Դոկտոր Ալի Վահդաթիի գլխավորած հնագիտական արշավախումբը Իրանում՝ Թեփե Չալով տեղամասում, հայտնաբերել է տարածաշրջանում հայտնի բրոնզեդարյան ամենահարուստ դամբարանը, հայտնում է Heritage Daily-ն։

Դամբարանը, որը նշված է 12 թվով, պատկանել է 18 տարեկանից ոչ բարձր տարիքի երիտասարդ կնոջ և պարունակել է 34 շքեղ իր՝ ոսկուց, քլորիտից, լազուրիտից, փղոսկրից և բրոնզից պատրաստված իրեր։

Գտածոների թվում են օձերի և կարիճի պատկերներով դեկորատիվ կոսմետիկ անոթներ, վարդյակ բռնած ձեռքի մոտիվով բրոնզե կնիք, ինչպես նաև ոսկե մատանիներ և ականջօղեր։ Այս կնիքները կարող են վկայել կնոջ կամ նրա ընտանիքի ակտիվ մասնակցության մասին Մեծ Խորասանի քաղաքակրթություն (Greater Khorasan Civilization - GKC) անունը ստացած հին մշակույթի առևտրային ցանցին։

ՄԽՔ մշակույթը, որը գոյություն է ունեցել մ.թ.ա. III հազարամյակի վերջին - II հազարամյակի սկզբին, ընդգրկել է ժամանակակից Իրանի, Թուրքմենստանի, Աֆղանստանի և Ուզբեկստանի տարածքները և ակտիվորեն առևտուր է արել Միջագետքի, Ինդոսի քաղաքակրթության և Պարսից ծոցի հետ։

Թիվ 12 դամբարանը նաև ցուցադրում է այս տարածաշրջանին բնորոշ հուղարկավորության եղանակը. մարմինը պառկեցված է աջ կողքի վրա, ձեռքերը սեղմված են դեմքին, ոսկորներն ուղղված են դեպի հարավ-արևելք, իսկ անոթները գտնվել են գլխի հետևում և ոտքերի տակ։

Գիտնականները կարծում են, որ հուղարկավորության հարուստ հավաքածուն վկայում է կնոջ բարձր սոցիալական դիրքի և ՄԽՔ-ի հասարակության մեջ կանանց դերի վերաբերյալ հնարավոր առաջադեմ հայացքների մասին։ Հայտնաբերված իրերն արտացոլում են բրոնզի դարաշրջանի բարձր վարպետությունը և տարածաշրջանի առևտրային կապերը։

Դամբարանը բացահայտում է կանանց մասնակցությունը ՄԽՔ քաղաքակրթության հին տնտեսական և սոցիալական կառուցվածքում։ Գտածոն հաստատում է, որ ԲՄԱՀ-ի (Բակտրիա-Մարգիանայի հնագիտական համալիր) մշակութային ազդեցությունը տարածվել է նախկինում հայտնի տարածքներից շատ ավելի հեռու։