյան Արաբիայի խոշորագույն առեւտրային գործընկերն է եւ նավթի խոշորագույն գնորդը։

«Սա Չինաստանի մի մասն է, որը փորձում է աջակցություն հավաքել այլ վայրերում, ինչը, նրա կարծիքով, կարող է օգնել ամրապնդել «իր» կողմը Միացյալ Նահանգների հետ գլոբալ առճակատման ժամանակ»,- ասել է Սինգապուրում Ս․ Ռաջարատնամի միջազգային հետազոտությունների դպրոցի աշխատակից Ռաֆայելո Պանտուչին։ «Իրականում ամեն ինչ կապված է ԱՄՆ-ի ավանդական դաշինքներում առավելություններից օգտվելու եւ ճեղքեր սերմանելու հետ՝ Չինաստանի դիրքերը համաշխարհային ասպարեզում ամրապնդելու համար»:

Իր հերթին Սաուդյան Արաբիայի թագաժառանգ Մուհամմեդ բեն Սալմանը ներխուժում է Ասիա։ Չինաստանի առաջնորդ Սի Ծինփինը ծրագրում է շուտով այցելել Սաուդյան Արաբիա, քանի որ երկու երկրներն ամրապնդում են առեւտրային եւ անվտանգային կապերը, ինչը նյարդայնացնում է Վաշինգտոնին:

Այդ երկրների պաշտոնատար անձանց խոսքով՝ արքայազն Մուհամմեդը նաեւ պատրաստում է ավելի լայն ասիական շրջագայություն G20-ի շրջանակներում, ներառյալ հաջորդ շաբաթվա սկզբին այցը Հնդկաստան եւ Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան տնտեսական համագործակցության հանդիպումները Թաիլանդում:

Պատասխանելով Սաուդյան Արաբիայի հետ արտաքին տնտեսական հարաբերություններում բացը լրացնելու Չինաստանի ունակության մասին հարցին, ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի ներկայացուցիչ Նեդ Փրայսն ասել է, որ ԱՄՆ-ը երկկողմ հարաբերություններում կշռադատում է իր ազգային շահերը: «Ի վերջո, մենք պատրաստվում ենք քայլել մի ճանապարհով, որը հիմնված է բացառապես մեր շահերի եւ արժեքների վրա, որոնք մենք ներառում ենք մեր աշխատանքում ամբողջ աշխարհում»,- ասել է նա նոյեմբերի 7-ին լրագրողների հետ ճեպազրույցում: ԱՄՆ պաշտոնյաները վկայակոչել են Ուկրաինայի շուրջ համագործակցությունը՝ որպես միջազգային գործերում Վաշինգտոնի շարունակական ազդեցության վկայություն: Արքայազն Մուհամմեդի առաջին պաշտոնական այցի ընթացքում Թաիլանդը ուշադրություն է դարձրել Սաուդյան Արաբիայի հարաբերություններին, սակայն ավելի ու ավելի է կարողանում քաղաքական ազդեցություն նախագծել տարածաշրջանում եւ դրանից դուրս, քանի որ նավթի բարձր գները խթանում են խոշորագույն 20 տնտեսությունների խմբի աճի ամենաարագ տեմպերը:

Թագաժառանգը «իր երկիրը չի համարում 2-րդ մակարդակի խաղացող», գրել է Կոլումբիայի համալսարանի Համաշխարհային էներգետիկ քաղաքականության կենտրոնի ավագ գիտաշխատող Կարեն Յանգը՝ նկարագրելով «նոր չմիավորման շարժման» արքայազն Մուհամմեդի տեսլականը։

Արքայազնը «ստեղծվող աշխարհաքաղաքական կարգը համարում է ճկուն՝ կազմված մի շարք փոխկապակցված մասերից եւ կարծում է, որ Էր Ռիադն իրավունք ունի աշխատելու գործընկերների փոփոխվող համաստեղության հետ՝ շուկաները առաջ մղելու եւ քաղաքական արդյունքներ ձեւավորելու համար»:

Հնդիկ երկու պաշտոնյաների խոսքով՝ Հնդկաստանը, որը սաուդյան նավթի խոշորագույն գնորդներից մեկը, Սաուդյան Արաբիայի հետ իր հարաբերությունների երկարաժամկետ օգուտները բարձր է դասում նավթի գների հետ կապված անհապաղ հիասթափությունից:

Հնդկաստանը կարծում է, որ Պարսից ծոցի նավթ արտահանողները ձգտում են դիվերսիֆիկացնել աշխարհաքաղաքական կապերը խոշոր տերությունների միջեւ աճող մրցակցության պայմաններում, եւ Հնդկաստանը կարող է հաղթել: Ե՛վ Չինաստանը, եւ՛ Հնդկաստանը ներկայումս օգտվում են զեղչված ռուսական նավթից՝ նպաստելով Մերձավոր Արեւելքում բարելի բարձր գների նվազմանը: Հնդկաստանն ասում է, որ նավթի բարձր գները տհաճ հետեւանք կունենան արտադրողների վրա

Դեկտեմբերի 4-ին ՕՊԵԿ+-ի հաջորդ հանդիպման ժամանակ ամեն ինչ հնարավոր է։ Եթե ՕՊԵԿ+-ը կրկին կրճատի նավթի արդյունահանումը, դա վիրավորանք կլինի Աֆրիկայից Հարավային Ասիա եւ Լատինական Ամերիկա նավթ ներկրողների համար, ասել է աղբյուրներից մեկը։ Երկու բարձրաստիճան եվրոպացի դիվանագետներ, ովքեր սերտ կապի մեջ են եղել Պարսից ծոցի պաշտոնյաների հետ, ասել են, որ ԱՄՆ-ը չպետք է ՕՊԵԿ+-ի որոշումը դիտարկի որպես մարտահրավեր Վաշինգտոնին, այլ պետք է ընդունի, որ Սաուդյան Արաբիան փնտրում է իր շահերը:

Վաշինգտոնը սովոր է Արաբական ծոցի տարածաշրջանում հարմարվող դաշնակիցներ ունենալ, եւ դա փոխվել է, ասում են նրանք:

ԱՄՆ-ին անհրաժեշտ են այս տարածաշրջանային հարաբերությունները եւ պետք է ստիպի նրանց աշխատել, ասել է Պարսից ծոցում գտնվող երրորդ բարձրաստիճան արեւմտյան դիվանագետը: Եթե մենք ունենանք «մեզ հետ կամ մեր դեմ» վերաբերմունք, դա տեղի չի ունենա։